شهر زیبای من چابهار

خلیج گواتر با 34400 هکتار وسعت در چابهار قرار دارد. تالاب بین المللی خلیج گواتر و خور با هو مجموعه ای از سیستم های آب شامل رودخانه ، خور و خلیج است که با مساحتی معادل 75 هزار هکتار در سال 1378 در فهرست تالاب های بین المللی رامسر قرار گرفت این تالاب در 85 کیلومتری چاه بهار، در جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان و در نزدیکی مرز ایران و پاکستان قرار دارد و جزو تالاب های دریایی – ساحلی طبقه بندی شده است این تالاب شامل 60 کیلومتر طول رودخانه " باهو کلات" ، خور و خلیج گواتر است .

این تالاب بدلیل داشتن جنگل های حرا ، پرندگان آبزی و شرایط مطلوب زیستگاهی و پناهگاهی برای موجودات دریایی و خصوصاً مهاجرت دلفین ها اهمیت ویژه ای دارد که به عنوان ذخیره گاه بیوسفر منطقه نیز قلمداد می گردد.

خور باهو بدلیل آرامش نسبی آب ، عمق کم و تاثیر پذیریی از مواد خشکی مورد توجه پرندگان آبزی و برخی آبزیان جهت تجدید نسل و یا طی نمودن قسمتی از مراحل رویشی قرار دارد این تالاب پوشیده از رویش های مانگرو یا به زبان محلی « تِمِر » و علفزارهای تالابی شور است و به علت در پناه بودن از تلاطم شدید دریا ، سرزمینی بسیار آرام ، بکر و با چشم اندازهای خارق العاده بوده که نظر هر بیننده را به خود معطوف می کند. آبهاي نزديك كرانه خلیج گواتر عميق بوده كه در اين مناطق در بیشتر اوقات سال مي توان به كرات بازيگوشي و فعاليت پستانداران دريايي بزرگ (نهنگ ها) و دلفین ها را مشاهده نمود . در این منطقه امکان دیدن حرکات پرش انواع دلفین ها در آب از نزدیک برای گردشگران وجود دارد.

خلیج گواتر به دلیل داشتن مجموعه شرایط ممتاز زیست محیطی و گردشگری به عنوان یکی از مناسبترین گزینه جهت ایجاد پارک ملی دریایی مورد توجه قرار گرفته است. در همه فصول سال خصوصاً در ایام نوروز جمعیت بی شماری از طبیعت گردان داخلی و خارجی از منطقه گواتر چابهار دیدن می نمایند.

www.bepls.com/spl_v_2014/15.pdf

green turtle nesting sites - iranian coasts

شناسایی و اولویت بندی سایت هایمهم تخمگذاری لاک پشت های دریایی در سواحل ایرانی دریای عمان بر اساس فعالیت لانه گزینی در سال های 2010-2008 و ارائه راهکارهای حفاظتی

Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences Bull. Env. Pharmacol. Life Sci., Vol 3 [Special Issue V] 2014: 81-86 ©2014 Academy for Environment and Life Sciences, India Online ISSN 2277-1808 Journal’s URL:http://www.bepls.com CODEN: BEPLAD Global Impact Factor 0.533 Universal Impact Factor 0.9804 - ORIGINAL ARTICLE

Identification and Prioritizing Important Nesting Sites of Green Turtle in Iranian Beaches of Oman Sea during 2008-2010

عنوان مقاله : شناسایی و اولویت بندی سایت های مهم تخمگذاری لاک پشت های سبز در سواحل ایرانی دریای عمان بر اساس فعالیت لانه گزینی در سال های 2010-2008 و ارائه راهکارهای حفاظتی

Maria Mohammadizadeh1, Nasir Soltanpour2*

1 Department of Environmental Management, Islamic Azad University, Bandar Abbas Branch, Bandar Abbas, Iran

2 Chabahar Provincial office, Department of the Environment (DOE), Chabahar, Iran E-mail:naseersoltanpur@yahoo.com

ABSTRACT

Iranian beaches of Oman Sea from its most eastern place (Govatr bay) to most western point (Strait of Hormuz) were studied during 2008–2010. There are vast areas used by marine turtles especially green turtles (Chelonia mydas) with different sizes and ages for nesting and laying egg in this region. Field surveys were performed in all sandy beaches located in studied range from early spring to late autumn. 16 probability nesting sites (including all sandy beaches of the region) have been investigated to recognize important nesting sites. To determine important sites of green turtles’ nesting, two- person work groups of local people were formed. Then they received training about observation and recording required data. Each work team patrolled at least two times along sandy beach during night (after sun set to early morning) and recorded required data. Because of vast dispersion in nesting sites and long path of coastline number of laid nests and crawl marks without nesting were counted and to prevent from recording repeated data, previous turtles crawl marks were eliminated. The results obtained from field surveys showed that only in 10 of 16 recognized sites, green turtles’ nesting occurred and in those areas 406 nests were recorded. All nesting sites were located in open beaches and near human residences (villages). Easy access to site has harmful effect on green turtle egg laying. In open beaches, because of long distances between nesting sites and lack of enough time to transfer the eggs to hatchery sites, eggs protection in the nest is suggested that is provided by fencing the place. To prevent eggs from being hunted by wild animals as dog, birds and jackal using covered fencing with local materials is suggested. Nesting sites protection of green turtle in this region needs addition managerial and training practices.

Keywords: Green turtle, Nesting sites,Conservation, Oman sea

برچسب‌ها: لاک پشت های دریایی چابهار, chabahar sea turtle

آثار زيست‌محيطي اوراق كردن كشتي‌ها

مهم‌ترين آلاينده‌هاي حاصل از اين مواد و تركيبات باقيمانده از كشتي كه حين و بعد از عمليات اوراق كردن كشتي بشدت باعث الودگي دريا، رودخانه و ساحل مي‌شوند و شيلات و كشاورزي محلي را تقريبا ناممكن مي‌كند، شامل فلزات سنگيني مانند جيوه، سرب، آرسنيك و كروم، آلاينده‌هاي آلي پايدار شامل هيدروكربن‌هاي چند حلقه‌اي آروماتيك، بي‌فنيل‌هاي چند كلره، تركيبات تري‌ بوتيلتي و ديوكسين‌هاست. همچنين مواد نفتي، بيوسيدها، دود و گازهاي سمي نيز از ديگر آلاينده‌هاي خطرناك است. همچنين ورود ارگانيسم‌هاي دريايي از نقاط مختلف جهان توسط آب توازن كشتي‌ها نيز نوعي آلاينده بيولوژيكي محسوب مي‌شود كه تعادل اكولوژيكي بوم سازگان ساحلي را به خطر مي‌اندازد. مطالعات صلح سبز جهاني، تجمع بالاي مواد نفتي و انواع مواد سمي در آب و رسوبات ناشي از كشتي‌هاي فرسوده را ثابت كرده است. به طوري كه نمونه‌هاي خاك برداشت شده، مقادير زيادي از مواد سمي از قبيل فلزات سنگين، بي فنيل‌هاي چند كلره و تري بوتيلتين‌ها را نشان مي‌دهد.

بسياري از آلاينده‌ها تا چندين سال در بستر و رسوبات ساحلي باقي مي‌مانند و باعث از هم گسستگي زنجيره‌هاي شبكه غذايي اكوسيستم ساحلي مي‌شوند، به طوري كه حتي اگر فعاليت كارخانه‌هاي اوراق كردن كشتي در سواحل متوقف شوند، تمركز و تجمع بالاي برخي آلاينده‌ها مانند تري بوتيلتين در رسوبات دريايي و بنابر اين شبكه غذايي در 10 تا 20 سال آينده باقي خواهد ماند. نواحي ساحلي به عنوان بستر فعاليت‌هاي اين صنعت، به لحاظ تنوع بالاي زيستي جانوري و گياهي و گوناگوني فرم‌هاي مختلف هيدرولوژيك مانند خورها، مصب‌ها، خليج‌ها، مناطق جزر و مدي، پهنه‌هاي گلي و تالاب‌هاي ساحلي از ارزش‌هاي اكولوژيكي بسياري برخوردار هستند و از آنجايي كه ساحل مرز بين خشكي و دريا محسوب مي‌شود به عنوان يك اكوتون از حساسيت زيادي برخوردار است و در برابر انواع آلودگي‌ها و تعرض‌ها بسيار آسيب‌پذير و شكننده است به طوري كه آلودگي‌هاي ناشي از آلاينده‌ها و پسماندهاي صنعت اوراق كردن كشتي باعث مرگ و مير آبزيان مختلف ازجمله انواع بارناكل (چسبنده‌ها)، جلبك‌ها و علف‌هاي دريايي، لارو صدف‌هاي دو كفه‌اي و آبسنگ‌هاي مرجاني مي‌شود و آسيب‌هاي جدي به ماهي‌ها، خرچنگ‌ها و ميگوها وارد مي‌كند و منجر به تخريب زيستگاه‌هاي پرندگان دريايي، آبزي و كنار آبزي و محل‌هاي تخمگذاري لاك پشتان دريايي مي‌شود، همين طور حيات رويشگاه‌هاي ساحلي را به مخاطره مي‌اندازد و زندگي تمام زيستمندان ساحلي را بشدت تهديد مي‌كند.

مديريت زيست‌محيطي، يك ضرورت

بنابر اين با توجه به اين مهم كه سالانه تعداد كشتي‌هايي كه بايستي اسكراپ شوند، افزايش مي‌يابند و تخمين زده مي‌شود بين 2000 تا 3000 كشتي در سال اوراق و از رده خارج خواهند شد بيشترين خطر، سواحل كشورهاي آسيايي فقير را تهديد مي‌كند كه آن نيز به دليل پايين بودن سطح استانداردهاي بهداشت، ايمني و محيط زيست و همين طور فشار جمعيت و كاهش اشتغال و دستمزد ناچيز كارگران در كشورهاي آسيايي فقيرتر است. از اين‌رو، اين زباله‌هاي سمي شناور بايد اساسا در سواحل كشورهاي سازنده اين شناورها اوراق شوند كه به دليل افزايش سطح استانداردهاي ايمني، بهداشت و محيط زيست و وضع قوانين و ضوابط سخت در كشورهاي پيشرفته، اين صنعت آلوده همچون ديگر زباله‌هاي ارسالي از سوي آنها، متوجه مناطق فقيرتر جهان ازجمله آسياست. از اين‌رو به نظر مي‌رسد تنها راه‌حل پيشگيرانه در كوتاه‌مدت در چنين كشورهايي، ارزيابي اثرات زيست‌محيطي صنعت اوراق كردن كشتي، قبل از استقرار اين صنعت در ساحل باشد كه بايستي براساس برنامه مديريت محيط زيست در سواحل با توجه به توان و ظرفيت اكولوژيكي ساحل، مكان‌يابي و راه‌اندازي شود تا آلودگي و تخريب محيط زيست ساحلي به حداقل ممكن كاهش يابد.

با توجه به شناسايي حدود 50 كشتي در جهان كه بايستي بزودي اسكراپ و اوراق شوند، توده‌هاي عظيمي از زباله‌هاي سمي، سواحل برخي از كشورهاي آسيايي و حتي ايران را تهديد مي‌كند كه بايد بسرعت با اتكا به مستندات قانوني مرتبط از ورود اين صنعت به سواحل ايران جلوگيري به عمل آورد.

مسعود ابوابی

اسكراپ در واقع به مجموعه عملياتى اطلاق مى شود كه جهت تراشيدن بدنه كشتى و اوراق نمودن آن به كار مى رود. گرچه اين نوع عمليات ريشه در تاريخ كشتى سازى دارد اما از دهه 40ميلادى به واسطه افزايش تقاضا جهت مصرف آهن و فولاد و توسعه صنعت بازيافت به عنوان يك صنعت شكل گرفت و از همان زمان آثار و تبعات زيست محيطى آن نمايان گرديد. ورود انواع آلايند ه ها همانند نفت، آزبست، پى سى بى، ديو اكسين ها و انواع مخاطرات بهداشتى و حتى مرگ ومير انسانى گريبان اين صنعت را گرفت و همين امر باعث شد تا عنوان ”صنعت كثيف“ به اين نوع عمليات اطلاق شده و در دنيا به اين نام شناخته شود. آنچه مسلم است تأثير اين صنعت بر روى مناطق جزر و مدى و فوق جزر و مدى است. مناطق ذكر شده در دنيا به عنوان بانك زيستى محسوب مى شوند در نتيجه تأثير منفى آن باعث شد تا در سواحلى همچون هند، پاكستان و ديگر مناطق جنوب شرق آسيا در نتيجه اين صنعت آسيب جدى به محيط زيست دريايى وارد شود. اين مسئله ابتدا توسط غربي ها مورد مطالعه قرار گرفت و آنان به واسطه مسائل زيست محيطى، بهداشتى و ماليات زياد، اين صنعت را به سمت كشورهاى آسيايى سوق دادند. به طورى كه از آمريكا به انگليس سپس اسپانيا، تركيه و در نهايت تايلند، چين، هند و پاكستان سوق نمود. به طوري كه در حال حاضر كشور چين 45 درصد اسكراپ دنيا را در دست دارد و 95 درصد اسكراپ دنيا در آسيا انجام مى گردد. افزايش تقاضا براى آهن و فولاد، دستمزد پائين، نبود استاندارهاى زيست محيطى، نبود باورهاى زيست محيطى، فقر و... از جمله عوامل حضور اين صنعت در آسيا است و از سویی درآمد سالانه ۵/۱ میلیارد دلاری این صنعت بدون آنكه براي محيط زيست هزينه هايي صورت گيرد، باعث شد. تا صاحبان و شركت ها با تمايل فراوان به آن اقدام كنند. در پى حركت اين صنعت به سمت غرب آسيا در سا ل هاى اخير نيز چندين كشتى در سواحل خليج فارس اسكراپ گرديد كه عمده آنها در سواحل استان هرمزگان بود و در بسيارى از موارد منجر به ايجاد آلودگى در محيط زيست دريايى شد. با توجه به حساسيت اكوسيستم خليج فارس و نبود آئين نام ه هاى مشخص در خصوص اين صنعت، كشتى هاى به جا مانده از جنگ در دهانه اروند و ديگر نقاط و خروج كشتى هاى 25 سال ساخت و تك جداره از خطوط كشتيرانى (بر اساس قوانين (IMO ) و عدم وجود صنايع مجهز و تحت استاندارد به نظر مى رسد كه در آينده نزديك ضمن افزايش تقاضا براى اسكراپ محيط زيست دريايى، خليج فارس و دریای عمان تحت مخاطره قرار گيرد.

مخاطرات انسانى ناشى از اسكراپ

آنچه كه باعث شد تا اين صنعت "كثيف" ناميده شود شرايط نامناسب كار (ساعات كار طولانى، تعداد شيفت هاى كار كم، كمى دستمزد، ناامنى محل كار و مرگ و مير انسانى، انفجار در محل كار، كار در محيط هاى تاريك، آتش سوزى و...) و ايجاد آلودگى هاى زيست محيطى بود. برآوردها در كشور هند و بنگلادش نشان مى دهد به طور متوسط سالانه در طول عمليات اسكراپ حدود 400 نفر جان خود را از دست داده و شش هزار نفر به طور جدى آسيب مى بينند و برخى آمارها نيز حاكى از مرگ يك كارگر در هفته و مجروح شدن روزانه كارگران در كشور بنگلادش است. قرار گرفتن در مقابل تركيبات سمى خطرناك همچون تركيبات آلاينده پايدار، آزبست، افتادن از بلندى (در برخى موارد ارتفاع به حدود 70 متر نيزمى رسد)، كار در گرماى طاقت فرسا و محيط هاى آلوده به گازها و بخارهاي ناشى از مواد نفتى، برخورد با اجسام تيز، انفجار و... ازجمله عوامل مرگ ومير كارگران بوده اند. عدم نظارت مناسب بر فعاليت صاحبان كارگاه ها و صنايع از سوى متوليان حقوق كارگران و پائين بودن فرهنگ ايمنى در محيط كار نيز به عنوان ديگر عوامل مديريتى در مخاطرات محسوب می شود

آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از اسكراپ كشتي ها

كشتي هاي اقيانوس پيما در واقع همانند يك شهر كوچك بوده كه حاوي انواع آلاينده ها و پسماندها مي باشد. آلاينده هاي بوجود آمده شامل: موارد ي است كه در اثر عمليات اسكراپ كشتي به وجود آمده يا آن دسته از فعاليت هايي كه در اثر استقرار افراد و صنعت در محل مي باشد. در حال حاضر تمامي فرآيند اسكراپ در محيط هاي باز ساحلي (مناطق جزر و مد و فوق جزر و مدي) صورت مي گيرد كه از جمله حساس ترين مناطق زيستي در محيط هاي دريايي محسوب مي شوند و اين امر نيز در مناطقي كه داراي بستر گلي و شيب ملايم است اتفاق افتاده و آن هم به دليل عدم تأثير انرژي ناشي از امواج و آرامش نسبى دريا جهت انجام فعاليت است. با توجه به نبود صنايع استاندارد، اوراق كشتي در استان و حتي در سواحل جنوبي كشور، در نواحي جزر و مدي و يا محيط هاي دريايي انجام مي گيرد و با توجه به اين كه اين فعاليت نوپا محسوب مي شود عمده كارگران و برشكاران از تجارب، آموزش هاي مهارتي، بهداشتي و زيست محيطي برخوردار نبوده و لذا دائماً در تماس با مخاطرات ناشي از كار و آلاينده هايي همچون نفت، آزبست( انفجار و يا سقوط روبرو هستند. با توجه به آنچه درباره مواد آلاينده ناشى از اوراق نمودن كشتى ها آورده شد، تنوع اثرات در نتيجه عمليات اسكراپ دور از انتظار نيست. اثرات به صورت حاد (در نتيجه تماس با مقادير زياد در مدت زمان كوتاه) و مزمن (در نتيجه تماس با مقادير كم و زمان طولانى) نمايان مي شود. به محيط و (POPs) ورود آلاينده هاى آلى پايدار يا تماس با انسان قابليت تجمع در بافت هاى چربى را داشته و در اثر بزرگ نمايى زيستى و انتقال به سطوح بالاتر اكولوژيك و بالاخص انسان باعث بروز بيمارى ها و ناهنجارى ها از جمله سرطان در انسان و آبزيان مى گردد. از جمله اين گونه تركيبات بوده كه معمولا PCB در محيط هاى اسكراپ ديده مى شود. اين تركيبات عامل سرطان كبد بوده و كاهش مقاومت، ناتواني توليد مثل و تخريب سيستم عصبى را به همراه دارد. دى اكسين ها از ديگر موارد قابل طرح بوده كه به طور عمده در اثر سوزانيدن مواد نفتى، پلاستيك، پى.وى .سى و رنگ ها كه در اثر جوشكارى و يا آتش سوزى به وجود مى آيند سرطان زا بوده و به واسطه اثر افزايشى كه با پى .وى .سى داشته عامل بيمارى هاى مهلك مى باشد هيدروكربن هاى حلقوى آرماتيك از جمله (PAH) آلودگى هايى است كه قطعاً از اين صنعت حادث مي شود. تاكنون 250 نوع از اين مواد شناخته كه در اثر اسكراپ وارد محيط زيست دريايى شده اند. مهم ترين انواع شناحته شده آنها شامل: نفتالين، بنزوپيرين، فلروآنتين و فنانترين است كه بر اثر سوزاندن و تبخير مواد نفتى وارد محيط مى شود. تركيبات قيد شده قابليت حمل توسط گرد و غبار و تجمع در رسوبات ساحل و دريايى را داشته و مى تواند در بافت موجودات زنده تجمع كرده و انتقال يابند. سرطان، اختلال در اندام زايى و توليدمثل، جهش زايى و اختلال در عملكرد آنزيم ها از جمله اثرات مخرب تركيبات ذكر شده است. بر اساس مطالعات به طور معمول در يك كشتى اقيانوس پيما حدود 1000 تن ضايعات نفتى درون مخازن، لوله هاى انتقال سوخت، موتورخانه و... وجود دارد. از ديگر تركيبات خطرناكى كه مى توان به آن اشاره نمود ترى بوتيل تين TBT است كه در محوطه عمليات اسكراب ) ديده مى شوند. اين تركيبات در مغز و كبد قابليت تجمع داشته و با ايجاد مسموميت هاى حاد باعث تغييرات جنسى، تغييرات در اندام ها و مرگ در انسان و آبزيان مى شوند.

آزبست

آزبست ها شامل شش نوع تركيب با عناوين, : Actinolite, Amosite Chryosite, Crociddite, Tremolit Anthophyllite است. اين مواد در مقابل تجزيه شيميايى و بيولوژيك و حرارت مقاوم بوده و در نتيجه طى مدت هاى زياد در طبيعت ماندگار مى باشد. آزبست شديدا سرطان زا بوده و در صورت تنفس فيلامنت هاى آن و ايجاد جراحت در بافت هاى اندام هاى تنفسى منجر به سرطان ريه خواهد شد. ورود الياف هايى با طول كمتر از پنج ميكرومتر به دستگاه تنفسى قابل تشخيص نبوده و جراحات آن تا بروز بيمارى به صورت حاد قابل تشخيص نيست. آثار آزبست بر روى آبزيان نيز به صورت تخريب بافت آبششى در آنهاست كه در نهايت عملكرد سيستم آبششى را مختل مىكند. آزبست قابليت حمل توسط باد را داشته و در نتيجه در مكان ها اسكراپ تا شعاع هاى طولانى پراكنده مى شود.

خطرات بيولوژيك

انتشار بيمارى ها واگير در اثر تماس با مواد آلوده، انتشار بيمارى هاى عفونى در اثر نيش حشراتى همچون مالاريا، بيمارى هايى همچون ورود موش، حشرات موزى، بندپايان ،tb ، هپاتيت خطرناك، آبزيان و گونه هاى جانورى غيربومى به سرزمين اصلى از جمله مخاطرات زيست محيطى و بهداشتى ورود يك كشتى براى اسكراپ به سرزمين اصلى است.

شهرام فداکار

نام انگلیسی : lipar wetland

نام فارسی : تالاب لیپار

تالاب ليپار

بعد از روستاي رمين در 15 كيلومتري چابهار، در مسير جاده ساحلي چابهار ـ گواتر، تنگه‌اي صخره‌اي مشرف به دره‌اي سرسبز و زيبا قرار دارد كه از بالاي آن روستاي ليپار در ميان سبزه‌زارها پيداست. در ميان دو كوه كه فاصلة چنداني با هم ندارند، آب‌بندي ايجاد شده كه آبهاي سرگردان اطراف را در خود جمع كرده و به آبگيري به طول 14 كيلومتر تبديل شده است. در اين آبگير انواع بوته‌ها و درخچه‌هاي «گز» و «چش» با چشم‌اندازي زيبا، منطقه‌اي بكر با اكوسيستم خاصي را به وجود آورده است. پرندگاني چون چنگر، فلامينگو، كشيم، حواصيل‌هاي سفيد و خاكستري، طاووسكن، باقرقره، تيهو، جيرفتي، عقاب دشتي، خوتكا و دلينجه زيبايي زايدالوصفي در منطقه به وجود آورده‌اند.

منابع :

مجلهٔ ۲۰۰ جاذبهٔ دیدنی چابهار (ص ۴۰

ادامه نوشته

دریاها، زیستگاه بسیاری از جانوران و موجودات هستند. در اعماق دریاها هزاران گونه گیاهان دریایی حضور دارند و میلیون ها قطعه ماهی در آب ها زندگی می كنند. حضور تعداد زیادی از گونه ها، لزوم حفاظت از دریاها را بیش از پیش برجسته می كند. بدون تردید اصلی ترین عامل آلودگی دریاها و در كل همه آلودگی ها انسان ها هستند. عدم دقت در عبور نفت كش های عظیم و غول پیكر از دریاها و همچنین نشست كوچكترین ماده ای به آب، صدمات جبران ناپذیری به دریاها وارد می كند. به علت روان بودن آب و توانایی نفوذ در همه سطوح یك آلودگی كوچك ممكن است كیلومترها دور رفته و گسترش یابد. همچنین ممكن است در این مسیر هزاران گونه گیاهی و جانوری در آب را نیز آلوده و یا حتی نابود كند.

چنانچه به هنگام عبور نفت كش ها اقدامات حفاظتی و پیشگیرانه ای نظیر كنترل مخزن سوخت و فرسوده نبودن نفت كش در نظر گرفته شود مطمئناً خطرات احتمالی آلودگی های آب بشدت كاهش می یابد. در اتحادیه اروپا كشتی های فرسوده اجازه فعالیت در آب راه ها را ندارند و پس از سپری شدن مدت زمان استاندارد عمر كشتی، از رده خارج می شوند. تجهیزات الكترونیكی پیشرفته نظیر سیستم موقعیت یاب جهانی (GPS) نیز به یافتن محل دقیق كشتی در صورت بروز سانحه كمك می كند. همچنین وسایل هشداردهنده نیز كوچكترین اختلال را گزارش می دهند.

نفت كش ها و كشتی های حامل مواد سمی درمواقع نامساعد بودن هوا اجازه حركت ندارند و در برخی كشورها در چنین شرایطی اجازه سوختگیری نیز داده نمی شود. عبور مواد سمی از روی سطح دریاها همواره خطرات فراوانی به دنبال داشته است. تركیب مواد سمی با آب ممكن است به ایجاد ماده سمی به مراتب قوی تری منجر شود؛ و آنگاه فاجعه ای زیست محیطی و غیرقابل كنترل را شاهد باشیم. آلودگی آب همچون سایر آلودگی ها قابل پیشگیری است اما كنترل و مقابله با آن هزینه های زیادی را به دنبال دارد و تقریباً غیرقابل جبران است.

قوانین و معاهدات بین المللی زیادی درباره حمل ونقل دریایی به تصویب رسیده است. این معاهدات هر اندازه سختگیرانه تر باشد منافع بیشتری برای محیط زیست در بردارد. بسیاری از این معاهدات و كنوانسیون ها جنبه اجرایی و عملیاتی پیدا نكرده است. كارشكنی برخی كشورها بخصوص آمریكا در ممانعت از اجرای برخی قوانین باعث بی اعتبار شدن این معاهدات بین المللی شده است. نشت مواد زاید به رودخانه ها نیز از جمله دلایل آلودگی آب ها است. در كنار رودخانه ها، به دلیل حضور و سكونت افراد و موجودات زنده تأثیرات آلودگی بر آنها نیز بیشتر است. استفاده از این آب های آلوده علاوه بر بیماری های پوستی، بیماری های خطرناك و كشنده گوارشی را نیز به دنبال دارد.

در بسیاری از موارد دیده شده كه كارخانه ها فاضلاب های صنعتی خود را كه حاوی مقادیر زیادی مواد سمی هستند به رودخانه ها می ریزند، و این علاوه بر ایجاد آلودگی باعث اختلال در اكوسیستم و تغییر در چرخه طبیعی می شود. استفاده از فیلترهای مخصوص كه مواد سمی را جذب و مانع انتشار آنها می شود از جمله راه های مؤثر كاهش آلودگی ها است. آنچه مسلم است آن كه نمی شود، تنها با تصویب چند معاهده و كنوانسیون بین المللی انتظار داشته باشیم كه آلودگی ها به حداقل ممكن برسد؛ بلكه باید اقدامات مؤثر عملی جهت مقابله هر چه بیشتر با گسترش روزافزون آلودگی ها انجام داد تا دیگر شاهد بروز آلودگی های زیست محیطی بخصوص آلودگی آب ها نباشیم

منبع : روزنامه ایران

مرجان شاخ گوزنی ( الک / Elkhorn coral / Acropora palmata

سلسه Animalia :

شاخه Cnidaria :

رده Anthozoa :

راسته : Scleractinia

خانواده Acroporidae :

جنس Acropora :

نام علمی یکی از گونه های شناخته شده Acropora palmat :

نام عمومی: Elkhorn coral ( مرجان شاخ گوزنی

" الک Elk " نوعی گوزن شمالی می باشد.

زیستگاه اصلی : دریای کارائیب

وضعیت بدنی: این گونه از مرجان در واقع مجموعه ای متشکل از شاخه های بزرگ و زیاد است. همانطور که از نامش پیداست، ظاهرش به شاخ های " گوزن الک Elk " تشبیه شده، اما به شاخ های " گوزن موس moose " شبیه تر است تا شاخ های " گوزن الک Elk ". این مرجان ها را می توان در رنگ های متنوعی از قهوه ای تا قهوه ای مایل به زرد دید. این تنوع رنگ بخاطر یک گونه جلبک همزی با مرجان به نام Zooxanthellae است که درون بافت ها و نسوج مجموعه های شاخ گوزنی زندگی می کند. این جلبک همچنین قادر به زدودن زوائد از مرجان شاخ گوزنی است. مجموعه های مرجان های شاخ گوزنی با سرعتی باور نکردنی رشد می کنند. آنها سالیانه به طور متوسط حدود 5 تا 10 سانیتمتر بر طول شاخه هایشان افزوده می شود.

اندازه: عموما" هر شاخه تا دو متر بلندی پیدا خواهد کرد اما هر مجموعه در نهایت می تواند تا نزدیک 4 متر از فضای اطرافش را پوشش دهد. قطر شاخه های این گونه در نقطه شروع رشد می تواند به کلفتی بدن یک انسان باشد.

وضعیت زندگی: مرجان های شاخ گوزنی در آب های کم عمق زندگی می کنند. شاخه های بزرگ مرجان شاخ گوزنی، خود محیطی امن است برای سایر گونه هایی که در تپه های دریایی زندگی می کنند مثل " لابسترها lobsters " ، " طوطی ماهیان parrot-fishes " و سایر ماهیان تپه های دریایی.

تولید مثل: چنین ثبت شده که اکثر مرجان های شاخ گوزنی به شکل غیر جنسی تکثیر می شوند. به این صورت که شاخه ای از مجموعه مرجان شکسته و جدا می شود و آنگاه به بستری مناسب می چسبد تا مجموعه ای جدید را تشکیل دهد. 50 درصد مجموعه های مرجان های شاخ گوزنی به همین شکل غیر جنسی در آب های دریای کارائیب تکثیر شده اند اما این مرجان می تواند به شکل جنسی نیز تکثیر شود و این اتفاق تنها یکبار در سال آن هم در ماه آگوست یا سپتامبر رخ می دهد و آن زمانی است که مجموعه مرجان های شاخ گوزنی، میلیون ها " گامت gamete " یا سلول جنسی قابل تکثیر را بوسیله انتشار تخم ار خود رها می کنند.

طول عمر: در 10 الی 12 سالگی به حداکثر اندازه خود می رسد. یک مجموعه ممکن است تا قرن ها زندگی کند اما یک پولیپ مرجانی معمولا" بین دو تا سه سال عمر می کند.

در شرایط مناسب این مرجان شاخه‌ای شکل می‌تواند در هر سال 10 سانتیمتر (10 اینچ) رشد کند که سریعترین رشد بین گونه‌های این جانور است . مرجانهای شاخ گوزنی در آبهای کم عمق زندگی می‌کنند و نوک شاخهای آنها در مسیر جریان موجها قرار می‌گیرند . این مرجان هم مثل دیگر مرجانهای شاخه‌ای شکل ٬ دو گونه پولیپ دارد . یکی بخش اصلی هر شاخه را تشکیل می‌دهد و دیگری به عنوان شاخه‌ کوچک از کنار شاخه‌ کوچک درمی‌آید.

برگرفته از:

http://en.wikipedia.org/wiki/Acropora_palmata

http://coralpedia.bio.warwick.ac.uk/en/corals/acropora_palmata.html

http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Acropora_palmata

غروب سواحل پارک ساحلی لیپار

فرش خزه ها در سواحل دریا بزرگ چابهار

کوه های مریخی چابهار

بندر صیادی

آغاز فصل تخمگذاري لاك پشت سبز در سواحل چابهار

در اوايل پاييز پديده زيبا وهيجان انگيز به خشكي آمدن لاك پشت هاي سبز وتخمگذاري آنها در سواحل چابهار دوستداران محيط زيت را به سمت خود فرا مي خواند .

لاك پشت سبز از خانواده لاك پشت هاي دريايي ساكن خليج فارس ودرياي عمان است كه زندگي كاملا دريايي دارد وطول آن 110سانتي متر ووزن حدود 200كيلوگرم دارد ،زيستگاه اصلي آن اقيانوس اطلس ،آرام شرقي وهند بوده ،اين لاك پشت ها كاملا گياهخوار هستندواز گياهان آبي وجلبك ها تغذيه مي كنند اما جوانترها گاهي خرچنگ ها ،ماهيان ژله اي ،حلزون هاواسفنج ها را هم مي خورند،بسته به جثه جنس ماده معمولا بين 70تا 130 تخم گذاشته كه بعد از 45تا 75 روز الك پشت هاي كوچك به دنيا مي آيند ،تخمگذاري در شب انجام مي شود ونوزادان هم شب هنگام متولد مي شوند .لاك پشت هاي سبز مثل لاك پشت هاي دريايي در سواحل چابهار (بريس،پسابندر ،ومين وتنك )بر روي سواحل شني وماسه هاي نرم با شيب ملايم تخمگذاي نموده ،در خليج هاي كوچك ومناطق واجد علفهاي دريايي وجنگلهاي مانگرو ،(خليج گواتر ،خليج چابهار ،خور گالك و....) به تغذيه مي پردازند، لاك پشتهاي دريايي در سطح جهان بدليل بهره برداري بيش از حد و پايين بودن نرخ زنده ماني بچه لاك پشتها (حدود 2.درصد) از جانوران در معرض خطر انقراض محسوب مي گردند و امروزه مناطق تخمگذاري آنها تقريباً از سرزمين اصلي برچيده شده و محدود به سواحل شني جزاير خصوصاً جزاير مسكوني گرديده است.لاك پشتان دريايي ايران همگي از جمله جانوران ذكر شده در فهرست ( CITES ) مي باشند و صيد و فروش جانور و اجزاي آن از لحاظ قانوني ممنوع است و حفاظت از مناطق تخمگذاري آنها از وظايف سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد كه همگي از نواحي حساس ساحلي محسوب مي گردند.

فعاليت هاي صيد و صيادي خصوصاً صيد بوسيله قايق هاي صيادي در اطراف اسكله ها و سواحل چابهار در اين فصل تهديدي جدي جهت ادامه حيات اين گونه هاي نادر محسوب شده به طوري كه لاك پشتهايي كه در اين فصل ( توليد مثل ) براي تخمگذاري به سمت سواحل شني چابهار حركت مي كنند در تورهاي ماهيگيري صيادان گرفتار شده و به راحتي از چرخه حيات خارج مي گردند.

لاك پشتهاي دريايي در قرن 18 و 19 جمعيت هاي بزرگي بالغ بر ميليون ها عدد را در درياها تشكيل مي دادند. ولي در چند دهه گذشته عوامل مختلف از جمله صيد و شكار، تخريب غير قانوني ماسه هاي سواحل جهت كارهاي ساختماني قدرت بقاي كمتري دارند، بطوري كه در حالب حاضر تنها جميعت انگشت شماري از آنها از سيل خطرات متعدد در امان مانده اند كه اين جميعت هم بشدت در كاهش هستند.

اداره حفاظت محيط زيست چابهار به منظور حفاظت و حمايت از اين جانوران و ارتقاء فرهنگ حفاظت از محيط زيست دريايي اقدام به برگزاري كارگاههاي آموزشي مختلف در محل اسكله ها ي چابهار براي صيادان محلي نموده است

عمليات ميداني گارد حفاظت محيط زيست دريايي چابهار به منظور يررسي نواحي تخمگذاري و شناسايي گونه هاي اين خزنده با همكاري كارشناسان سازمان حفاظت محيط زيست در سواحي شني همزمان با فصل تخمگذاري لاك پشت سبز در منطقه ساحلي آغاز شده است.

شايد از نظر زيبايي وبديعي هيچ محيط طبيعي ديگري در جهان قابل مقايسه با مناطق مرجاني نباشد.
هزاران موجود كوچك وبزرگ با رنگهاي الوان و متنوع وبسيار شگفت انگيز چنان منظره بديع و شگفت آوري را درمقابل چشمان بيننده بوجود مي آورند كه توصيف آن مگر از طريق تماشا و ديدن امكان ندارد و راز اين زيبايي زماني بيشتر مي شود كه پرده اي از آب نيلگون و شفاف دريا آن را از چشم نامحرمان مي پوشاند
مرجان(coral)
مرجان كه در راسته جانوران شناسائي شده جانوري است گل مانند ، با بازواني گسترده همچون گلبرگها و حفره اي در ميان آنها بعنوان دهانه ، معمولا دسته جمعي زندگي نموده و غالبا نيز يك پايه آهكي از خود ترشح مي نمايند.

مرجانها به دو دسته كلي تقسيم ميشوند:
مرجانهايي كه از خود آهك ترشح نموده و به اصطلاح سفت بوده (hard coral) و ايجاد آبسنگ(reef) مي نمايد و دسته ديگر مرجان هايي كه آهكي نبوده و اصطلاحا نرم(soft coral) ناميده مي شوند.
عمده مرجانهاي موجود در خليج فارس و دریای عمان از نوع آبسنگي بوده و بدين جهت بيشتر از اين ديد مورد بررسي قرار مي گيرند. وجود همين آبسنگهاي مرجاني است كه جلوه طبيعت زيباي ديگري به جزاير ايراني خليج فارس و دریای عمان بخشيده است.

گسترش و انواع مرجانها

مرجانها معمولا در تمام نواحي درياي اطراف جزاير يافت مي شوند ولي پراكنش انواع سخت يا آبسنگ ساز صرفا" محدود به مناطق كم عمق جزاير و به وسعت صدها كيلومتر مربع مي باشد.
گسترش آبسنگهاي مرجاني از طريق عمق در اطراف جزاير بوده و عمق زندگي آنها از 50 تا 70 متر بيشتر نبوده و عمدتا در اعماق 25 متري و يا كمتر بسر مي برند. علت اين امر نياز مرجانهاي آبسنگ ساز به نور مي باشدچون وجود نور كافي جهت عمل فتوسنتز براي باكتري هاي همزيست (زوگزانته ها) كه در درون بافت هاي مرجاني زندگي مي كنند، ضروري است. بدون نور كافي ، ميزان فتوسنتز كمتر و در نتيجه قدرت مرجانها براي ترشح كربنات كلسيم و نهايتا ايجاد آبسنگ كاهش مي يابد.
آبسنگها در واقع توده هاي كربنات كلسيم (آهك) هستند كه عمدتا توسط مرجانهاي آبسنگ ساز يا هرماتايپيك و تا حدي نيز توسط ديگر موجودات از قبيل جلبكهاي آهكي ايجاد مي شوند.
ديگر مرجانها همانطور كه قبلا نيز گفته شد آهك ترشح ننموده و به عنوان مرجانهاي غير آهك ساز يا آهرماتايپيك ناميده مي شوند. تفاوت بين اين دو گروه در اين است كه درون بافت هاي بدن مرجان آبسنگ ساز نوعي سلول گياهي كوچك همزيست به نام زئوگزانت وجود دارد.

مرجانها از نظر درجه حرارت
از نظر درجه حرارت، تقريبا تمامي آبسنگهاي مرجاني در آبهاي دريايي با حرارت كمتر از 20 درجه يافت مي شوندولي هيچ گونه آبسنگي در آبي كه حرارت متوسط سالانه آن كمتر از 18 درجه باشد تشكيل نمي شود. مناسب ترين درجه حرارت براي تشكيل آبسنگهاي مناطقي با حرارت ميانگين سالانه 23 تا 25 درجه است. بعضي از آبسنگهاي مرجاني قادر به تحمل حرارت هاي 36 تا 40 درجه سانتيگراد هم مي باشندكه از آن جمله آبسنگهاي واقع در جنوب خليج فارس در سواحل عربستان، بحرين و قطر مي باشد.

مرجانها و رابطه آنها با شوري آب دريا
شوري از ديگر عوامل محدود كننده توسعه آبسنگهاي مرجاني محسوب مي گردد. مرجانهاي آبسنگ ساز قادر به تحمل شوري پايين تر از محدوده عادي آب درياها(32 تا 35 در هزار) نبوده و بدين جهت در مناطقي كه داراي ورودي آب شيرين رودخانه است يافت نمي شونددرحاليكه در مناطقي از خليج فارس كه شوري آن تا 42 گرم در ليتر نيز مي رسد بخوبي رشد مي نمايند.

ساختار مرجانها مرجانها جزو جانوران محسوب مي شوند. از نظر رده بندي مرجانها متعلق به شاخه گزنه سازان(caldaria) مي باشند كه خود به سه رده زير تقسيم مي شوند:
الف) رده گل زيان(Antozoa): شامل مرجانها، شقايق دريايي(sea anemone) و قلم هاي دريايي (sea pen) است. تمام گونه هاي اين رده كف چسب بوده و شبيه به گل مي باشند. داراي بازوان(تنتاكول)تو خالي بوده و از جانوران كوچك مانند زئوپلانكتون ها پس از بي حس كردن آنها توسط سلولهاي گزنده تغذيه مي نمايند.
شكل مرجانهاي بادبزني(gorgonian) كه راسته اي از اين رده محسوب مي شوند شبيه به برگ بوده و مجموعه اي است از هزارها پليپ كه به صورت دسته جمعي زندگي مي كنند. مرجانهاي نرم مجموعه اي از پليپ هاي بدون اسكلت هستند كه در درون آب به صورت يك انگشت طويل با جريانها و امواج به حركت در مي آيند.
ب) رده آبسانان(Hydrozoa): مانند مدوزها(Medusae) كه تماما" دريايي هستند و به صورت دست جمعي زندگي مي كنند. بعضي داراي سلول هاي گزنده بوده و در صورت تماس با بدن ايجاد خراش يا سوزش مي نمايند.
ج) رده فنجان زيان(scyphozod): كه عروس هاي دريايي متعلق به اين گروه مي باشند. اين موجودات بصورت انفرادي زندگي كرده و گزنده مي باشند. بدين خاطر غواصان معمولا به هنگامي كه در زير آب غواصي مي نمايند، مواظبند تا بدنشان با عروس هاي دريايي برخورد ننمايدو به همين خاطر در مناطق و يا فواصل زاد و ولد كه تعداد آنان بسيار زياد است از لباس غواصي استفاده مي نمايند.

زيست شناسي مرجان
مرجان يا پليپ در درون يك حفره كوچك گلداني شكل كه مرجانگاه(Corellite) ناميده مي شود زندگي مي نمايد. هر فنجان يا مرجانگاه داراي يك رديف پره هاي سخت شعاعي است كه از قائده ايجاد مي شوند. شكل و الگوي اين پره ها متفاوت بوده لذا در رده بندي گونه اي از آنان استفاده مي شود.

هر پليپ داراي سه لايه است كه شامل لايه پوشش خارجي(اپيدرمين) و لايه مياني از جنس فيبر(Mesogt rodermis) در وسط پليپ دهان قرار داشته كه بازوان ياتنتاكولها با سلول هاي گزنده(نماتوسيت) خود در اطراف آن قرار دارند و جانور به كمك آنها غذاي خود را كه عمدتا پلانكتون هاي جانوري است، به دام مي اندازد. تك سلولي هاي همزيست زوكزانتله، كه در حقيقت جزو گروه دو تاژكان(دينوفلاژلد) هستند. در بين سلولهاي لايه دروني بسر مي برند.
تكثير و ازدياد كلني هاي مرجاني بصورت غيرجنسي و جوانه زدن پوليپ ها است. ولي ايجاد اجتماعات جديد بصورت جنسي و ايجاد نوزاداني بنام پلانولا(planula) است كه پس از گذراندن مرحله شناوري، در جايي ثابت مي شوند و

ايجاد يك زندگي دست جمعي مي نمايند

مرجان های چابهار

ادامه نوشته

لاک پشت های دریایی سواحل چابهار

ارديبهشت كه به نيمه مي رسد، اتفاق زيبائي در سواحل جنوبي كشورمان دوستداران محيط زيست را به سمت خود فرا می خواند .اين اتفاق در سالهايي نه چندان دور قابل رويت و جزو زندگي روزمره بوميان حاشيه زيباي دریای عمان از جمله سواحل ماسه ای رمین تا پسابندر شهرستان چابهار می باشد

اين پديده زيبا و هيجان انگيز، به خشکي آمدن لاك پشت هاي دريايي و تخم ريزي آنها در سواحل است.

از میان 8 گونه لاک پشت دریایی شناسایی شده در آبهای جهان، 5 گونه( به شرح ذیل ) به پهنه آبی دریای عمان و خلیج فارس وارد می شوند و 2 گونه شامل لاک پشت سبز و لاک پشت منقار عقابی در مناطق پراکنده ای از سواحل جنوبی خلیج فارس و دریای عمان خصوصاً در چابهار بر روی سواحل شنی و ماسه های نرم با شیب ملایم تخم گذاری نموده و در خلیج های کوچک و مناطق واجد علف های دریایی و جنگلهای مانگرو علی الخصوص جنگل های حرا خلیج گواتر و گالک به تغذیه می پردازند. (، همچنين براساس مشاهده لاشه لاك پشت زيتوني در خليج گواتر احتمال وجود اين جانور در آبهاي ايران وجود داشت تا اين كه سنوات گذشته در مناطق غربي تر گواتريعني اطراف چابهار دو لاك پشت زيتوني زنده را مامورین اداره حفاظت محیط زیست نجات داده و به دریا برگرداندند)

1= لاک پشت سبز S: Chelonia mydas ( در معرض خطر)

2= لاک پشت منقار عقابی S: Eretmochelys imbricate ( در معرض خطر بحرانی )

3= لاک پشت زیتونی S: Lepidochelys olivata ( در معرض خطر )

4= لاک پشت سرپهن ( سرخ ) S:Caretta caretta ( در معرض خطر )

5= لاک پشت چرمی S: Dermochlys coriacea ( در معرض خطر بحرانی )

لاک پشتان دریایی در سطح جهان به دلیل بهره برداری بیش از حد و پایین بودن نرخ زنده مانی نوزاد لاک پشتان ( حدود 2 درصد ) از جانوران در معرض خطر انقراض محسوب می گردند و امروزه مناطق تخم گذاری آنها تقریباً از سرزمین اصلی بر چیده شده و محدود به سواحل شنی جزایر خصوصاً جزایر غیر مسکونی گردیده است. لاک پشت های دریایی همگی از جمله جانوران ذکر شده در فهرست CITES می باشند.

لاک پشت ها :

در جمجمه سوراخ یا فرورفتگی گیجگاهی وجود ندارد. استخوان مربعی شکل یا کوادرات ثابت و غیر متحرک است. لاک پشتها دارای یک صفحه پشتی به نام کاراپاس و یک صفحه شکمی به نام پلاسترون هستند. صفحات در واقع همان لاک ها هستند. بطور کلی در خزندگان پوست دارای ترتیب زیر است. اپیدرم که شامل دو بخش خارجی که خود شامل 5 لایه بوده ، بخش درونی اپیدرم که حاوی 4 لایه است و آخرین بخش این لایه زاینده لایه germina trium stratum تشکیل می‌دهد. و بعد از اپیدرم لایه درم است که بسیار باریک می‌باشد و فاقد غدد مخاطی است. ولی در خزندگان گوناگون دارای غدد تولید کننده رایحه هستند که در برقراری ارتباط بین افراد بکار می‌رود. بیشتر لاک پشتان دریایی شناگران نیرومندی هستند . آنها معمولاَ هزاران کیلومتر از جاییکه سر از تخم در آورده اند ، شکم خود را سیر می کنند ، اما برای آشیانه سازی و تخمگذاری به همانجا باز می گردند . برای انجام این کار ، مجبورند مسافتهای غیر قابل باوری در اقیانوسهای آزاد طی کنند . دانشمندان رد بسیاری از لاک پشتها را در طی مهاجرت های طولانیشان گرفته اند، اما هنوز هیچکس نمی داند آنها چطور از عهده دریانوردي بر می آیند.
لاک پشتها می توانند بسیار عمر کنند ، پیرترین لاک پشت یافته شده ، در جزایر سیشل بیش از 150 سال
عمر داشته است ،بزرگترین لاک پشتها ، پشت چرمیها هستند . آنها رشدی بیش از 8/1 متر (شش پا) و وزنی بیش از 400 کیلوگرم (880 پوند) دارند. لاک پشت خوراکی سواحل فلوریدا به نام تراپین از جمله کوچکترین لاک پشتها است که به طور عمده در آبهای شیرین زندگی می کند و بسیاری از انها دارای رنگی روشن هستند. حدود 250 گونه مختلف از لاک پشتها و سنگ پشتها در سرتاسر دنیا وجود دارند. آنها در زیستگاههای مختلف ، از اقیانوس گرفته تا صحراها ، زندگی می کنند. اما در مکانهایی با اب و هوای سرد قادر به زندگی نیستند

لاک پشت منقار عفابی :

این لاک پشت در خلیج فارس و دریای عمان از هم نوعان خود در جهان کمی کوچکتر و کم وزن تر است.طول متوسط لاک آنها بین 70 تا 80 سانتی متر،پهنای آن 60 تا 70 سانتی متر و وزن متوسط آنها 40 کیلوگرم است.عمده غذای لاک پشت های پوزه عقابی شامل اسفنج ها،مرجان های نرم و حلزون های دریایی است.به همین علت آرواره هایشان به شکل منقار عقاب درآمده است.آنها آب مورد نیاز را از موادی که می خورند به دست می آورند و نمک اضافی را از طریق غده های نمک که در گوشه عقبی چشمشان قرار
دارد دفع مي كنند. تخم گذاری لاک پشت های پوزه عقابی زودتر از گونه های دیگر آغاز می شود.از ابتدای فصل بهار تخم گذاری شروع و تا پایان فصل ادامه می یابد.آنها در فصل تخم گذاری معمولاً دو و گاهی سه بار به فاصله دو هفته به ساحل می آیند و عمل تخم گذاری را تکرار می کنند.
لاک پشت ها معمولاً شب به ساحل می آیند.نرها هرگز به ساحل زادگاهشان بر نمی گردند ولی لاک پشت های ماده پس از رسیدن به سن بلوغ(معمولاً پس از 30 سالگی) برای تخم گذاری به همان ساحلی بر می گردند که در آن زاده شده اند و به احتمال بسیار زیاد همه تخم گذاری های بعدی نیز در همان ساحل زادگاه
صورت مي گيرد. لاک پشت ماده وقتی تصمیم به تخم گذاری می گیرد به ساحل آمده و پس از پیدا کردن مکان مناسب و امن با باله هایش شروع به کندن یک چاله می کند.عمق یک چاله حدود 40 تا 50 سانتی متر است.پس از آن شروع به تخم گذاری می کند و در طی نیم ساعت حدود 100 تخم می گذارد.در پایان کار روی تخم ها را با ماسه می پوشاند و به دریا بر می گردد.کل این فرآیند 2 تا 5/2 ساعت زمانی می برد.
نوزادها پس از 45 تا 75 روز از تخم بیرون آمده و با تلاش و زحمت فراوان خود را از میان شن و ماسه به بیرون می کشند.بچه لاک پشت ها موقع بیرون آمدن از تخم 5 سانتی متر طول دارند و وزن آنها کمتر از 20 گرم است.نوزادها بعد از بیرون آمدن از میان ماسه ها به طرف روشن ترین افق یعنی دریا حرکت می کنند.نورهای مصنوعی(شر و روستاها و...)می تواند آنها را گمراه کند و از مسیرشان منحرف شوند مرغ ها و پرندگان دریایی،لاشخورها،خرچنگ ها و... از دشمنان بچه لاک پشت ها هستند و قبل از رسیدن به دریا ممکن است آنها را شکار کنند.حتی پس از رسیدن به دریا هم خطرات زیادی آنها را تهدید می کند و تنها عده کمی از بچه لاک پشت ها (حدود یک درصد آنها)به بلوغ می رسند.

اين گزارش نگاهي دارد به تمام مسائلي كه طي ساليان دراز بر اين موجودات روا داشته ايم و فناوري و تاثيرات مخرب آن كه پيوسته مي تازد و آن را به صورت يك بحران زيست محيطي جلوه مي دهد.

لاك پشت هاي دريايي به عنوان گروهي از جانوران كه معرف بخش قديمي و متفاوتي از تنوع زيستي جهان به شمار مي روند، رده بندي شده اند. اين موجودات در راسته اي همراه كروكوديل ها و مارمولك ها از مهره داران 200 ميليون سال پيش هستند و پيش از ديگر خزندگان پا به مرحله حيات گذاشته اند. لاك پشت هاي دريايي در 2 خانواده ، همراه مارهاي دريايي ، تنها خزندگاني هستند كه با زندگي در آب دريا سازش يافته اند، اما ارتباط خود را با خشكي قطع نكرده اند.

آنها براي تنفس به سطح آب وابسته هستند و در فصل توليدمثل براي تخمگذاري به سمت سواحل شني حركت مي كنند. لاك پشت ها معمولا از گياهان دريايي يا عروسهاي دريايي ، اسنفج ها، لارو سخت پوستان و نرمتنان تغذيه مي كنند. 8 گونه لاك پشت هاي دريايي پراكنش جهاني دارند و انتشار جغرافيايي آنها در آبهاي گرم و نيمه گرم استوايي و از جمله خليج فارس و درياي عمان است.

عمده سواحل ايران كه لاك پشت ها را در خود پرورش مي دهند عبارتند از جزاير لاوان ، قشم ، شيدور و لارك و خارگو.و سواحل چابهار

لاك پشت هاي دريايي در قرن 18 و 19 جمعيت هاي بزرگي بالغ بر ميليون ها عدد را در درياها تشكيل مي دادند، ولي در چند دهه گذشته عوامل مختلف ازجمله صيد و شكار، تخريب زيستگاه ها و مناطق تخمگذاري و اين اواخر با ايجاد انواع آلودگي ها و برداشت غیر قانونی ماسه های سواحل جهت کارهای ساختمانی، قدرت بقاي كمتري دارند، به طوري كه در حال حاضر تنها جمعيت انگشت شماري از آنها از سيل خطرات متعدد در امان مانده اند كه اين جمعيت هم بشدت در معرض كاهش هستند.

تخريب زيستگاه هاي ساحلي

زيستگاه هاي موجود در خشكي كه لاك پشت ها، بخصوص هنگام تخم ريزي به آنها مراجعه مي کرده اند ، مورد تهديد قرار گرفته اند. اين تهديدات شامل ساخت اسكله و بنادر، شهركهاي ساحلي ، احداث جاده در سواحل ، تردد افراد و وسائط نقليه در سواحل ، نور مصنوعي سواحل ، برداشت شن و ماسه و فرسايش هستند.

سواحل شمالي کيش در گذشته يكي از زيستگاه هاي مهم لاك پشت هاي دريايي بوده است . اما در حال حاضر، تاسيس بندرگاه و موج شكنها باعث مهاجرت لاک پشتها و يا فرار آنان از منطقه گرديده است.

در جزیره خارگ نیز سواحل غربی در گذشته ای نه چندان دور یکی از مهمترین پرورشگاه های لاک پشت های نوک عقابی بوده، که به دلیل برداشت بیش از حد ماسه ها و نیز ایجاد اسکله و رها سازی پساب های نفتی در این قسمت، ورود لاک پشت ها را به خارگ غیر ممکن نموده است.

از طرفي ديگر، احداث شهركهاي ساحلي در سواحل شني براي استفاده از چشم انداز و فعاليت هاي تفرجگاهي هم رو به افزايش گذاشته ، وجود شهركها هم همراه با حضور انسان ها، برداشت شن و ماسه ، افزايش زباله ، تخليه فاضلاب ، تردد بيش از حد و موارد عديده ديگري كه زيستگاه لاك پشت ها را به نابودي مي كشند، همراه هستند.

ساخت جاده هاي ساحلي همراه با تخريب بي قيد و شرط زيستگاه لاك پشت هاست و استفاده از ماشين آلات براي راهسازي و به طور غيرمستقيم تغيير جريان موجود در حوزه آبريز كه در ساختار منطقه سوپرتايدال بسيار حائزاهميت است ، باعث تغييرات شديد مي شود و همانند ديگر موارد ساخت با اثرات مخرب همراه است.

لاك پشت هاي دريايي جهت حركت خود را با استفاده از نور ساطع شده از دريا پيدا مي كنند، در هر شرايط، دريا روشن تر از خشكي به نظر مي رسد. عكس العمل به نور در نوزادان از بالغان شديدتر است.

وجود چراغهاي خودروها يا بزرگراه ها باعث اشتباه در جهتيابي لاك پشت هاي بالغ هنگام تخم ريزي يا نوزادان خارج شده از تخم مي شود. در نتيجه خشكي را به جاي دريا انتخاب مي كنند و پس از صرف انرژي زياد و از دست دادن رطوبت بدن در معرض مرگ حتمي قرار مي گيرند. به همين دليل وجود پروژكتورها و چراغ خودروها به عنوان عللي كه اين موجودات را به اشتباه مي اندازد، محسوب مي شود و در نتيجه حيوان مسير برگشت خود را به دريا اشتباه مي رود.

از طرفي رد حاصل از چرخ خودرو به عنوان گودالي براي نوزادان به هنگام بازگشت به دريا محسوب شده و آنها را به دام مي اندازد .ايجاد سروصداي حاصل از تردد اين وسايل نيز باعث فرار لاك پشت ها و مراجعه نكردن براي تخم ريزي در سواحل مي شود.

در برخي نقاط براي استفاده بهتر از دريا اقدام به پيشروي در دريا كرده اند. اين عمل به وسيله ايجاد موج شكن ها و ريختن مقادير فراوان سنگ و خاك در سواحل انجام شده كه باعث جلوگيري از نزديك تر شدن لاك پشت ها به ساحل مي شود.

در نتيجه اين پيشروي ، كانون تخريب به دريا نزديك تر مي شود و محدوده اثر آن، هم خشكي و هم اكوسيستم دريايي را تحت تاثير قرار مي دهد. در ساحل سفين قديم واقع در ضلع شمال غرب جزيره و منطقه مارينا تابان در كيش و نیز ساحل غربی جزیره خارگ (سانتا فه ) و ساحل سی آیلند، اين پديده را بخوبي مي توان مشاهده كرد.

اهميت اين جانوران چيست ؟

اگر منقرض شوند چه اتفاقي مي افتد؟ به عبارت ديگر اگرچنين جانوران غول آسايي كه به تعبير بعضي ها زشت هم هستند در جهان وجود نداشته باشند چه خواهد شد؟
اهميت اين جانوران از نظر اكولوژيكي مثل بقيه گونه هاست. يعني هرگونه اي نقش و وظيفه خاصي را در اكوسيستم به عهده دارد كه گونه ديگر قادر به ايفاي آن نيست. به علاوه لاك پشت هاي دريايي سبب افزايش چرخه مواد غذايي داخل آب مي شوند، امروزه ثابت شده هرچه اين چرخه طولاني تر باشد اكوسيستم شرايط پايدارتري خواهد داشت. همچنين حفظ تعادل بين گونه ها، باروري زيستگاه هاي آبي بخصوص علف هاي دريايي و مرجانها و كنترل گونه هاي مهاجم از جمله وظايف لاك پشت ها به شمار مي
رود كه بسياري از محققان روي آنها تاكيد مي كنند ، يكي ديگر از ويژگي هاي لاك پشت هاي دريايي، طبيعت به شدت مهاجر آنهاست. يعني ممكن است محل تغذيه آنها با محل توليد مثلشان كيلومترها فاصله داشته باشد. اين عامل باعث شده مديريت و حفاظت آنها با مشكلاتي جدي مواجه شود

این لاک پشت ها هستند که سالیان دراز در زیستگاه عظیم و سرشار خویش – دریا – خواهند زیست و تداوم زندگی نسل لاک پشت را واقعیت خواهند بخشید.

قابليتهاي سواحل و دريا در چابهار

مقدمه:

استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی کشور دارای 360 کیلومتر مرز آبی با دریای عمان است که شهرستانهای چابهار و کنارک دو شهرستان ساحلی اين استان به شمار می روند و مستقیما با دریا ارتباط دارند . در این بین شهرستان چابهار به لحاظ ارتباط مستقیم با اقیانوس هند از اهمیت ویژه ای از نظر زيست محيطي و صید وصیادی برخوردار می باشد.

آب و هوای سواحل جنوبی ایران تحت تاثیر آب های گرم خلیج فارس و جریان های موسمی اقیانوس هند و پایین بودن عرض های جغرافیایی وضعيت ویژه ای دارد که به اقلیم سواحل جنوبی ایران معروف است.

ویژگی این اقلیم عبارت است از باران کم ورطوبت نسبی زیاد و گرمای زیاد.

منطقه جنوب شرقی ایران در اواخر دوره ی سوم زمین شناسی دراثر جنبش های کوه زایی از دریا جدا و در آن ابتدا رسوبات آهکی از نوع دریایی و سپس رسوباتی با مواد نسبتا درشت و نرم روی هم انباشته شده است و ضخامت رسوبات رس ماسه ای به عمق بیش از یک کیلومتر می رسد. بر همین اساس پوسته ی اقیانوس هند با شیب بسیار تند و با سرعتی در حدود 5 سانتی متر در سال به زیر این منطقه فرو رانش دارد که تشکیل سواحل صخره ای چابهار را می توان به عامل فوق نسبت داد.

فرو رانش مذکورکه مسبب بسیاری از پدیده های تکتونیکی این منطقه از ایران است یکی ازعلل بوجود آمدن گل فشان ها(جوشش حباب های گل ولای از ژرفای زمین)در این منطقه محسوب می شوند که معروف ترین آن گل فشان تنگ در حوزه ی شهرستان کنارک می باشد.

سازندها ی اصلی این منطقه شیل و مارن وماسه سنگ و کنگلومرا است که شیل و مارن گسترش بالایی در منطقه دارند. بخش اعظم جلوه های زمین شناسی موجود در توالی واحدهای شیل و مارن وماسه سنگ رخنمون دارد که از جمله آنها می توان به کوه های مریخی (مینیاتوری) اشاره کرد.

غالب ترین اشکال مورفولوژیکی ساحلی را می توان برش های عمیق بدلندی معرفی نمود که عموما" خاک های سست با درصد بالای مارن که در نتیجه اثر جریان ها در سطح آنها برش های عمیقی ایجاد کرده است كه به کوههای مینیاتوری يا مريخي معروف مي باشند.

در قسمت هاي زيادي از محدوده نوارساحلي آثار فسیلی فراوانی مشاهده می شود که این مسئله بیان گر پوشیده شدن منطقه از آب در دوران های گذشته است و ازآن جمله وجود فسیل نهنگ در داخل کوههای مینیاتوری واقع در دروازه ی مریخ در 10 كيلومتري شرق چابهاراست.

منطقه نوار ساحلي به دلیل وضعیت خاص تکتونیکی جزو مناطق فعال محسوب می شوند .در سواحل منطقه اثرات جریان های دریایی حاکم در مقیاس کلان همراه با اثرات ورود آب رود خانه ها به دریا باعث ایجاد خلیج های زیبایی درمنطقه شده است که به علت شکل نیمه دایره ای به خلیج های امگایی معروف هستند.

از طرف دیگر ماسه های ساحل به سمت خشکی به همراه ماسه های تخریب شده از سطوح ماسه سنگی باعث ایجاد دشت های ماسه های روان در اين مناطق شده است.خلیج های نوار ساحلي درياي عمان از شرق به غرب با ساختاری نسبتا یکسان به نام های خلیج گواتر،خلیج چابهار وخلیج پزم قرار گرفته اند که هر سه خلیج از طریق شاخابه هایی به صورت خور و یا مصب با محیط خشکی در ارتباط هستند و همین امر باعث ارتقای شرایط زیست محیطی حاکم بر این مناطق شده است.

در مجموع واجد اشكال و عوارض مختلفي از سواحل گلي، ماسه اي، سنگي و صخره اي با اشكال گوناگون هيدرولوژيك خورها ، مصب ها ، خليج هاي كوچك و... با وجود شرايط هيدروگرافي ، جزر و مدي و رسوبي خود پناهگاه مناسبي براي زيست موجودات در اين منطقه فراهم آورده اند.

عوارض حاشيه سواحل درياي عمان :

1- پهنه هاي گلي و جزر و مدي : قسمتهايي از حاشيه سواحل بلوچستان داراي پهنه هاي گلي و جزر و مدي مي باشد. اين مناطق به واسطه شرايط مطلوب تالابي ، عمق كم ، مواد مغذي سرشار و توسعه يافتگي كم فيزيكي از زيستگاهاي مهم سواحل جنوب ايران به خصوص براي پرندگان مهاجر آبزي محسوب مي گردند.

2- سواحل شني و ماسه اي : كرانه هاي ماسه اي با وجود اشكالي چون تپه ها و بند هاي ماسه اي در موقعيت هاي مختلف سواحل استان به چشم مي خورند. اين مناطق براي تخم گذاري لاك پشتان دريايي حائز اهميت هستند كه در استان حاشيه سواحل ماسه اي محدوده رمين تا نزديكيهاي بريس و پسابندر توان بالقوه اي را بعنوان محل تخم ريزي لاك پشتان دريايي دارند.

3- كرانه هاي سنگي( Rocky shores ) : پراكنش اين دسته از سواحل در كشور ايران بسيار محدود است. خوشبختانه بيشترين وسعت اين سواحل در كشور مربوط به سواحل اين استان بوده كه زيباترين سواحل سنگي و صخره اي را مي توان در سواحل شهرستان چابهار مشاهده نمود. كرانه هاي سنگي در سواحل چابهار به صورت تراسه ها و پرتگاههايي با باريكه ماسه اي كه درهنگام جزر از آب خارج مي گردد و يا بصورت مناطق سنگي وصخره اي كم ارتفاع آب گرفته بوده كه خصوصاً در سواحل پارك گردشگري( دريا بزرگ) چابهار همه روزه گردشگران زيادي شاهد تلاطم امواج دريا به صخره ها و چشم اندازهاي دلنواز آن هستندكه شايد كمتر سواحلي در ايران داراي چنين مناظر و جذابيتي باشند. معمولاً در آن دسته از كرانه هاي سنگي كه بواسطه نزديكي ارتفاعات به دريا ايجاد گرديده آبهاي نزديك كرانه عميق بوده كه در اين مناطق در اوقاتي از سال مي توان به كرات بازيگوشي و فعاليت پستانداران دريايي بزرگ (نهنگ ها) را مشاهده نمود.ساختار پرشيب صخره اي باعث گرديده در اكثر نقاط اين نواحي از توسعه يافتگي مراكز صنعتي و اجتماعي كه مي توانند در رقابت با جذابيت هاي طبيعي توريسم باشند، مصون بمانند. از ديگر ويژگيهاي سواحل صخره اي اين است كه از تنوع بالاي اجتماعات حياتي نوار ساحلي برخوردار بوده، بيشترين ميزان پهنه هايي از جلبك هاي دريايي را مي توان در اين مناطق ديد و جمعيت كف زيان آن بخصوص خرچنگ ها ، دو كفه ايها و شكم پايان بيش از ديگر سواحل است- منطقه بندي زيستي (بيوزوناسيون) نيز در اين كرانه ها معني دار است زيرا تمامي شكاف ها ،درزها،زيرعلف ها و زير سنگ هاي كوچك تبديل به ريز محيط هايي ( Micro-habitat) مي شود كه ساكنين خاص خود را دارند و روي بستر سنگي را معمولاً لايه اي مسطح و ضخيم از جلبك ها پوشا نده كه جانوران را از خشك شدگي و آفتاب شديد تا حدودي محافظت مي كند. اين در حالي است كه اين دسته از سواحل در صورت آلوده شدن خصوصاً آلودگي نفتي به سختي قابل پاكسازي و احيا مي باشند

خورهاي مهم سواحل استان :

در سواحل جنوبی علاوه بر رودخانه های متعددی که به دریا وارد می شوند ،خورهای زیادی وجود دارند که دارای ویژه گی های زیست محیطی خاص می باشند.

تعدادی از خورهای منطقه پوشیده از رویش های مانگرو و علفزارهای تالابی شوراست و همچنین از مراکز جلب پرندگان آبزی محسوب می گردند.اين خورها به علت در پناه بودن از تلاطم شدید دریا مورد استفاده صیادان و بازرگانان محلی برای پهلو گیری لنج ها و سایر شناورها قرار می گیرند .

خور ها از آنجا که آب خود را از دریا دریافت می نمایند به راحتی از طریق آلاینده ها ی دریایی به خصوص آلودگی نفتی تاثیر پذیرفته و به دلیل چرخش ضعیف آب در آنها نفت و سایر آلاینده های وارد شده به سهولت کناره های آنها را آلوده ساخته و به سادگی قابل پاکسازی نمی باشند.

مجموعه این شرایط خور ها را به عنوان یکی ازمناطق ساحلی حساس تبدیل نموده است.

در مجموع 27 خور و خور مصب در نوار ساحلی استان سیستان و بلوچستان تشخیص داده شده است.

اين خورها شامل خور تیس، نمکی ، پاک ، مج ، فجر، پزم ، تنگ ، رمین، لیپار ، دربند، توج ،خور گرین در، گزخور ، زال خور، شترک کاشکور ، چونح ،بارگین، چوکین ،چای خور ، کرکش ، بریس ،باتبلانتاک ،میامی ، گواتر، باهور و بانو خور می باشند که دهانه ی برخی خورهای مذکور در حال حاضر بسته می باشد که 12 عدد از آنها به لحاظ مساحت و ویژه گی زیستي ، بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند.

به لحاظ وجود رودخانه های فصلی و سیلابی در منطفه و کانال های ارتباطی بین رودخانه ها و بخش های انتهایی برخی از خورها مانند رودخانه ی گوردیم و خور پزم و... بوجود آمده است که همین امر منجر به اختلاط آب شور و شیرین در این محیط گشته و شرایط ویژه ای را پدید می آورد که در نتیجه تولید بالای مواد آلی و تجمع موجودات آبزی در این مناطق قابل ملاحظه خواهد بود.

مجموع مساحت این خورها در محدوده ی ساحلی استان 110.440 کیلومترمربع می باشد.

جنگلهای با ارزش جزر و مدی حرا در خور باهو شاخص ترین خور منطقه در محل اتصال رودخانه باهوکلات به خلیج گواتر قرار دارند و زیستگاه بی نظیری را برای انواع پرندگان آبزی نظیر فلامینگو، پلیکان، حواصیل هندی، اگرت ساحلی ،عقاب ماهیگیروسلیم خرچنگ خوار پدید آورده است.

بدلیل کمی عمق آب در اکثر خورها خصوصا" خور باهو و در نتیجه رسیدن نور کافی به تمام عمق چرخش مواد غذایی شباهت زیادی به دریاچه های کم عمق دارد و عمل فتوسنتز در تمام سطوح آب قابل انجام است.

از طرفي گرمسیری بودن منطقه نیز فعالیت فيتوپلانکتون ها را در تمام طول مدت سال امکان پذیر نموده است. با توجه به ورود سیلاب های شدید آب شیرین که در عین حال مواد شسته شده از اراضی مسیر را نیز به همراه دارند و عمق کم خور، جانورانی که در این محل زیست می نمایند در برابر نوسانات شوری و درجه حرارت از خود مقاومت نشان داده قادر به تطبیق سریع خود با این تغییرات می باشند. همچنین به نظر می رسد بسیاری از آبزیان دریای عمان و اقیانوس هند نیز برای تغذیه به خور باهو و خلیج گواتر رفت و آمد می نمایند.

لازم بذكر است كه خور باهو كلات،خور گا لك ، خورپزم، خور راشدي و خور تنك و... به دليل آرامش نسبي آب، عمق كم و تاثير پذيري از مواد خشكي مورد توجه برخي آبزيان جهت تجديد نسل و يا طي نمودن قسمتي از مراحل رويشي قرار دارند. همچنين خورها ي منطقه از مراكز جلب پرندگان آبزي بوده و بعلت در پناه بودن از تلاطم شديد دريا مورد استفاده صيادان و بازرگانان محلي براي پهلوگيري لنج ها و ساير شناورهاي خود قرار مي گيرند.

توضيح اينكه خورها از آنجائيكه آب خود را از دريا دريافت مي نمايند به راحتي از طريق الاينده هاي دريايي بخصوص آلودگي نفتي تاثير پذيرفته و بدليل چرخش ضعيف آب در آنها ، نفت وارد شده به سهولت كناره هاي خور را آلوده ساخته كه به سادگي قابل پاكسازي نمي باشد.

خليج هاي مهم منطقه:

خلیج های استان نیز همچون خورها از جمله محیط های رسوبی هستند که از غرب به شرق ساحل شامل خلیج های پزم ، چابهار و گواتر می باشند.

- خلیج گواتر مهمترین جلوه زمین ريخت شناسی به شمار می رود و دور افتاده ترین خلیج ایران است .

بخشی از اين خليج در کشور پاکستان قرار دارد. ساحل شنی این خلیج از محل های اصلی تخم گذاری لاک پشت های دریایی است و از طرف دیگر یکی از سایتهای سر شماری پرندگان استان به شمار می رود.

خليج گواتر در برگيرنده بخشي از جنگل هاي مانگرو و جمعيت جانوري وابسته به آن است. هر چند جنگلهاي حرا توده خالص و يكدستي هستند و هيچ‌گونه تنوع گياهي در آنها مشاهده نمي‌شود. ولي در مقابل از تنوع جانوري بسيار بالايي برخوردار هستند و اين تنوع قبل از هر چيزي به خاطر موقعيت گذرگاهي يا اكوتوني آنهاست. اين جنگلها هديه مشترك دريا و خشكي است و حفاظت از اين جنگلها در همه دنيا به عنوان زيستگاههاي با ارزش و حساس و به ويژه از منظر گردشگري مورد تاكيد قرار گرفته است.

مساحت خلیج گواتر415.94 کیلومترمربع بوده که 127.36 کیلومترمربع از آن در ایران قرار گرفته است .

از 6 شاخابه ی آن 3 شاخابه با نام های خور باهو مصب رودخانه ی باهو کلات و خورگواتردر محدوده ی مرزهای استان سیستان و بلوچستان قرار دارند.

دهانه ی ورودی خلیج 31.03 کیلومتر و طول خط ساحلی آن 65.94 کیلومتراست که سهم سواحل ایرانی آن 35.97 کیلومتر محاسبه شده است.

وجود صخره های ساحلی اطراف خلیج محیط مناسبی را جهت رشد انواع جلبکهای ماکروفیت فراهم نموده است .در این رابطه 36 گونه مختلف جلبک های ماکروفیت از انواع جلبک های قهوه ای، قرمز و سبز در خلیج گواتر بدست آمده است .

تعدادی از آبزیان موجود در خلیج گواتر شامل انواعی از ماهیان ( یال اسبی

،شوریده، میش ماهی، سنگسر، حلوای سیاه ، کفشک، ساردین، بیاح، هامور، شانک، حلوای سفید و .... ) انواع سخت پوستان ( شاه میگو، میگوهای هندی سفید، میگوی ببری سبز، میگوی موزی ،خرچنگ ابی، خرچنگ سه کله ای )مي باشند.

آبزيان منطقه از نقطه نظر شیلاتی چه به لحاظ صید و چه به لحاظ تکثیر و پرورش حائز اهمیت بسیاری هستند.

بیش از 14 گروه مختلف ماکروفون در خلیج گواتر بدست آمده است و از این میان گروه های کرم های پر تار،شکم پایان،دوکفه ای هاو ناجورپایان بالاترین میزان فراوانی را در بین گروه های دیگر دارند. از گونه های دیگر انواع نرم تنان است که به وفور در منطقه مشاهده می شود در یک روند کلی از غرب به طرف شرق تنوع زیستی بیشتر می شود چون بستر صخره ای بیشتر می شود و به اقیانوس نزدیک می شویم .

- خلیج چابهار با مساحت 290.16 کبلومترمربع به لحاظ هم جواری با منطقه آزاد تجاری-اقتصادی چابهار یکی از قطب های اقتصادی مهم سواحل ایران به شمار می رود. دهانه ی ورودی این خلیج 14.05 کیلومتر و نوار ساحلی آن 56.43 کیلومتر می باشد که 4 شاخابه از آن به صورت خور به داخل خشکی منشعب شده است .

این خلیج به دلیل وجود سواحل صخره ای خود از اهمیت ویژه ای به دلیل حضور توده های مرجانی و پهنه های جلبکی برخوردار است.

- خلیج پزم با مساحت 67.78 کیلومترمربع کوچکترین خلیج استان می باشد .دهانه ی ورودی این خلیج 11.54 کیلومتر و نوار ساحلی آن 26.56 کیلومتر است . خور مصب های پزم و گوردیم یا راشدی به صورت 2 شاخابه از این خلیج به داخل خشکی نفوذ پیدا کرده اند . خليج پزم در شهرستان كنارك واقع گرديده و داراي شرايط استراتژيكي و صيادي قابل توجه بوده كه كوه هاي گورديم متصل به اين خليج كه در حاشيه دريا به صورت يك جزيره با پوشش متراكمي از گياهان نمايان هستند در برگيرنده مناطق بكر بوده كه با برنامه ريزي و اعمال مديريت زيست محيطي در آينده مي تواند زيستگاه مناسبي براي گونه هاي جانوري در معرض انقراض منطقه خصوصاً جبيرو... با رها سازي آنها در اين منطقه باشند.

بعلاوه این منطقه نیز به دلیل مهاجرت پرندگان آبزی از اهمیت ویژه ای برخوردار است

گونه هاي مهم حیات وحش منطقه:

گونه هاي مهم حیات وحش نوار ساحلی و دریای عمان شامل پستانداران ، آبزیان ، خزندگان ،دوزیستان، نرم تنان و پرندگان می باشند.

-از پستانداران دریایی شاخص منطقه می توان به گاو دریایی، نهنگ آبی، نهنگ براید، نهنگ خاکستری ، نهنگ گوژپشت، دلفین معمولی ، دلفین گوژپشت ، دلفین بینی بطری ، نهنگ دندان کلفت و پورپویز پوزه پهن اشاره كرد.

-پرندگان منطقه شامل انواع پرندگان بومی ، مهاجر آبزی ، کنارآبزی و پرندگان شکاری می باشند که بالغ بر 200 گونه بر آورده شده اند.

اين گونه ها در داخل خورهای پر پیچ و خم جنگل های حرا و سواحل ماسه ای زیست می نمایند.

در سواحل خليج فارس و درياي عمان 9 راسته،32 خانواده و 110 گونه پرنده از مجموعه پرندگان ايران به صورت ساكن و مهاجر شناسايي و از ميان پرندگان كمياب دنيا تاكنون پليكان پاخاكستري و گيلانشاه خالدار به صورت مهاجر عبوري يا فصلي در فصول پاييز و زمستان در ناحيه ساحلي جنوب كشور مشاهده شده است. گونه حواصيل هندي نيز تنها مختص نواحي ساحلي جنوب كشور مي باشد. مناسب ترين مكان هاي زيستي پرندگان آبزي در سواحل جنوبي، انواع سيستم هاي تالابهاي ساحلي شامل خورها، مصب ها، علف زارهاي تالابي، جنگل هاي مانگرو و دهنه هاي گلي است كه به علت وفور مواد غذايي ، امنيت و آرامش پناهگاه مورد توجه قرار مي گيرد. خليج گواتر و سواحل زيباي جنوب استان نيز از مراكز عمده مورد توجه پرندگان آبزي محسوب مي شوند.

شكار، آلودگي نفتي، توسعه آبزي پروري، فعاليت هاي تفرجي و دگرگون سازي شرايط زيستگاهي يا انجام برنامه هاي نا هماهنگ توسعه اقتصادي در ناحيه ساحلي از جمله مواردي است كه امنيت زيستگاهي پرندگان مهاجر و بقاي آنها را در ناحيه ساحلي جنوب استان و حتي كشور تحت الشعاع قرار داده است.

از سایت های مهم سر شماری پرندگان منطقه می توان سایت هاي کلات ، سایت خورتنگ، سایت خورگالک،سایت خور پزم سایت ساحل کنارک تا خور کنارک، سایت بندر تیس تا تاسیسات آب شیرین کن، سایت چابهار، سایت رمین،سایت بندربریس،سایت خور گواتر،سایت خور باهو کلات، سایت سواحل بین خور گواترو خور باهو و سایت خور باهو را نام برد.

-ازانواع خزندگان پنج گونه لاک پشت دریایی شامل لاک پشت سرخ ،لاک پشت سبز، لاک پشت عقابی، لاک پشت زیتونی ریدلی و لاک پشت چرمی و 9 گونه مار دریایی شامل مار دریایی نوکدار، حلقه دار، سرکوچک ،خلیج فارس، آراسته، زرد، کوتاه، شکم زرد و افعی شکل در منطقه مذکور یافت می شوند .

براساس تحقیقات بعمل آمده در دریای عمان 336 گونه ماهی وجود دارد که متعلق به 104 تیره هستند.

خلیج ها و خورها به دلیل دارا بودن شرایط ویژه همواره پذیرای خیل عظیمی از انواع آبزیان می باشند.

در حدود 85 گونه مختلف ماهی، 24 گونه انواع سخت پوستان و 64 گونه مختلف از نرم تنان در خلیج گواتر مورد شناسایی قرارگرفته اند . علاوه بر ان در حدود 31 گروه مختلف زئوپلانکتونی و 93 گونه مختلف از فیتو پلانکتون ها در آبهای خلیج مزبور به سر می برند .

تالاب هاي مهم منطقه:

در محدوده ی دریای عمان تالاب های ساحلی منطبق با عمق 6 متری دریا وجود دارد که معروف ترین آنها تالاب لیپار وتالاب صورتي است و یکی از سایت های بین المللی سرشماری پرندگان به ثبت رسیده است.

مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در نوار ساحلي و درياي عمان:

-یکی از مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست که از ضلع جنوبی در نوار ساحلی قرار می گیرد،منطقه ی حفاطت شده گاندو می باشد که در ضلع جنوبي آن 90کیلومتر در نوار ساحلی امتداد دارد .

وجود جنگلهاي حرا و تالابهاي موجود در خليج گواتر نيز باعث ارزش گذاري بين المللي اين ناحيه شده است. منطقه مزبور محل بسيار خوبي براي زيست پستانداراني از قبيل جبير، كفتار، شغال، سنجاب بلوچي و... مي‌باشد همچنين آبزيان و دوزيستاني مانند تمساح پوزه كوتاه ايراني، لاك پشت سبز دريايي، ماهي گلخورك و... و پرندگاني از قبيل چاخ لق، دراج، شب گرد بلوچي، گنجشك بلوچي، شهدخور، عقاب دشتي و بسياري از پرندگان خاص شبه قاره هند در اين محدوده قابل مشاهده است. اما بيشترين اهميت اين منطقه به دليل زيستگاه تمساح پوزه كوتاه ايراني است

- یکی از مناطق مهم دیگر اثر طبیعی ملی گل فشان تنگ است که در دهستان ساحلی کهیر از توابع شهرستان کنارک قرار دارد (در شرف ثبت) .

همچنين منطقه شکار ممنوع پزم از مناطق حائز اهميت شهرستان کنارک می باشد

اين منطقه كه به تازگي به عنوان منطقه شكار ممنوع اعلام گرديده با وسعت 37700 هكتار در نوار ساحلي درياي عمان واقع گرديده است و از شاخصه هاي آن تنوع اكو سيستمي و تنوع گونه اي آن مي باشد. ويژگيها ، مشخصات جغرافيايي و ارزشهاي حفاظتي منطقه عبارتند از :

موقعيت جغرافيايي منطقه از نظر تقسيمات كشور در استان سيستان و بلوچستان شهرستان كنارك محدوده بين بخش مركزي كنارك و بخش كهير مي باشد.منطقه مورد نظر در قسمت شرق به روستاي كورديم، در قسمت غرب و مرز شمالي نيز جاده آسفالته چابهار - جاسك و از جنوب به نوار ساحلي درياي عمان منتهي مي گردد. از نظر شرايط توپوگرافي و شكل زمين 60 درصد منطقه به نواحي دشتي، 15 درصد آن مناطق مصبي و پيشرفتگي آب دريا (خور) و مابقي به پستي و بلنديهاي اعم از نهشته هاي رسوبي دريايي حاصل از پسروي دريا و تپه ماهورها اختصاص دارد.پوشش گياهي غالب منطقه شامل جنگلهاي حرا، پوشش هاي انبوه كهور ايراني و در مناطقي نيز گونه هاي كنار، گز، كلير و انواع ديگر گياهان بومي منطقه به چشم مي خورد.منطقه فوق الذكر از نظر حيات وحش داراي گونه هاي جانوري شاخصي مي باشد كه مي توان به گونه ،جبير(گونه در معرض خطر انقراض)، سنجاب بلوچي،هوبره،شغال،روباه و خرگوش اشاره نمود.

وضعيت صيد وصيادي در منطقه:

یکی از پتانسیل های شهرستان های ساحلی چابهار و کنارک وضعیت صید وصیادی است .

درحال حاضر بیش از 2000 شناور صیادی به بهره برداری از منابع آبزی می پردازند که 20 درصد شناورهای استان را لنج های بزرگ تشکیل می دهند که در مقایسه با سایر استان های جنوبی به نسبت قابل ملاحظه ی بزرگ تر می باشد.

به طور متوسط حدود 9 درصد ناوگان 4 استان جنوبی را لنج های بزرگتر تشکیل می دهد .

بعلاوه استان سیستان و بلوچستان با توجه به دسترسی به صیدگاههای تون ماهیان، بیش از 68 درصد صید تون ماهیان كشوررا به خود اختصاص داده وپس از آن بترتيب استان هاي هرمزگان 21 درصد، بوشهر6 درصد و استان خوزستان 5/4درصد در رتبه های بعدی صیددر اين رابطه قرار گرفته اند .

در کل این استان 47 درصد صید انواع آبزیان جنوب و آبهای دور را به خود اختصاص داده است .

از نظر تکثیر و پرورش آبزیان ،تمامی مراکز فعال در این زمینه به تکثیر و یا پرورش میگو می پردازند که مهمترین این مجموعه ها مزارع پرورش میگو در منطقه ی گواتر است . این مزارع متشکل از 107 مزرعه ی 20 هکتاری هستند و جدیدا" نیز در منطقه ی بریس یکی از مزارع بزرگ پرورش میگو در حال ساخت می باشد . از دیگر پتانسیل های منطقه وجود ده ها واحد صنعتي مرتبط با بخش شیلات در شهرستان های چابهار و کنارک می باشد.

بنادر مهم منطقه:

در حال حاضر در محدوده ی نوار ساحلی استان 9 بندربه نام های بریس،پسابندر،رمین،چابهار،تیس،کنارک،پزم ،تنگ و گالک وجود دارد .

اکثر این بنادر صیادی بوده و مهمتربن بندر حاشیه ی دریای عمان از لحاظ فعالیت های بازرگانی،تجاری ویا صنعتی ،بندر چابهار است که شامل دو بندر مهم شهید بهشتی و شهید کلانتری است .

لازم به توضيح است كه در حال حاضر نیز طرح توسعه ی اسکله ی شهید بهشتی در حال اجراء است که به علت وجود آبسنگ های مرجانی در جوار اسکله ی مذکور این طرح مشکلات زیست محیطی فراوانی به دنبال داشته و مقرر گردید تا در اسرع وقت نسبت به انتقال مرجان ها و نجات این گونه های با ارزش با رعايت كليه ملاحظات زيست محيطي اقدامات لازم صورت گیرد.

آبسنگهاي مرجاني منطقه:

خليج چابهار در برگيرنده گونه هاي ارزشمند و منحصر بفرد از آبسنگ هاي مرجاني در كشور مي باشد كه وسعت منطقه مرجاني آن تقريباً 5 هكتار بوده كه اين مرجان ها زيستگاه بسيار مطلوبي براي انواع آبزيان و ماهي هاي زينتي بوده و به عنوان موج شكن هاي طبيعي محافظ مناطق ساحلي از جريان هاي دريايي نيز مي باشند.

یکی از مزیت های قابل توجه منطفه وجود انواع مختلف مرجان های نرم ،شاخ گوزنی،مغزی،سیاه و.... می باشد که علاوه بر قابليت هاي زيست محيطي بالاي آن استعداد سرمایه گذاری در زمینه ی گردشگری دریایی را نيزدارا می باشد.

اين گونه هاي كمياب در اثر فعاليت هاي ناشي از رسوبگذاري(مثلاً از كشاورزي و جنگل تراشي)، پرغذايي(فاضلاب صنعتي و خانگي)، برخي روشهاي مخرب ماهيگيري(مثلاً انفجار)، لنگر اندازي شناورها در اين خليج مورد تهديد واقع شده و همچنين آبسنگ هاي مرجاني مي توانند به واسطه فعاليت هاي توسعه اي همچون لايروبي و عمليات پرسازي براي ايجاد بنادر و ساختمان ،اداره و اقامتگاههاي توريستي آسيب ببينند. به لحاظ شرايط بحراني حاكم بر بسياري از سيستم هاي آبسنگ مرجاني و اهميت زيست محيطي و اقتصادي آنها يك EIA كامل براي پروژه هاي پيشنهادي توسعه مورد نياز است.

سايت هاي مهم غواصي منطقه:

از سایت های مهم غواصی می توان به سایت پسابندر، بریس،لیپار،دریای بزرگ،خلیج چابهار و دماغه ی غربی پزم را نام برد. علاوه بر آن علاقه مندان به ورزشهای آبی می توانند در تمام فصول به تفرج در منطقه بپردازند. در همین راستا استقرارمدرسه ی غواصی توانسته تا حدودی در زمینه ی جلب گردشگر مفید واقع شود.

منابع مهم آلاينده دريائي:

از منابع آلوده کننده ی دریا می توان مواد زائذ جامد خانگی و شهری،پساب صنعتی،خانگی و کشاورزی،تخلیه ی آب توازن کشتيها به دریا ، آلودگی های نفتی که در اثر حوادث مربوط به نفتکش ها و انتشار نفت در دریا به وجود می آید،عوامل طبیعی نظیر طوفان ها و رنگ های ضد ارگانیزم که بر بدنه ی کشتی ها به منظور جلوگیری از رشد اورگانیزم های دریایی بکار برده می شود، را نام برد .

سايت هاي مهم گردشگري منطقه:

بطور کلی جاذبه های طبیعت گردی منطقه شامل دره ی تیس، سواحل صخره ای چابهار، گل فشان تنگ،چشمه ی شورعین کهیر، تالاب صورتی، کوههای مینیاتوری، جنگل های حرا،رودخانه ی باهو کلات و ریف های مرجانی خلیج جابهار می باشد.

بعلاوه سواحل گلي جزر و مدي مي تواند براي طبيعت گردها و دوستداران حيات وحش فرصت هاي مناسبي جهت ثبت لحظه ها و بهره گيري از چشم اندازها فراهم آورند.

توضيح اينكه امکانات گردشگری در منطقه ی ساحلی استان ،بسیار محدود است. نبود امکانات و تجهیزات زیر بنایی بهره برداری از پتانسيل هاي گردشگری مهم منطقه را دچار مشکل کرده است.

راهها ،اقامتگاهها،بندرگاهها،اسکله های آبهای قابل شرب ،محصولات غذایی، پاسگاه های پلیس،پمب بنزین و... در این حوزه بسیار محدود است.

منطقه آزاد چابهار:

از دیگر پتانسیل های منطقه ،وجود منطقه ی آزاد تجاری-صنعتی چابهار با 140 کیلومترمربع مساحت است که در خلیج چابهار واقع گردیده است و شامل 9 پیکره با کاربری های مختلف می باشد.

ساخت جزاير مصنوعي؛ تجارت با محيط زيست

اگر با هواپيما از روي آب‌هاي خليج‌فارس بگذريد و نگاهي به اين پهنه بي‌نظير آبي بيندازيد، با نزديك شدن به آب‌هاي ديگر كشورهاي ساحلي اين منطقه سازه‌هاي نخل مانندي را خواهيد ديد كه در حال پيشروي روي بستر دريا هستند. خشك كردن دريا در آب‌هاي خليج‌فارس و درياي عمان از سوي كشورهاي عربي پديده‌اي است كه امروزه بر محيط ‌زيست درياي جنوب سايه انداخته و هر روز با پيشرفت برنامه‌هاي جديدي روبه‌روست.

خشك كردن دريا و ساخت جزاير مصنوعي بي‌شك اثراتي گسترده در آب‌هاي منطقه دارد، اين كشورها كه با اجراي برنامه‌هاي توسعه‌اي خود به دنبال منافع اقتصادي و رشد توريست هستند؛ شايد هرگز اثرات بلندمدت و كوتاه‌مدت زيست ‌محيطي تجاوز به سواحل درياها را بررسي نكرده‌اند كه ايران نيز از اين تبعات مصون نيست.

در اين ميان، شايد بهترين مرجع براي جلوگيري از پيشرفت چنين طرح‌‌هايي برنامه محيط‌زيست درياي عمان و خليج‌فارس راپمي باشد كه بايد از حقوق محيط‌زيست اين منطقه حفاظت كند و به عنوان يك مرجع حقوقي حامي منافع همه كشورها باشد.

بررسي‌ها نشان داده است كه كشور امارات در سال‌هاي اخير به عنوان كشور پيشرو به ساخت جزاير مصنوعي در بخش جنوبي خليج‌فارس اقدام كرده است.

ساخت اين جزاير مشابه هر سازه دريايي تاثيرات خاصي روي حوضه رسوبگذاري از لحاظ ته نشست‌ها و فرسايش‌هاي غيرعادي خواهد گذاشت.

به نظر من در پي ساخت جزاير مصنوعي از سوي كشور امارات كشورهاي ديگر نيز اخيرا مانند كشور عمان به تبعيت از امارات درصدد ساخت جزاير مصنوعي در سواحل خود يعني در سواحل جنوبي درياي عمان برآمده‌اند كه به منظور مستند كردن آشفتگي بر اثر ورود و ساخت اين جزاير به اين پهنه آبي در سيستم رسوبگذاري خليج پژوهش‌هايي شكل گرفته است.

در سال 2003 سازه‌هاي كم عمق و ساحلي امارات (دبي) منحصر به اسكله‌ها و موج‌شكن‌هايي است كه نياز‌هاي اقتصادي و بازرگاني آن كشور را مرتفع مي‌كند. با گذشت 4سال طرح‌‌هايي در آب‌هاي كم عمق ساحلي اجرا شده كه فراتر از نيازهاي يك كشور است و با هدف ايجاد مناطق تفريحي و جذب توريست سعي در رشد اقتصادي كشور كرده است كه البته در اين خصوص موفق نيز بوده‌اند.

اما ساخت اين جزاير تاثيرات منفي بر سيستم رسوبگذاري خليج‌فارس گذاشته است كه اين اثرات بر سرتاسر محيط‌ زيست منطقه تاثيرگذار است.

اين تغييرات اثرات زيست‌ محيطي مخربي به اكوسيستم خليج‌فارس وارد مي‌كند. به دنبال ساخت اين جزاير، محدوده رشد مرجان‌هاي ريف ساز تغيير كرده است؛ چرا كه ساخت سازه‌هاي دريايي سبب مرگ مرجان‌ها مي‌شودِ اين در حالي است كه ريف‌ها از ارزش زيستي بالايي برخوردارند و پناهگاه ديگر آبزيان محسوب مي‌شوند.

‌ ته نشست ذرات رسوبي كربناته در اطراف جزاير مصنوعي در مدت زمان بسيار كوتاه يعني حدود 5 سال كه بخوبي از مقايسه تصاوير و كنترل زميني پيداست، حاكي از آن است كه جزاير در حال رشد هستند و در آينده عرض خليجفارس در اين بخش‌ها رو به كاهش است.

ساخت جزاير باريك و در امتداد ساحل شبيه بريرهاي مناطق كم عمق كه طبيعت در اثر جريانات موازي ساحلي ايجاد مي‌كند، با گذشت زمان سبب رشد آنها مي‌شود و در نتيجه در پشت آنها محيط‌لاگوني ايجاد كرده كه بسرعت به محيط‌خشكي تبديل مي‌شود.

‌توسعه جزاير مصنوعي كشور امارات با سرعت زيادي آغاز شده است و اگر برنامه‌هاي آتي آنها را بنگريم، تا 10 سال آينده تمامي نوار كم عمق ساحلي با جزاير مصنوعي تبديل به محيط‌تقريبا خشكي مي‌شود و در نتيجه بخش‌هاي دورتر از ساحل نيز كم عمق شده و مورفولوژي خليج‌فارس تغيير مي‌كند.

اين امر سبب مي‌شود جريان‌هاي دريايي كنوني در خلاف جهت عقربه‌هاي ساعت در خليج‌فارس كه از سمت غرب به شرق هستند و سبب تبادل آب و رسوب خليج‌فارس و درياي عمان مي‌شود، دچار اختلال شود و در نتيجه آلاينده‌هاي خليج‌فارس براحتي خارج نشوند.
‌پيشروي سواحل كشور امارات در خليج‌فارس سبب مي‌شود بر اساس قوانين حقوق دريا سهم ايران از خليج‌فارس كمتر از مرز كنوني شود.

‌كشورهاي ديگر منطقه خليج‌فارس و درياي عمان از جمله كشور عمان با الگو گرفتن از كشور امارات درصدد ساخت جزاير مصنوعي برآمده‌اند. در همين رابطه در رسانه‌ها نيز اعلام شده است كه اكنون امارات در حال ساخت سومين جزيره مصنوعي از سري جزاير موسوم به نخل با ظرفيت اسكان يك ميليون نفر است كه معادل تقريبي 25 درصد جمعيت كل كشورهاي امارات متحد عربي است.

ساخت اين جزاير مشكلات عمده‌اي از جمله آلودگي‌هاي شديد زيست‌محيطي بويژه بر محيط‌زيست بسته خليج‌فارس را در بر دارد، اما باوجود اين مشكلات گويا جاذبه اقتصادي و توريستي ساخت جزاير مصنوعي اكنون كشورهاي ديگر خليج‌فارس را نيز به فكر ساخت چنين جزايري انداخته است.

‌ كشور قطر و عمان نيز درصدد ساخت چنين جزايري برآمده‌اند تا عملا از مزاياي بيشتري از خطوط ساحلي بهره‌مند شوند.

‌ دراين صورت قطعا مشكلات عمده‌اي در خليج‌فارس و درياي عمان ايجاد خواهد شد كه سكوت كشوري همچون ايران كه مرز دريايي وسيعي در خليج‌فارس و درياي عمان را داراست، ‌منطقي به نظر نمي‌رسد.

اين كارشناس با اشاره به نقش سازمان منطقه‌اي راپمي به عنوان يك مرجع قانوني براي جلوگيري از اثرات زيست‌محيطي اين فعاليت‌ها، ‌گفت: ‌سازمان منطقه‌اي حفاظت از محيط‌زيست درياي عمان و خليج‌فارس راپمي بايد از طريق ايجاد يك دستورالعمل و يا آيين‌نامه اجرايي واحدي كشورهاي عضو را وادار به رعايت حد و حدودي مشخص براي اجراي برنامه‌هاي خود با رعايت ملاحظات زيست‌محيطي كند. وي تاكيد كرد: استفاده از ابزارهايي نظير فشار دولتمردان و جرايم زيست‌محيطي از جمله مواردي است كه مي‌توان از آنها به منظور حفظ اين منطقه دريايي بهره گرفت.

محيط ‌زيست خليج‌فارس

خليج‌فارس داراي زيستگاه‌هاي عمده‌اي با تنوع بسيار بالاست به طوري كه در ميان علف‌هاي دريايي آن بيش از 600 گونه جانوران آبزي زندگي مي‌كنند.

آبسنگ‌هاي مرجاني، جوامع جلبكي، درختان حرا و مانگرو، 500 گونه ماهي، 15 گونه ميگو و 5 گونه نادر لاك‌پشت دريايي از ديدني‌هاي منحصر به فرد اين درياست.

اما كارشناسان بين‌المللي به دنبال ساخت و ساز در حريم دريا، از بين رفتن تنها ساحل مرجاني شناخته شده در دبي، ويران شدن آشيانه‌هاي ساحلي لاك‌پشت‌هاي دريايي و تبديل آب شفاف دريا به لجنزار را از جمله اثرات اين فعاليت‌ها اعلام كرده‌اند.

دسترسي و بهره‌برداري از منابع خليج‌فارس، با مساحتي بيش از 233 هزار كيلومترمربع به عنوان يكي از بزرگ‌ترين خليج‌هاي كره زمين، ميان 8 كشور تقسيم شده است.

اين آبراهه بزرگ هم‌اكنون با مشكلات و ضايعات زيست محيطي فراواني روبه‌روست كه بخش عمده و اصلي آن به فعاليت‌هاي انساني باز مي‌گردد. اين تهديدات ابعاد مختلفي دارند و از آلودگي‌هاي نفتي تا صيد بي‌رويه و ايجاد ساختارهاي مصنوعي و خشك كردن برخي قسمت‌هاي اين آبراهه بزرگ را شامل مي‌شود.

ساخت اين جزاير كه اثرات زيست محيطي فراواني را بر محيط‌زيست منطقه وارد خواهد كرد، به شيوه خاصي است؛ شيوه ساخت جزاير به اين صورت است كه شن و ماسه از بستر خليج‌فارس استخراج مي‌شود و سپس براي ايجاد سطوح مورد نياز توسط كشتي‌هاي مخصوص با فشار اسپري يا افشانده ‌مي‌شود.

هم‌اكنون پروژه ديگري در سواحل امارات در دست احداث است به نام «جهان يك جزيره بسيار بزرگ است» كه به شكل نقشه كره زمين ساخته مي‌شود و خشكي‌هاي آن به شكل قاره‌هاي زمين خواهد بود. مجمع الجزاير «جهان» شامل 300 جزيره مصنوعي است كه در فاصله 4 كيلومتري خط ساحلي شهر دبي در خليج‌فارس ساخته مي‌شود. كل محدوده جزيره جهان 9 كيلومتر در 6 كيلومتر خواهد بود كه توسط يك موج شكن عظيم بيضي شكل احاطه مي‌شود.

گرچه اين پروژه‌ها در نوع خود از نظر كار مهندسي و خلاقيت و همچنين سرمايه‌گذاري‌هاي انجام شده بسيار جالب توجه است، اما سوال اصلي اينجاست كه چنين دستكاري بزرگي در طبيعت آيا اثراتي بر محيط‌زيست و زيست بوم خليج‌فارس نخواهد داشت؟ و چه كسي در مقابل تمام اين اتقافات پاسخگو خواهد بود؟

ايجاد اين جزيره‌هاي بزرگ همراه با تغييرات زيادي در بستر و سطح دريا خواهد بود. تغييراتي كه به طور قطع زندگي جاندارن و اكوسيستم منطقه را دستخوش تغييرات ناخواسته مي‌كند و باعث از ميان رفتن سواحل مرجاني مي‌شود. همچنين استخراج شن و ماسه از بستر دريا آب‌هاي اين منطقه را به لجنزار تبديل مي‌كند. بنابر اظهارات مسوولان سازمان حفاظت محيط‌زيست ايران، ساخت و سازهاي درون خليج‌فارس براي آب‌هاي ساحلي و براي حمل و نقل دريايي مشكل‌ساز خواهد بود.

به اعتقاد اين كارشناسان پيش از احداث اين جزاير بزرگ مي‌بايست ارزيابي‌هاي محيط‌زيستي كاملي از سوي راپمي يا سازمان حفاظت محيط‌زيست خليج‌فارس و درياي عمان صورت مي‌گرفت. سال گذشته فراكسيون محيط‌زيست مجلس ايران از ارسال نامه‌ اعتراض‌آميزي به سازمان ملل خبر داد كه تاكنون پاسخي دربرنداشته است. از آ‌نجا كه خليج‌فارس داراي اكوسيستم نيمه بسته و بسيار حساسي است، هرگونه تغييرات بزرگ در بستر و سطح آن مي‌تواند عوارض برگشت‌ناپذيري را برجاي بگذارد كه شايد جبران آنها هرگز امكان‌پذير نباشد.

مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي نيز در گزارشي ابعاد و پيامدهاي احداث جزاير مصنوعي در خليج‌فارس براي ايران را مورد بررسي و ارزيابي كارشناسي قرار داد.

به گزارش دفتر اطلاع رساني مركز پژوهش‌ها، دفتر مطالعات سياسي اين مركز در پاسخ به درخواست يكي از نمايندگان مجلس ضمن بررسي ابعاد و پيامدهاي حقوقي، اقتصادي، سياسي و نظامي امنيتي ناشي از احداث جزاير مصنوعي در خليج‌فارس تاكيد كرد كه از نظر حقوقي هر چند هر كدام از دولت‌هاي ساحلي خليج‌فارس مي‌توانند در محدوده آب‌هاي سرزميني خود اقدام به ساخت جزاير مصنوعي كنند، اما با توجه به ماده 123 كنوانسيون 1982 سازمان ملل درخصوص حقوق درياها، راجع به درياهاي بسته يا نيمه بسته (خليج‌فارس يك درياي نيمه بسته به شمار مي‌آيد)‌ دولت‌هاي ساحلي بايد در امور مختلف مربوط به بهره‌برداري از حقوق و انجام تكاليف خود با يكديگر همكاري كنند و به همين سبب مي‌توان گفت اقدام هر كدام از دولت‌هاي ساحلي براي ايجاد جزاير مصنوعي بايد با اطلاع و هماهنگي ساير دولت‌هاي ساحلي و با توجه به تمام آثار زيست‌محيطي آن انجام شود. همچنين اين گزارش مي‌افزايد: از نظر اقتصادي اگر احداث جزاير مصنوعي به رونق اقتصادي بيشتر منطقه كمك كند و به رفت و آمد بيشتر مردم، سرمايه‌ها، كالاها و خدمات ميان كشورها بينجامد، به احتمال زياد به وابستگي متقابل اقتصادي ميان كشورهاي منطقه منجر خواهد شد.

مركز پژوهش‌ها در بخش ديگري از اين ارزيابي پيشنهادهايي مطرح و از جمله اعلام كرد ايران نيز بايد توسعه جزاير خود در جنوب و نيز استان‌هاي جنوبي را در دستور كار قرار دهد و برخي از جزاير ايران در خليج‌فارس نظير ابوموسي را مسكوني و تبديل به مركز جذب گردشكر كند.

در اين بررسي احداث جزاير مصنوعي همانند بسياري از ديگر پديده‌هاي بشري داراي پيامدهاي مثبت و منفي عنوان شده و آمده است: همچنان كه برخي از كشورهاي حاشيه جنوبي خليج‌فارس با مطرح‌ كردن دغدغه‌هاي زيست‌محيطي درصدد سنگ‌‌اندازي در مسير توسعه صنعت هسته‌اي ايران هستند، ايران نيز مي‌تواند ضمن طرح ادعاي حقوقي در عرصه ديپلماتيك پيرامون ضرورت هماهنگي درخصوص احداث جزاير مصنوعي با تمام كشورهاي ساحلي خليج‌فارس، از طريق سازمان‌هاي غيردولتي زيست‌محيطي امارات را در زمينه پذيرش رسمي مسووليت پيامدهاي منفي زيست ‌محيطي ناشي از احداث جزاير مصنوعي متقاعد كند.

كارشناسان معتقدند اين حلقه پيچيده كه هم اكنون بر محيط‌ زيست درياي عمان و خليج‌فارس سايه انداخته است، نيازمند تدوين يك سياست همه‌جانبه‌گراست تا نتيجه آن در مجموع فوايد اقتصادي، سياسي و زيست محيطي فراگيري را براي كشور به همراه داشته باشد.

دریای عمان

درياي عمان، شايد بهتر است بگوييم كه خليج عمان پيشروي آب اقيانوس هند است به داخل خشكي در جنوب غربي آسيا. اين خليج در حقيقت از سه سو به خشكي و ازيك سو به درياي آزاد مرتبط است. شمال آن ايران و پاكستان، شرق آن شبه جزيره دكن و غرب آن شبه جزيره عربستان قرار دارد. تنها از سوي جنوب، اين دريا به    اقيانوس هند متصل است. سواحل جنوبي ايران از تنگه هرمز تا بندر گواتر مجاور آن است و اين مسافت ½ كناره‌هاي جنوبي ايران را تشكيل مي‌دهد. مدار رأس‌السرطان از شمال آن عبور مي‌كند و از اين رو اين خليج در منطقه گرم كره زمين واقع است.

حداكثر درجه حرارت سطح آب در مرداد ماه 33 درجه و دردي ماه دست كم 8/19 است. طول آن ازتنگه هرمز تا دكن حدود 610 كيلومتر و عرض آن كمتر از عرض آبهاي خليج فارس است. مساحت آن 903 هزار كيلومتر مربع در مقابل عمق آن از خليج فارس بيشتر است. عمق اين خليج در اطراف چاه‌بهار حدود 3398 متر است. هر چه به سوي غرب پيش برويم، عمق آن به سرعت كم مي‌شود تا جايي كه در نزديكي تنگه هرمز به 73 متر می رسد. شهرهای مهم حاشیه این دریا در ایران چابهار و جاسک و در کشور عمان مسقط (پایتخت عمان) و صحار هستند. گویا در قدیم شهر پررونق و معروفی به نام عمان نیز در کنار این دریا وجود داشته . در شمال خط ساحلی کوه های کم ارتفاعی در جهت غربی شرقی وجود دارد از شیب این ارتفاعات هر چه به طرف دریا نزدیک می شوند کاسته می شود که بواسطه عمق کم آنها ورود کشتی های بزرگ به ساحل میسر نیست.

آب دریای عمان تاحدی شور است و شوری آن بطور متوسط 37 در هزار می باشد. جهت جریان های سطحی آب در هنگام زمستان به موازات ساحل دریای عمان از شمال غربی به جنوب شرقی می باشد ولی امتداد عمومی جریانها در موقع زمستان از سوی دریای عمان به طرف خلیج فارس و درتابستان به عکس است در تنگه هرمز امتداد جریان

در تمام مدت سال از دریای عمان به طرف خلیج فارس می باشد . طوفانها در دریای عمان کمتر و وابسته به طوفان های گرمسیری دریای عربستان می باشد. امواجی که از این طوفان ها ظاهر می شوند به سرعت پخش می گردند

فقط اثر آنها در قسمتهای سطحی آب ها است و مدت آنها هم بسیار کم می باشد .

مد در هر دو خلیج ( خلیج فارس و خلیج عمان ) نا منظم است آب این مدها از دریای عربستان می آید و در سواحل هر دو خلیج هم زمان دیده می شود اختلف جزر و مد در قسمت شرقی دریای عمان در حدود 2 متر و هر

چه به طرف تنگه هرمز پیش رویم این اختلاف بیشتر می شود تا تنگه هرمز به 5/3 متر می رسد . طول ساحل ایران در امتداد دریای عمان، از خلیج گواتر تا بندر عباس، 784 کیلومتر است.

سواحل چابهار

قسمت جنوبی استان سیستان و بلوچستان با یکی از بزرگترین منابع آبی کشور ( دریای عمان ) همجوار است

این همجواری موقعیت ویژه ای را برای بهره برداری های جهانگردی و تفرجگاهی و انواع ورزش های آبی از

سواحل دریای عمان به ویژه در ایام زمستان فراهم آورده است .

در کناره های این دریا به خصوص در قسمت جنوبی چابهار صخره های بزرگی بر اثر پیشروی آب دریای عمان

و فرسایش سنگ های رسوبی به وجود آمده اند که خلل و فرج ناشی از فرسایش آب در آن ها چشم اندازهای

بسیار زیبایی را ایجاد کرده است. از این قسمت به خصوص در هنگام غروب آفتاب می توان به عنوان یکی از

زیباترین سواحل ایران یاد کرد .

قسمت هایی از سواحل دریای عمان ارزش های ممتاز تفرجگاهی و استراحتگاهی دارند همچنین از برخی نواحی

که اقدامات حفاظتی نظیر نصب تور در آن ها انجام شده به منظور( شنا - قایقرانی - اسکی روی آب )و سایر ورزش های آبی استفاده می شود .

    انواع سواحل از نظر موج : 1 – سواحل موج دار 2 – سواحل آرام

    انواع سواحل صخره ای : 1 – سواحل سنگی بزرگ 2 – استخرهای ساحلی

    موجودات سواحل صخره ای چابهار : 1- ثابت ( در سواحل موج دار ) 2 – متحرک ( سواحل پوشیده )

تئوری ناحیه بندی منطقه جزر و مدی به دلایل ذیل رد شد : 1 – پچی بودن پراکنش موجودات 2- متغییر بودن دامنه تغییرات موجودات ( این دامنه تحمل سبب می گردد تا پراکنش موجودات به صورت روی هم قرار گرفتن < over lap > باشد .

منطقه بندی گیاهان از طرف خشکی به سمت دریا در چابهار : 1 – گلسنگ Encrusted alge 2 – Ture ، شاخه های محکم ، مقاوم در برابر امواج 3 – foliose alge با کاهش سطح برگ ، سفتی شاخه ها ، نرم شدن سطح در برابر امواج خود را حفظ می کند . 4 – canopy : در مناطق پر آب تر

فراوانترین جانوران در صخره های ساحلی دریای عمان نرمتنان هستند ، شکمپایان شایع ترین نرم تنان هستند و در منطقه جزر و مدی هستند .

Littorinid : شکم پایان کوچک با رنگ روشن ، در منطقه جزر و مدی ، گیاهخوار ، گیاهان روی صخره ها ، ماکروسکوپی و میکروسکوپی ، و اطراف ترکهی صخره ها جمع می شوند .

حلزون گوشتخوار whelk : در منطقه جزر و مدی ، با سوراخ کردن صدف از آن تغذیه می کند ، طعمه را توسط ارگانی بنام siphon که مثل خرطوم فیل است ، پیدا می کند ، شکم پایان شکارگر دارای کانالی در بالای ورودی صدف خود به نام کانال سیفونی هستند .

Limpeds : چسبنده به روی صخره ها ، گیاهخوار ، دو نوع prosobranch ( دارای آبشش ) وpulmonata ( دارای شش ) ، یک کفه دارد .

    کیتون ها : دارای 8 صفحه ، گیاهخوار

دو کفه ای mussels و oysters ، غیر متحرک، متصل به صخره ها و فیلتر کننده ، oysters به صورت سیمانی به سطح صخره و musselsبه صورت ریسمانی به صخره    می چسبد .

Barnacle : سخت پوستان ریزی که در صدف چسبیده به صخره ها زندگی می کنند ، پوست اندازی کامل نداشته و فقط پاها پوست اندازی می کنند ، در موقع بالا آمدن آب درب صدف را باز کرده و با پاهای تغذیه ای خود غذا را فیلتر می کند .

   پرتاران لانه گزین ( Tube worms ) : فیلتر کننده به سطح صخره ها می چسبند .

ü    توتیای دریائی ( sea urchin ) : گیاهخوار قهاری است ، روی خارهای خود حرکت می کند .

ü استخرهای ساحلی (Rocky pond ) : در محیط امواج و پوشیده و دارای رطوبت دائم به وجود می آیند ودارای دو نوع موجودات است : 1 – موجودات جزر و مدی مثل لیمپت و بارناکلها ( استفاده کنندگان موقت Casul users ) 2 – موجودات پائین جزر و مدی مثل klep ، مرجانها و سایر گیاهان دریائی

       عوامل موثر در تنوع و فراوانی موجودات استخرهای ساحلی : 1- شکل 2 – اندازه 3 – محل                      جزرومدی 4 – عمق استخر 5 – نوع امواج 6 – موجودات زنده دیگر

    سواحل سنگلاخی ( Boulder fields ) :

یک قطعه سنگ 3 محیط زیست برای جانداران بوجود می آورد : 1 – بالای قلوه سنگ : فقط گیاهان چرا نشده 2 – زیر قلوه سنگ : کرمهای لانه گزین ، برخی جلبکها و جانوران ثابت 3محل ساحل زیر قلوه سنگ: جانداران بزرگتر مثل ستاره دریائی، کیتونها ، خرچنگها و شکم پایان

عوامل موثر در پراکنش و فراوانی و تراکم موجودات در محیط سخت و صخره ای : 1 – چرا توسط لیمپتها و حلزون ها ( رقابت غذائی ) 2 – تاثیر قدرت گیاهخواری بر گیاهان 3 – رقابت بر سر غذا و پناهگاه 4 – تغییرات و بازگشت شیلاتی ( Recuruitment ) 5 – شکارگری   6 – رفتار حیوانات   7 - مزاحمت انسانی

    لیمپتها گیاهخوارند ولی قادرند از بارناکلهای ریز نیز تغذیه کنند .

Whelk وقتی دریا آرام است بیشترازبارناکلها بعلت وجود آنها در نزدیکی خلل و فرج تغذیه می کند .

اهمیت خلیج فارس و دریای عمان

اهمیت خلیج فارس را از گذشته تا به حال از چندین جهت می توان بررسی كرد . تجارت دریایی ، صید وصیادی ، تنوع زیستی ، اسكله ها و بنادر متعدد، وجود معادن و منابع ارزشمند ، ذخایر عظیم نفت و انرژی ، منایع اولیه پتروشیمی ، نیروی هیدرولیك ، منابع سرشار گاز و ... همه در محدوده آبی خلیج فارس نهفته اند و همین ویژگیها آن را از دیگر آبهای جهان متمایز می سازد به طوریکه همیشه مطمح نظر ابر قدرتهای جهان قرار گرفته است . مطالبی كه در پیش رو دارید اشاره ای است مختصر به برخی از این اهمیت ها.

-

تنوع زیستی

خلیج فارس با دارا بودن ویژگی های جغرافیایی و ارزشهای بوم شناختی و همچنین مشخصات آب شناسی ( فاكتورهای فیزیكی و شیمیایی ) خاص خود ، یكی از نادرترین بوم سازگان ها به شمار میرود که مجموعه ایی از موجودات زنده منحصر به فردی را بوجود آورده است . علاوه بر آن خلیج فارس از محدوده ها و مناطق مشترك خشكی و دریا ( Ecoton ) و یا به عبارت دیگر، نواحی ساحلی متنوعی تشكیل شده است. محیط زیست ساحلی این حوضه در واقع یك سیستم تكامل یافته طبیعی و در بر گیرنده پیچیده ترین و در عین حال غنی ترین بوم سازگان های مولد بر روی كره زمین می باشد. می بایست متذکر شد که مهمترین معیارهای انتخاب مناطق حفاظت شده ساحلی- دریایی به منظور ارزشیابی بوم سازگان های دریایی ، بر اساس معیارهای بوم شناسی و تنوع یا غنای گونه ها ، زیستگاه ها ، اجتماعات و جمعیت ها می باشد ؛ لذا برهمین اساس خلیج فارس به عنوان مجموعه ای کامل و شامل تعداد قابل ملاحضه ای از منابع و مناطق دریایی حساس (Resources eMarin Vulnerable ) شناخته شده است که با ضوابط ارائه شده از سوی IUCN برای ذخیره گاه ها یا مناطق حفاظت شده دریایی مطابقت دارد . كه در این خصوص می توان به موارد زیر به عنوان مناطق حساس و زیستگاههای ارزشمند دریایی اشاره نمود:
جنگل های حرا ، خوریات ، مصب رودخانه ها ، آبسنگهای مرجانی ، خلیج های كوچك ، پهنه های گلی جزر و مدی ، كرانه های سنگی و صخره ای ، سواحل شنی و ماسه ای ، اراضی پست و آبگیرهای شور و لب شور. همچنین تعداد قابل توجهی از جزایركوچك و بزرگ نیز وجود دارند كه مجموعا زیستگاههای ارزشمند و پناهگاههای امن برای آبزیان ، پرندگان ساحلی و دریایی و محل تخم گذاری لاكپشت های دریایی محسوب می شوند.

به طور كلی تنوع محیطی و زیستگاهی در حوزه خلیج فارس موجب حضور گونه های بسیار متنوعی از جوامع گیاهی شامل فیتوپلانكتونها ، جلبكها ، علفهای دریایی و همچنین جوامع جانوری شامل گروه عظیمی از بی مهرگان نظیر اسفنجها ، مرجانها ،   شقایق ها ، خارتنان ، نرم تنان ، سخت پوستان و مهره داران دریایی ویا وابسته به محیط دریا منجمله ماهیان ، خزندگان ، پستانداران و پرندگان شده است . در این میان تعدادی از گونه ها مورد حمایت و حفاظت جهانی قرار دارند و تعدادی از گونه ها نیز بومی (Endemic) منحصر و شاخص (Indemic) خلیج فارس می باشند . گروهی دیگر از جانوران بصورت مهاجر بوده و این منطقه را برای سپری نمودن تمام مراحل زندگی خود اختصاص داده اند ( مهاجر درون منطقه ای ) .

صید وصیادی

دریای پارس از لحاظ داشتن انواع و اقسام ماهی و جانوران دریایی در ردیف غنی ترین دریاهای جهان است و از این جهت منبع سرشاری جهت صید و صیادی به شمار می رود . آبزیان خلیج فارس كه شامل ماهیها ، سخت پوستان و نرمتنان می باشند از دیرباز از منابع مهم تغذیه مردم منطقه بوده اند و ازدیاد روزافزون جمعیت منطقه و نیاز به پروتئین موجب شده تا هر چه بیشتر به استفاده از منابع عظیم و غنی آبزیان آن روی آورند .
صید و صیادی در سواحل ایران به قدمت تاریخ تمدن بشر بر می گردد . اولین گامها برای بهره برداری از منابع زنده خلیج فارس در امر تجارت و صید و عرضه مروارید و مرجان بوده و مروارید آن به نام مروارید غلطان در سراسر جهان از معروفیت خاصی برخوردار بوده است . توجه به صیادی و بهره برداری اصولی مبتنی بر کاربرد تکنولوژی متناسب از چندین دهه پیش آغاز گردیده است . در سالهای1316- 1315 نخستین مطالعات علمی با ابتکار و هزینه ایران در ارتباط با شناسایی خصوصیات ماهیان خلیج فارس و دریای عمان صورت گرفت ؛ برای انجام این امر دولت وقت از پروفسور بلگواد دانمارکی دعوت نمود تا آبزیان منطقه را شناسایی ، طبقه بندی و توصیه های لازم را جهت بهره برداری مناسب و اصولی از آنها ارائه نماید . در سال 1934 م. نیز به کمک یک هیأت ژاپنی مطالعاتی در رابطه با نحوه بهره برداری از آبزیان با ارزش تجاری بخصوص میگو در آبهای جنوبی ایران صورت گرفت .
كل پهنه خلیج فارس به عنوان فلات قاره زمینه مساعدی را برای باروری بوجود آورده است . بر طبق براوردها و آزمایشات متعدد انجام شده ، میزان متوسط سالانه تولید اولیه ( بر مبنای توده زنده فیتوپلانكتونها ) اندكی بیش از 200 میلی گرم در متر مكعب گزارش شده است ، كه در موقعیت 28 درجه شمالی به 500 میلی گرم در متر مكعب و در آبهای كم عمق به 1000 میلی گرم در متر مكعب بالغ شده و بدین ترتیب حاصلخیز ترین منطقه خلیج فارس میباشد كه این امرنقش بسزایی برمیزان آبزیان منطقه دارد.
کمتر از 5/0 درصد کل صید جهان در خلیج فارس صورت می گیرد . نزدیک به 88000 تن از آبزیان خلیج فارس و دریای عمان توسط کشورهای منطقه سالیانه برداشت می شود از این مقدار 21000 تن یا معادل 24% آن را گروه های سطح زی بزرگ تشکیل می دهند ، سطح زیان کوچک و میگو نیز هر یک بیش از 9000 تن به ترتیب 10% و 11% صید منطقه را در بر می گیرند ، میزان صید کفزیان هم به 48000 تن یا حدود 55% کل صید منطقه بالغ می گردد . طبق برآوردهای طرح فائو از مجموع صید منطقه ، 35000 تن آن که قریب به 40 درصد کل صید می شود توسط ایران بهره برداری می گردد . از این مقدار 24000 تن مربوط به کفزیان ( که درحدود 50 درصد کف زیان منطقه اند ) می باشد . میزان صید سطح زیان کوچک و میگو از آبهای ایران نیز به ترتیب 6000 تن ، 3000 تن و 2000 تن برآورد شده است . از مهمترین آبزیانی که در خلیج فارس صید می شود ، میگو است . میگو خلیج فارس از مرغوب ترین میگوهای جهان است و به عنوان یک ماده غذایی پر پروتئین دارای جاذبه صادراتی در کشورهای اروپایی و ژاپن است .
در زمینه صید و صیادی و به منظور بهره برداری بهینه از ذخایر خلیج فارس همکاری هایی بین کشورهای منطقه صورت گرفته است . که از مهمترین و کارآمدترین همکاری های منطقه که با کمک سازمان FAO صورت گرفته می توان به کمیته « توسعه و مدیریت منابع آبزیان خلیج ها (DMG) » اشاره نمود . از جمله مسائل مطرح شده در این کمیته می توان به : توسعه صیادی سنتی ، گردآوری ،تجزیه و تحلیل و ارزیابی آمار صید ، توسعه آبزی پروری ، تعیین خط مشی صیادی ، لزوم همکاری بین کشورهای منطقه ، حمایت از توسعه صنعتی و مدیریت صید ، توسعه سیستم بازاریابی و پیشنهاداتی همچون تأسیس مرکز اطلاع رسانی ، ایجاد گروههای کاری ویژه به منظور اصلاح مدلهای مدیریت صیادی ، نظارت بر فعالیتهای صید ضمنی و تحقیق پیرامون طراحی شناورهای چند منظوره و بکارگیری آن در صید میگو اشاره کرد. محیط زیست دریایی خلیج فارس و دریای عمان بدلیل شرایط اکولوژیک خاصی که دارند و بهره گیری هایی که از این محیط و منابع آن می شود در معرض خطراتی قرار گرفته است . نیمه بسته بودن خلیج فارس با پایین بودن میزان جابجایی و تبادل آب با اقیانوس هند ، کمبود میزان بارندگی سالانه و کافی نبودن آبهای ورودی به دریا با تبخیر بیش از اندازه آب ، بطور طبیعی ظرفیت دریای پارس را در زمینه پخش و پراکندگی و خود پالایی آلودگی ها محدود ساخته است .

بررسي جامع اکولوژيک استخرهاي پرورش ميگو در منطقه گواتر

1 آغاز فعاليت فاز اول استخرهاي پرورش ميگو و سرمايه‌گذاران شيلات و بخش خصوصي -2 عدم شناخت کافي از فاکتورهاي مهم غيرحياتي و زنجيره غذايي در منطقه گواتر جهت اطلاعات ضروري و کليدي. -3 دستيابي به شبکه غذايي و فاکتورهاي موثر به آن نياز به اطلاعات دقيق دارد. -4 ضرورت کسب اطلاعات لازم جهت تداوم فعاليتهاي تکثير و پرورش ميگو در استان از طريق اعمال مديريت بهينه در کارگاههاي تکثير و پرورش

بررسي ذخاير 5 گونه از تن‌ماهيان در آبهاي درياي عمان استان سيستان و بلوچستان) چابهار )

در طي سال 78 پروژه تون ماهيان به دو قسمت بيومتري و کالبدشکافي تقسيم شد که بشرح ذيل ميباشد:-1بيومتري: -انجام بيومتري روزانه توسط تکنسينهاي بخش ارزيابي ذخاير که براي اين کار لندينگهاي مهم استان انتخاب گرديدند و سعي‌شده که در طول هفته به هر لندينگ دو بار مراجعه شود. -تعداد ماهيان بيومتري شده طي سال 78 بشرح ذيل ميباشد: ماه گيدر هوور مسقطي هوور زرده جمع فروردين 223 55 54 33 365 ارديبهشت 111 164 144 31 450 خرداد - 53 52 16 120 تير - - 9 46 55 مرداد - - - - - شهريور 74 8 - - 82 مهر 68 22 23 62 175 آبان 222 23 - - 245 آذر 156 49 9 - 214 دي 57 230 - - 287 بهمن 11 274 - 27 312 اسفند 248 276 - 38 562 -2 کالبدشکافي: -جهت بررسي عادات زمان تخمريزي-نسبت جنسي و محاسبه چشمه مناسب صيد کالبدشکافي بصورت دو روز يکبار از کارخانه کنسرو و سردخانه‌هاي موجود در منطقه استفاده ميگردد

بررسي ذخاير گونه‌هاي مهم اقتصادي شير و قباد براساس خصوصيات بيومتري ماهيان در سواحل چابهار

-1 عدم وجود اطلاعات زيستي کافي دو گونه ماهي شير و قباد. -2 با توجه به اينکه بکارگيري تورهاي گوشگير در منطقه معمولا بصورت تجربي مي‌باشد تاکنون پيامدهاي ذيل را به همراه داشته است : الف : صيد بسيار بالاي ضمني هر يک از انواع تورهاي گوشگير موجود (همانند شوريده، ميش ، سنگسر، حلواسياه، گيدر، هوور مسقطي و هوور) که ناخواسته به ذخاير گونه‌هاي فوق آسيب مي‌رساند. ب : گستره طولي وسيعي را پوشش مي‌دهد يعني از ماهيان بسيار ريز تا بسيار درشت را صيد مي‌کند و ضربه جبران‌ناپذيري را به ذخاير آبزيان وارد مي‌سازد ج: با توجه به اينکه بايد حداقل فرصت را براي بقاي نسل به آبزي داد پس بايد به حداقل طول يا سن براي تخمريزي برسد و يکبار تخمريزي کند. از اينرو تور بايد اندازه‌هاي طولي مشخص را صيد کند که با استفاده از شاخصهاي بيولوژيکي و بررسيهاي پارامترهاي (جمعيت ) طول مناسب صيد تعيين مي‌شود

شاه میگو چابهار

مطالعات رسوب‌شناسي، بوم‌شناختي، و ميكروفونستيك خليج چابهار ايستگاه راديويي تا دهانه پزم و فسيل‌شناسي

منطقه مورد مطالعه در نيمه غربي خليج چابهار شامل محدوده‌اي از بندر كنارك تا ايستگاه راديو (راس‌الخط مياني خليج) مي‌باشد. در اين محدوده 8 ايستگاه دريايي و 3 ايستگاه در منطقه جزر و مدي از سه بعد رسوب‌شناختي، بوم‌شناختي و ميكروفونستيك مورد مطالعه قرار گرفته است . جنس رسوبات محدوده مورد مطالعه عمدتا سيلت ماسه‌اي و ماسه سيلتي است ولي محدوده ايستگاه st10 منحصرا از جنس گل و ايستگاه st14 منحصرا از جنس ماسه است و ايستگاههاي منطقه جزر و مدي نيز بطور كلي از جنس ماسه هستند. از نظر ميزان كربنات رسوبات منطقه مورد مطالعه در پنج گروه قرار مي‌گيرند كه از 50 تا 75 درصد كربنات را شامل مي‌شوند. كمترين مقدار آن در ايستگاه st9 (50-55 درصد) و بيشترين مقدار آن در ايستگاه st13 (70-75 درصد) مي‌باشد. . بغير از بررسيهاي رسوب‌شناسي فوق، آزمايشها و سنجشهاي ديگري همچون سنجش ميزان مواد آلي موجود در رسوب (TOM)، تعيين منشاء رسوبات بر اساس روش اتمن (دريايي يا قاره‌اي)، آزمايش X.R.D (براي مطالعات كاني‌شناسي) و تعيين انديس‌هاي عددي نيز در مبحث رسوب‌شناسي مورد بررسي قرار گرفته‌اند. فاكتورهاي مختلف فيزيكوشيميايي آب خليج چابهار در محدوده مورد مطالعه در دو قسمت سطحي و عمقي مورد سنجش قرار گرفته و تاثير آنها بر ميكروفوناي منطقه بررسي شده است فاكتورهاي مورد بررسي عبارتند از شوري، اسيديته، اكسيژن محلول و درجه حرارت آب كه در مورد هر كدام از اين فاكتورها منحني‌هاي هم پتانسيل مربوطه تهيه و ارائه شده است . در بررسي ميكروفونستيك دو نوع مطالعه كيفي و كمي بر روي ميكروفوناي منطقه در دو گروه جمعيت بيوسنوز و تافوسنوز (جمعيت زنده و مرده) انجام شده است كه در مورد هر يك بررسي رده‌بندي و سيستماتيك ارائه شده است . همچنين در بررسي كمي اين گروه از موجودات جمعا 30 جنس و 63 گونه فرامينيفر بهمراه 17 جنس و 18 گونه استراكود مورد شناسايي و شمارش قرار گرفته است . ،

شناسايي شكم پايان كرانه‌هاي جذر و مدي خليج چابهار و پيرامون آن

در طي اين پژوهش6 منطقه از سواحل جزرو مدي درياي عمان واقع در استان سيستان و

               بلوچستان انتخاب گرديد. اين مناطق عبارتند از رمين، چابهار، طبس ، كنارك ، پرم و تنگ ، در طي 5 سفر كه در ماههاي مختلف صورت گرفت تعداد بسيار زيادي نمونه شكمپا جمع‌آوري گرديد كه پس از انجام اعمال مقدماتي به تهران منتقل شدند. و سپس اقدام به شناسائي گرديد. در طي اين پژوهش كه به مدت 15 ماه به طول انجاميد حدود 123 نمونه از 26 خانواده شناسائي و معرفي گرديد. تعداد 6 نمونه در حد زير گونه 106 نمونه در حد گونه 9 نمونه در حد جنس و 2 نمونه در حد خانواده شناسائي گرديد. هم چنين 2 گونه شكم‌پاي بدون صدف از نواحي صخره‌اي خوررمين و اسكله چابهار جمع‌آوري گرديد كه در اين پژوهش معرفي گرديده است . در اين بررسي، آخرين تغييرات مربوط به رده‌بندي در حد خانواده، جنس گونه و زيرگونه مورد توجه قرار گرفته است ، بسياري از مسائلي كه در بخش ملاحظات هر گونه به آنها اشاره گرديده در مطالعات كلي امتداد سواحل جنوبي و حل مشكلات سيستماتيكي تاكسونها كمك خواهد نمود. تعداد بسيار زيادي از نمونه‌هاي معرفي شده در اين پژوهش براي اولين بار از سواحل شمالي درياي عمان گزارش مي‌شوند ولي به دليل اينكه به تمام منابع قديمي كه درباره سواحل مكران وجود دارد دسترسي نداشتيم امكان تعيين دقيق تعداد اين نمونه‌ها وجود ندارد. با توجه به منابع مورد بررسي به ويژه تحقيقات Melvill & standan 1888-1912 (تنها افرادي كه در اين منطقه به خصوص نواحي عمقي آن مطالعه كرده‌اند) در اين پژوهش حدود 100 گونه براي اولين بار گزارش مي‌شود. تعدادي از گونه‌هاي معرفي شده در اين پژوهش كه انتشار جهاني فقط محدود به ناحيه خاصي از منطقه هند و آرام است از اين منطقه جمع‌آوري گرديده است به عنوان مثال Bullia kirrachensis كه منحصر به سواحل كراچي و پاكستان است از اين منطقه جمع‌آوري گرديده است . از دستاوردهاي ديگر اين پژوهش مي‌توان به اولين گزارش از وجود زير گونه جديد Strombus decorus masirensis كه توسط دكتر مولن بيك وديگر از سواحل جنوبي درياي عمان در سال 1993 گزارش شده است اشاره كرد صدف اين زير گونه، جديد از مناطق صحره‌اي خوررمين جمع‌آوري گرديده است . در مناطق مورد بررسي بهترين منطقه از نظر تنوع گونه‌اي منطقه تنگ است كه متنوعترين و بيشترين نمونه‌ها را دارا مي‌باشد. از لحاظ نمونه‌هاي زنده جمع‌آوري شده بهترين منطقه، منطقه طيس به ويژه سواحل بخش شمالي آن واقع در نزديك پاسگاه مي‌باشد. بهترين فصل جمع‌آوري نمونه‌هاي زنده، فصل زمستان به ويژه بهمن ماه مي‌باشد كه نه تنها شكمپايان و دوكفه‌اي‌ها بلكه انواع بي‌مهرگان را به صورت زنده مي‌توان جمع‌آوري نمود

دو عامل مهم ( جزر و مد و امواج ) بر زندگی آبزیان سواحل تاثیر دارد

سه تاثیر مهم جزر و مد بر روی جانداران : 1 - در روز 2 بار اتفاق می افتد 2 – در طول ماه میزان جزر و مد تغییر می کند 3 – ساعت جزر و مد ، روزانه حدود یک ساعت پیشرفت می کند

سیکل جزر و مد 5 /12 ساعته است و هر شبانه روز 25 ساعت می شود ، بنابراین هر روز یک ساعت پیشرفت ماهانه دارد .

در طول ماه قمری در روزهای 1 ، 14 ، 28 جزر و مد حداکثر و در روزهای 7 و 21 جزر و مد حداقل داریم .

ارتفاع از سطح دریا

حداقل ارتفاع استان از سطح دریا 7 متر است که مربوط به شهرستان چابهار است و حداکثر ارتفاع از سطح دریا 1400 متر مربوط به شهرستان خاش می باشد .

صيدشاه ميگو در سواحل چابهار به شدت كاهش يافته است

صيد بي رويه شاه ميگوي تخم دار در سواحل چابهار، منجر به كاهش چشمگير اين آبزي در سالهاي اخير شده

است. صيد بي رويه شاه ميگوهاي تخم دار در سواحل چابهار ادامه دارد. صيد بي رويه شاه ميگو و فروش آنها به

پاكستان،ذخاير اين آبزي را با خطر مواجه كرده است. خريد هر كيلو شاه ميگو به ارزش ۵۰هزار ريال است اين

درحالي است كه هر كيلو لابستر در كشور پاكستان به بيش از ۷۰ هزار ريال خريداري مي شود. از اين رو صيادان

متخلف شاه ميگوهاي كوچك و تخم دار را به كشور همسايه قاچاق مي كنند. وي افزود: صيد بي رويه سبب شده،

ميزان صيد از سال ۶۹ كه ۴۸ تن بوده است. به ۱۱ تن در سال گذشته كاهش يابد با هدف حفظ ذخاير موجود از اين پس شاه ميگوهاي تخم دار از صيادان خريداري و در دريا رها مي شوند. همچنين در صورت احداث زيستگاههاي مصنوعي بتوني و رهاسازي آنها در سواحل چابهار، ميزان برداشت شاه ميگو تا ۱۰۰ تن در سال قابل افزايش است.

تبصره 1- صدور پروانه اكتشاف براي مواد معدني طبقه سه و چهار منوط به اخذ مجوز موردي از سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد و سازمان مذكور ظرف يك ماه از تاريخ وصول استعلام نظر خود را اعلام مي نمايد، عدم اعلام نظر به منزله موافقت است.
تبصره 2- دفاتر فني استانداري ها مكلفند قبل از صدور پروانه بهره برداري از معادن شن و ماسه رودخانه اي و خاك رس، موضوع را به صورت كتبي از سازمان حفاظت محيط زيست استعلام نمايد. متقاضيان مربوط ضمن تكميل پرسشنامه زيست محيطي همراه با مدارك مربوط به نقشه زمين شناسي بستر رودخانه و كناره هاي آن، راه هاي ارتباطي به معدن، پروفيل عرضي رودخانه و مشخص نمودن عمق معدن را جهت بررسي به سازمان حفاظت محيط زيست ارايه نمايد سازمان مكلف است ظرف مدت حداكثر يك ماه نظر خود رابه دفاتر فني استانداري ها اعلام نمايد. عدم اعلام نظر به منزله موافقت است . بهره برداري از معادن شن، ماسه و خاك رس در محدوده بستر و حريم رودخانه ها، انهار و مسيلها و حريم قانوني سواحل درياها و درياچه ها پس از دريافت موافقت وزارت نيرو (سازمانهاي تابعه) مي باشد.
ماده 5- صدور پروانه بهره برداري و انجام فعاليت معدني (كان كني، كان آرايي و فرآوري) معادن ذيل منوط به تهيه و ارايه گزارش ارزيابي زيست محيطي براساس الگوي تعيين شده و تاييد گزارش ياد شده توسط سازمان حفاظت محيط زيست با رعايت اين ضوابط مي باشد

  ماده 6- دارنده پروانه بهره برداري مكلف و متعهد به بازسازي و ترميم محدوده اكتشاف يا بهره برداري در پايان عمر پروانه مربوط مي باشند.
   چنانچه محدوده عمليات معدني در منابع ملي و طبيعي واقع شده باشد سازمان مديريت و برنامه ريز كشور موظف است اعتبار لازم را از محل درآمد حاصل از اجراي ماده (25) قانون معادن جهت بازسازي محيط در اختيار سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور قرار دهد.
   تبصره- در مورد طرحهاي اكتشافي معادن بزرگ طبق توافق وزارت صنايع و معادن و سازمان حفاظت محيط زيست عمل خواهد شد.
   ماده 7- بهره بردار موظف به رعايت اين ضوابط و كليه ضوابط و استانداردهاي زيست محيط كشور مي باشد.
   ماده 8- در بهره برداري از معادن و تهيه گزارش ارزيابي زيست محيطي رعايت موارد مندرج در پيوست شماره (1) الزامي است.
   ماده 9- سازمان حفاظت محيط زيست هر دو سال يكبار فهرست كليه مناطق ويژه زيستي مورد اشاره دراين ضوابط را به وزارت صنايع و معادن ابلاغ خواهد نمود.

   پيوست شماره (1)
   مواردي كه لازم است در بهره برداري از معادن و نيز تهيه گزارش ارزيابي زيست محيطي رعايت شود:
   1-رعايت حداقل فواصل فعاليت استخراج و بهره برداري از مواد معدني ، نسبت به مراكز حساس به جز جاده ها بدون استفاده از ناريه 500 متر و با استفاده از ناريه مطابق طرح آتشبازي (در هر صورت اين فاصله نبايد از 800 متر كمتر باشد).
   2-ميله گذاري محدوده هاي بهره برداري از معادن توسط وزارت صنايع و معادن
   3-ايجاد گريدور مناسب جهت گدار و مهاجرت حيات وحش (مطابق با اطلاعات فني ارايه شده توسط سازمان حفاظت محيط زيست) در مناطق حفاظت شده و پناهگاههاي حيات وحش (در صورت لزوم)
   4-جمع آوري و خارج نمودن كليه تاسيسات و تجهيزات معدني ايجاد شده (به استثناي جاده هاي دسترسي، تاسيسات استحصال آب و آبرساني در صورت نياز منطقه براي استفاده مناسب از آن) در پايان عمر معدن و يا يكسال پس از پايان آخرين بهره برداري،
   5-رعايت حداكثر سطح وسينه كار مجاز بهره برداري و تعداد مجاز سينه كار در هر دوره بهره برداري . اين موارد در طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد. (باطله برداري و بهره برداري بجز آنچه كه در طرح مصوب ارايه شده از سينه كار جديد منوط با اتمام ذخيره معدني سينه كارهاي قبلي مي باشد. چنانچه استخراج از سينه كارهاي قبلي با تشخيص وزارت صنايع و معادن به لحاظ امكان فني و يا اقتصادي به صرفه نباشد، بهره بردار مجاز است، نسبت به بهره برداري از سينه كار نوبت بعدي اقدام نمايد).
   6-عدم تغيير مسير رودخانه و آبراهه هاي طبيعي ، مگر در موارد ضروري با كسب نظر دستگاه هاي ذيربط.

7-تعيين محل انباشت و نگهداري باطله هاي معدني با رعايت جنبه هاي حفظ اراضي مرغوب كشاورزي و مرتعي، پيشگيري از فرسايش و توليد زهاب هاي آلوده.
   8-استفاده از جاده هاي موجود روستاهاي و يا شهري (بجز جاده هايي كه از داخل بافتهاي روستايي عبور مي كند).
   در صورت نياز به احداث جاده هاي اختصاصي، رعايت انتخاب كوتاهترين مسير ممكن و با كمترين تخريب چشم انداز ها، اراضي جنگلي، مراتع مشجر و اراضي مرغوب كشاورزي الزامي مي باشد.
   9-هدايت جريان آبهاي سحطي بالا دست محدوده معدن به خارج از آن.
   10-انجام عمليات زهكشي در پيرامون و داخل محدوده برداشت معادن كاني فلزي (به منظور پيشگيري و كاهش توليد زهاب هاي ناشي از تمامي آبهاي زيرزميني و يا سطحي با مواد معدني ، كنترل هرز آبهاي سطحي و جلوگيري از آلودگي آبهاي زيرزميني).
   11-احداث حوضچه و يا تاسيسات رسوب گيري حسب شرايط در محل هاي مناسب
   12-حصاركشي و علامت گذاري پيرامون سدهاي باطله
   13-احداث سپتيك تانك براي معادن داراي 20 تا 100 نفر نيروي انساني و احداث سيستمهاي مناسب تصفيه فاضلاب براي بالاي 100 نفر در حد تامين استانداردهاي سازمان حفاظت محيط زيست.
   14-اتخاذ تدابير لازم در جهت حفظ چشم اندازهاي طبيعي و هماهنگي عمليات معدني با آن، نظير احداث ابنيه مورد نياز در مكانهاي دور از چشم اندازهاي عمومي و حتي الامكان با استفاده از مصالح طبيعي .
   15-رعايت حداكثر عمق مجاز بهره برداري از معادن روباز با رعايت اصول پايداري شيبها.
   حداكثر عمق مجاز در گزارش ارزيابي زيست محيطي و يا طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد.
   16-اتخاذ تدابير لازم و مستمر جهت جلوگيري از انتشار گرد و غبار ناشي از استخراج و تردد وسايط نقليه و حمل و نقل مواد معدني و عمليات خردايش
   17-تخصيص و احداث فضاي سبز مشجر به ميزان حداقل 10 درصد سطح بهره برداري معادن با گونه هاي بومي
   18-استفاد از روش سيم الماسه يا روش چال موازي يا سيم بكسل در بهره برداري از معادن سنگ تزئيني (در اين گونه از معادن عمليات انفجار صرفاً در حد باطله برداري و آماده سازي سينه كار و موارد استثناء مطابق يا طرح آتشبازي مجازمي باشد).
   19-رعايت حداقل 500 متر فاصله از حوضچه هاي بهره برداري نمك دريايي تا چشمه ها و قنوات و محدوده آبهاي زيرزميني قابل استحصال
   20-ارايه طرح اجمالي مرمت، احياء و بازسازي محدوده معدن
   طرح مذكور در گزارش ارزيابي زيست محيطي و يا طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد

  آيين نامه اجرايي قانون اصلاح ماده (11) قانون تشكيل شوراهاي آموزش و پرورش در استان ها ، شهرستان ها و مناطق كشور، مصوب 1383

   ماده 1- اصطلاحات و واژه هاي به كار برده شده در آيين نامه در معاني مشروح زير به كار برده مي شوند:
   الف- قانون: قانون تشكيل شوراهاي آموزش و پرورش در استان ها ، شهرستان ها و مناطق كشور – مصوب 1372
   ب- شوراها: شوراهاي آموزش و پرورش استان ها، شهرستان ها و مناطق كشور
   ماده 2- كمك هاي مردمي در مدارس به آن دسته از كمك هايي اطلاق مي گردد كه توسط اولياء دانش آموزان و يا ساير اشخاص حقيقي و حقوقي به منظور تامين بخشي از هزينه هاي هر مدرسه و ارتقاء فعاليت هاي كمي و كيفي آن پرداخت مي شود و داراي ويژگي هاي زير است:
   الف- اعطاء آن از سوي اولياء دانش آموزان و ساير افراد داوطلبانه باشد
   ب- خارج از فصل ثبت نام دريافت شود و ثبت نام مشروط به پرداخت آن نباشد
   ج- اخذ وجوه در مقابل ارايه رسيد رسمي از سوي وزارت آموزش و پرورش در اختيار مديران مدارس انجام شود
   تبصره: كمك ها و هداياي غيرنقدي به مدارس، مشمول مقررات اموال دولتي خواهد بود.
   ماده 3- خدمات آموزشي و پرورشي فوق برنامه به فعاليت هايي اطلاق مي گردد كه با رعايت مصوبات شوراي عالي آموزش و پرورش و افزون بر برنامه هاي رسمي براي دانش آموزان داوطلب، تحت نظر مسئولين مدارس در داخل و خارج از مدرسه ارايه مي گردد.
   تبصره- خدمات آموزشي و پرورشي فوق برنامه شامل دروس جبراني، تكميلي و تقويتي و فعاليت هاي فرهنگي، هنري، ورزشي، بهداشتي و بازديدهاي علمي، گروهي دانش آموزي ، اردوها مي باشد.
   ماده 4- شوراها موظفند در چارچوب سياستهاي آموزش و پرورش با توجه به شرايط و متقاضيات اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي مناطق خود ضوابط، نحوه و ميزان دريافت و هزينه وجوه ياد شده را تصويب و به ادارات آموزش و پرورش منطقه ابلاغ نموده و بر اجراي آن نظارت نمايند.
   ماده 5- مديران و رؤساي آموزش و پرورش شهرستان ها و مناطق موظفند با مساعدت شوراها و استفاده از امكانات رسانه اي محلي و منطقه اي، بستر مناسبي براي جلب مشاركت همه جانبه مردم و اولياء دانش آموزان فراهم و نسبت به اجراي مصوبات شوراها و اخذ وجوه در مدارس با همكاري انجمن اولياء و مربيان اقدام نمايند.
   ماده 6- وجوه دريافتي حاصل از كمك هاي مردمي و خدمات فوق برنامه به استناد بندهاي (3) و (4) ماده (11) قانون و ماده (7) آيين نامه نحوه مصرف هداياي نقدي كه براي مصارف اص به وزارتخانه ها، موسسات دولتي و شركت هاي دولتي اهدا مي شود.موضوع تصويب نامه شماره 60271/ ت 26443 هـ مورخ 28/11/1381 هيئت وزيران ، از منابع مالي مدرسه محسوب و به حساب مدرسه واريز و با رعايت مصوبات شوراها ، زيرنظر شوراي مالي آن مدرسه هزينه مي گردد.
   تبصره- هزينه وجوه دريافتي در مدارسي كه به صورت هيئت امناي اداره مي شوند، با رعايت مصوبات شوراها و هيئت امنا زير نظر شوراي مالي مدرسه خواهد بود .
   ماده 7- نظارت بر حسن اجراي دقيق اين آيين نامه و صدور دستورالعمل اجرايي آن به عهده وزارت آموزش و پرورش خواهد بود.

محيط زيست از اركان توسعه پايدار در هر كشوري است. بدون توجه به مسئله محيط زيست منابع طبيعي و انساني دچار نقصان شده و پيامدهاي ناگواري را بر كره خاكي و حتي جوامع انساني خواهد گذاشت. معدنکاري مواد لازم براي حيات و پيشرفت بشر را فراهم مي کند و از طرفي با افزايش آلودگيها امکان حيات و استفاده از محيط زيست سالم را از بشر سلب مي کند. به همين جهت در بسياري از کشورها، تأثيرات محيط زيستي عمليات معدنکاري مورد بررسي قرار گرفته و در نهايت استانداردهايي در اين زمينه براي فعاليتهاي معدني و حدود آلودگيهاي مختلف حاصل از اين صنعت در نظر گرفته شده است. با توجه به اينکه ايران يک کشور در حال توسعه است و براي پيشرفت خود ناچار به توسعه معادن است، بنابراين براي توسعه پايدار صنعت معدن کشور لازم است تا جنبه هاي محيط زيستي صنايع معدني کشور(با توجه به اقليم کشور) مورد شناسايي قرار گيرد. با توجه به اينکه اطلاعات محيط زيستي مناسبي در ارتباط با صنعت معدن در كشور وجود ندارد، لذا در نخستين گام پايگاه ملي داده هاي علوم زمين با توجه به رسالت خود مبني بر اطلاع رساني در سريعترين، دقيقترين و آسانترين راه ممكن، اقدام به معرفي مشكلات محيط زيستي فعاليتهاي معدني نموده است. بانك داده هاي محيط زيست شامل دو بخش است كه در بخش نخست، اثرات محيط زيستي قسمتهاي مختلف معدني كه شامل اكتشاف، استخراج، فرآوري و معادن متروكه است معرفي گرديده است. با توجه به اينكه باطله هاي معدني و فرآوري يكي از منابع اصلي مشكلات محيط زيستي صنعت معدن است، لذا در اين بخش از بانك اطلاعاتي، قسمتي تحت عنوان باطله ها آورده شده است كه معرفي انواع باطله، روشهاي انباشت، روشهاي دورريزي، سد باطله و مطالعات موردي در اين زمينه را در بر مي گيرد. در بخش دوم، مسائل مرتبط با محيط زيست معدني مورد بررسي قرار گرفته است. اين بخش شامل مشكلات اصلي محيط زيست فعاليتهاي معدني(زهاب اسيدي، آلوده كننده هاي هوا، سيانور و باطله)، مديريت محيط زيستي صنايع معدني، استانداردها و مقادير اندازه گيري شده، بيماريها و شدت آلودگي مواد معدني و تأثيرات محيط زيستي آنها مي باشد.پايگاه داده هاي ملي علوم زمين در ادامه فعاليتهاي خود در زمينه محيط زيست در نظر دارد تا علاوه بر به روز كردن پيوسته اطلاعات در اين زمينه، اطلاعات محيط زيستي صنايع معدني ايران را نيز ارائه دهد تا گامي مثبت در جهت پيشبرد اهداف برنامه توسعه چهارم برداشته شو

ماده 1- اصطلاحات مندرج در اين تصويبنامه داراي معاني ذيل مي باشند:
   1-فعاليتهاي معدني: به كليه اقداماتي كه در مراحل اكتشاف، تجهيز، آماده سازي و بهره برداري از محدوده برداشت و كانه آرايي صورت مي گيرد، اطلاق مي گردد.
   2-بازسازي و احياء: به مجموعه اي از اقدامات اجرايي كه سبب ترميم آثار تخريبي محدوده معدن از جمله احياء پوشش گياهي بومي منطقه مي گردد ناميده مي شود.
   3-كليه تعاريف و طبقه بندي مواد معدني بكار رفته در قانون معادن (موضوع به ترتيب مواد 1 و 3 قانون ) عيناً در اين ضوابط نيز معتبر مي باشد.
   4-تعاريف مناطق چهارگانه تحت مديريت سازمان محيط زيست همان است كه در آيين نامه اجرايي موضوع تبصره بند (3) ذيل ماده (3) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست- مصوب 1353 – ارايه شده است.
   5-سد باطله: مخازن بزرگ مصنوعي و يا طبيعي هستند كه جهت انباشت و نگهداري مواد زايد حاصل از فعاليت هاي معدني مورد استفاده قرار ميگيرد.
   6-تعاريف اراضي جنگلي و مراتع مشجر همان است كه در قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع كشور- مصوب 1346 – و اصطلاحات بعدي آن ارايه شده است. در صورت تغيير و تفسير در مصاديق، نظر سازمان جنگلها و مراتع ملاك عمل قرار خواهد گرفت.
   7-مراكز حساس منظور در اين ضوابط به مراكزي از قبيل سكونتهاي انساني ، درماني، آموزشي، نظامي، منابع آب شرب( سفره هاي زيرزميني، رودخانه ها و سدها) بزرگراه و جاده ترانزيتي و جاده اصلي ، پارك ملي ، تالاب، درياچه، اثر طبيعي ملي ، زيستگاههاي حيات وحش، مناطق و رودخانه هاي حفاظت شده اطلاق مي گردد.
   8-محدوده مصوب شهري آخرين محدوده طرح جامع يا هادي مصوب شهر و اصطلاحات مصوب بعدي آنها مي باشد. در مورد شهرهاي فاقد طرح جامع و هادي تا زمان طرح جامع يا هادي ، محدوده خدماتي شهر ملاك خواهد بود.
   ماده2- صدور، تجديد و تمديد پروانه هاي اكتشاف از معادن طبقه يك و دو واقع در پارك هاي ملي و آثار طبيعي ملي، تالابهاي موضوع كنوانسيون رامسر ( فوريه 1971) و آن دسته از پناهگاههاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده مذكور در بند « الف» موافقتنامه في مابين وزارت صنايع و معادن و سازمان حفاظت محيط زيست (مورخ 21/7/1354) رودخانه هاي حفاظت شده ، معادن روباز (سطحي) در محدوده عرصه هاي جنگلي و مراتع مشجر و نيز داخل محدوده هاي مصوب شهري ممنوع مي باشد.
   ماده 3- صدور پروانه اكتشاف و بهره برداري از مواد معدني واقع در پناهگاههاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده جديد (بعد از موافقتنامه مورد اشاره در ماده (2) اين ضوابط ) موكول به توافق بين سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت صنايع و معادن و رعايت مفاد قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست – مصوب 1353-انجام ارزيابي زيست محيطي و در چارچوب الگوي ارزيابي زيست محيطي و اين ضوابط مي باشد.
   ماده 4- وزارت صنايع و معادن مكلف است در موارد ذيل از سازمان حفاظت محيط زيست استعلام نمايد و سازمان مذكور حداكثر يك ماه ازتاريخ وصول استعلام نظر خود را اعلام نمايد. عدم اعلام نظر به منزله موافقت است:
   الف) صدور كليه پروانه هاي اكتشاف
   ب) تمديد پروانه بهره برداري معادن داخل مناطق چهارگانه
   ج) صدور پروانه بهره برداري براي معادني كه نياز به اكتشاف ندارند

جدول 1-1 : فاصله بنادر منطقه تا بندر چابهار ( واحد : مايل )

نام بندر

بندر عباس

بندر امام

خارك

جاسك

كيش

قشم

بوشهر

خرمشهر

كشور

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

فاصله

305

805

680

165

420

295

680

825

نام بندر

خرمشهر

آبادان

دبي

مسقط

شويخ

شارجه

دوحه

منامه

كشور

ايران

ايران

امارات

عمان

كويت

امارات

قطر

بحرين

فاصله

825

790

364

151

895

375

560

625

فاصله دريائي بندر چابهار با بنادر عمده جهان

جدول شماره 2-1: فاصله بندر چابهار با ساير بنادر جهان (واحد:مایل)

نام بندر

كراچي

بمبئي

كلمبو

سيدني

شانگهاي

پوسان

كشور

پاكستان

هند

سريلانكا

استراليا

چين

كره جنوبي

فاصله

331

768

1530

6655

5268

5579

نام بندر

لندن

سنگاپور

هنگ كنگ

يوكوهاما

كيپ تاون

هامبورگ

كشور

انگلستان

سنگاپور

چين

ژاپن

آفريقاي جنوبي

آلمان

فاصله

5686

3076

4531

5971

4400

6001

جدول 1-1 : فاصله بنادر منطقه تا بندر چابهار ( واحد : مايل )

نام بندر

بندر عباس

بندر امام

خارك

جاسك

كيش

قشم

بوشهر

خرمشهر

كشور

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

ايران

فاصله

305

805

680

165

420

295

680

825

نام بندر

خرمشهر

آبادان

دبي

مسقط

شويخ

شارجه

دوحه

منامه

كشور

ايران

ايران

امارات

عمان

كويت

امارات

قطر

بحرين

فاصله

825

790

364

151

895

375

560

625

فاصله دريائي بندر چابهار با بنادر عمده جهان

جدول شماره 2-1: فاصله بندر چابهار با ساير بنادر جهان (واحد:مایل)

نام بندر

كراچي

بمبئي

كلمبو

سيدني

شانگهاي

پوسان

كشور

پاكستان

هند

سريلانكا

استراليا

چين

كره جنوبي

فاصله

331

768

1530

6655

5268

5579

نام بندر

لندن

سنگاپور

هنگ كنگ

يوكوهاما

كيپ تاون

هامبورگ

كشور

انگلستان

سنگاپور

چين

ژاپن

آفريقاي جنوبي

آلمان

فاصله

5686

3076

4531

5971

4400

6001

بطور كلي بندر چابهار در منطقه ای واقع شده است كه داراي تابستانهاي گرم و مرطوب و زمستانهاي معتدل مي باشد و از نظر اقليمي بعلت بارندگي ناچيز جزء مناطق خشك محسوب مي شود همچنين عدم وجود روزهاي يخبندان و كمي بارندگي از ويژگيهاي مهم آب و هوايي اين منطقه محسوب مي شود .
چابهار بعلت وضعيت جغرافيايي خاص ، داراي ساعات آفتابي بسيار زيادي در طول سال مي باشد كه از اين لحاظ بر روي كره زمين كم نظير مي باشد .

برخي از مشخصات مهم آب و هوايي چابهار

مشخصه

مقدار

ميانگين روزانه درجه حرارت

1/26

ميانگين بيشينه درجه حرارت

1/30

ميانگين كمينه درجه حرارت

2/22

حداكثر دماي مطلق

47

حداقل دماي مطلق

7

ميانگين دماي روزانه گرمترين ماه

4/31

ميانگين دماي روزانه سردترين ماه

8/19

متوسط رطوبت نسبي

72 درصد

متوسط روزهاي باراني در سال

3/15 روز

متوسط روزهاي طوفاني در سال

3/4روز

متوسط روزهاي باد وگرد و غبار در سال

4/29 روز

بادهاي غالب چابهار به دو نوع تقسيم مي شوند :
- بادهاي محلي يا بادهای مونسون كه بندر چابهار را در دو دوره آذر تا بهمن و ارديبهشت تا مهر تحت تاثير قرار مي دهند .
- طوفانها و تندبادهاي حاره اي

اقيانوس‌ها و درياها بيش از 360 ميليون كيلومتر مربع يعني حدود 71 درصد سطح زمين را پوشانده‌اند. بنابراين اهميت آن‌ها به عنوان مهمترين تشكيل دهنده هيدروسفر در زندگي بشر غير قابل انكار است. زندگي انسان به طور مستقيم يا غير مستقيم وابسته به دريا و اقيانوس مي باشد و اصولا بر اساس شواهد زمين‌شناسي، پيدايش اولين اشكال حيات يا كمپلكس‌هاي ارگانيك كه به صورت بقاياي فسيلي در اسليت‌ها و شيست‌هاي كربن‌دار آركئن به جا مانده‌اند و به عنوان شكلي از حيات تلقي شده اند، در رابطه با واكنش بين هيدروسفر و اتمسفر بوده است. سن كهن‌ترين سنگهاي رسوبي داراي تركيبات كربن دار به حدود 7/3 ميليارد سال قبل باز مي گردد كه بنظــــر مي رسد مربوط به ساختمان جلبك‌هاي اوليه باشد. حدود 8/1 الي 2 ميليارد سال قبل، گسترش فرايند فتوسنتز و در نتيجه توسعه گياهان سبز موجب تحول عمده در تشكيل حيات و تنوع زيستي گرديد. بالاخره اولين موجودات با ساختمان پيچيده و عالي‌تر مانند ماهي‌هاي زرّه‌دار در درياها و اقيانوس‌هاي كهن زاده شده‌اند و به حيات خويش ادامه داده‌اند. طي دوران‌هاي زمين‌شناسي ديرينه زيستي، ميانه زيستي تا نوزيستي و عهد حاضر، حيات موجودات همواره وابسته به آب و در مرحله اول وجود و بقاي اقيانوس‌ها بوده است و اهميّت آب به حدي است كه خداوند متعال در كتاب آسماني ما مستقيما به آن اشاره فرموده است.

بهره گيري از اقيانوس‌ها تنها محدود به فرايندهاي زيستي نمي باشد بلكه تحولات و وقايع زمين‌شناسي طي دوران‌ها و ادوار زمين‌شناسي همواره به گسترش حوضه‌هاي اقيانوسي يا از ميان رفتن آنها(مانند اقيانوس كهن تتيس) و ظهور جزاير، خشكي‌ها و قاره‌ها در نتيجه فرايندهاي زمين‌ساختي و كوهزايي وابسته بوده است. اين تحولات زمين‌شناسي در قالب تكتونيك صفحه‌اي توجيه كننده ظهور خشكي‌ها و قاره‌ها به عنوان بستري مناسب براي زندگي زيست‌مندان خشكي بوده است.
چرخه فرسايشي خشكي‌ها و حمل رسوبات به دريا و فرايند رسوب‌گذاري از جمله پديده‌هاي مهم زمين‌شناسي است كه به طور مستمر در زمين صورت مي گيرد. هوازدگي، فرسايـش، رسوب‌گذاري و بالاخره دياژنز يا سخت‌شدگي رسوبات منجر به تشكيل انواع سنگ‌هاي رسوبي و همچنين تشكيل برخي كانسارها و ذخائر معدني در بستر درياها و اقيانوس‌هــــا مي‌گردد. اين رسوبات مجددا در چرخه‌اي نو با انباشتگي و چين‌خوردگي از آب خارج شده و تشكيل سرزميني جديد مي‌دهند و بدين ترتيب اين تحولات چرخه‌اي همواره پويا باقي مي‌مانند. از كل آب‌هاي هيدروسفر حدود 97 درصد مربوط به وزن آب‌هاي موجود در درياها و اقيانوس‌ها است و چرخش آب در هيدروسفر موجب تغييرات ژئوشيميايي از جمله هوازدگي و حمل مواد جامد و محلول مي گردد. ذرّات رسوبي كه از سطح خشكي‌ها وارد محيط رسوبــي مي گردند داراي تنوّع بسيار مي باشند ولي در اين ميان تركيبات سيليكاته مانند ذرات تخريبي سيليسي و رس‌ها اهميت زيادي داشته و همراه با كانيهاي سنگين و عناصر فلزي در محيط رسوبي انباشته مي‌شوند. تجزيه و تخريب شيميايي اين رسوبات موجب آزادي پاره‌اي از عناصر شيميايي در محيط رسوبي مي‌گردد. بنابراين مطالعه رسوبات بستر و آب درياها و بررسي عناصر و كاني‌هاي سنگين و ذخائر معدني سواحل از جمله اهداف مهم در بررسي‌هاي زمين‌شناسي دريايي است كه به طور غير مستقيم مي تواند مورد استفاده ديگر علوم، از جمله بررسي مناطق و تعيين محدوده‌هاي مناسب براي پرورش ميگو و ديگر موجودات آبزي قرار گيرد.

امروزه انجام مطالعات و تحقيقات زمين شناسي دريايي در جهت اهداف مختلف اقتصادي، امنيتي، سياسي، ‌نظامي، ‌زيست محيطي و... با استفاده از تكنولوژي هاي پيشرفته و متدهاي نوين، ‌امري اجتناب ناپذير تلقي مي شود. در همين راستا، ‌وجود صدها مركز تحقيقاتي و آموزشي و همكاري هاي فيمابين در كشورهاي پيشرفته قابل توجه و تامل مي باشد. نگاه همه جانبه و فراگير به حوزه مطالعات دريايي امري بديهي محسوب شده و ناگفته پيداست كه انجام اين تحقيقات و مطالعات، ‌دستاورها و نتايج قابل توجهي در پي خواهد داشت. از جمله اين دستاوردها ميتوان به ارتقاي كمي و كيفي دانش فني، متدها و فن آوري ها، ‌مدل سازي و ارائه الگوهاي تحقيقاتي، بهره مندي از مزاياي ذخاير آبي و زير آبي اشاره كرد كه همگي آنها تاثيرات محسوس و غير محسوس در امور روزمره زندگي خواهند داشت. استفاده بهينه از منابع مهم دريايي، علاوه بر مزيت هاي اقتصادي، ‌از ديدگاه مسايل دفاعي و نظامي نيز حائز اهميت مي باشد .
درياها و اقيانوس هند يك راه ارتباطي مهم و استراتژيك براي كشور ما مي باشند. براي حفظ و حراست از هر كشور، شناسايي دقيق و علمي درياها تا حريم قانوني آن كشور ضروري است. آن كشوري كه شناخت كامل و علمي از بستر درياها و ويژگيهاي رسوبي، ‌ريخت شناسي، فيزيكي و شيميايي درياهاي خود داشته باشد، قطعاً در شرايط بحراني،‌ علمي تر و اصولي تر عمل خواهد نمود. در كشورهاي پيشرفته لزوم شناسايي بستر درياها از ديرباز احساس شده است، اما در كشور ما با داشتن مرزهاي آبي وسيع در شمال و جنوب (بيش از 3000 کيلومتر بدون احتساب مرزهاي رودخانه اي) اطلاعات بسيار ناچيزي از بستر دريا وجود دارد.هم اكنون آنچه كه براي ما ضروري و مهم مي نمايد آنست كه با توجه به واقعيات امر، ويژگيهاي پهنه هاي آبي در شمال و جنوب كشور را بر اساس مقتضيات و مصالح عمومي، منافع ملي و نيازهاي مقطعي و دراز مدت شناسايي و مطالعات زمين شناسي دريايي را جدي تلقي نماييم.آنگاه نتايج اين مطالعات مي تواند درامور غير نظامي (محيط زيست، شيلات، کشتيراني، احداث سازه هاي دريايي و...) و راهبرد امنيتي ـ دفاعي كشور (احداث و صيانت از نيروگاه هاي اتمي، فعاليت هاي نظامي ـ دفاعي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي) مورد استفاده قرار گيرد.

درياي عمان، شايد بهتر است بگوييم كه خليج عمان پيشروي آب اقيانوس هند است به داخل خشكي در جنوب غربي آسيا. اين خليج در حقيقت از سه سو به خشكي و ازيك سو به درياي آزاد مرتبط است. شمال آن ايران و پاكستان، شرق آن شبه جزيره دكن و غرب آن شبه جزيره عربستان قرار دارد. تنها از سوي جنوب، اين دريا به اقيانوس هند متصل است. سواحل جنوبي ايران از تنگه هرمز تا بندر گواتر مجاور آن است و اين مسافت ½ كناره‌هاي جنوبي ايران را تشكيل مي‌دهد. مدار رأس‌السرطان از شمال آن عبور مي‌كند و از اين رو اين خليج در منطقه گرم كره زمين واقع است. حداكثر درجه حرارت سطح آب در مرداد ماه 33 درجه و دردي ماه دست كم 8/19 است. طول آن ازتنگه هرمز تا دكن حدود 610 كيلومتر و عرض آن كمتر از عرض آبهاي خليج فارس است. مساحت آن 903 هزار كيلومتر مربع در مقابل عمق آن از خليج فارس بيشتر است. عمق اين خليج در اطراف چاه‌بهار حدود 3398 متر است. هر چه به سوي غرب پيش برويم، عمق آن به سرعت كم مي‌شود تا جايي كه در نزديكي تنگه هرمز به 73 متر مي‌رسد.

بنادر كوچكي چون جاسك ـ چاه‌بهار ـ گواتر در كنار اين خليج‌ها ديده مي‌شوند كه بيانگر بازرگاني و دريانوردي تقريباً محدود آن است.

In the southern sector of Sistan Va Baluchestan is the coastal area of the Oman Sea. Due to the prominent position it enjoys regarding access to the free waters, in addition to other aspects such as trade, commerce and navigation this province holds specific location. The winter months can be best for water sports and recreation.

On the coast of the sea, particularly in the southern region of Chabahar is a rocky coastal area with a beautiful landscape, specially during sunset. Parts of the shores of the Oman Sea is greatly valued for its recreational areas and those concerning the safe swimming zones, canoeing, water skiing and other such sports.

The Oman Sea contains various minerals and a variety of water species, in particular algae and plankton. These This lake is formed by three smaller lakes in the higher slopes of the Taftan Mountains. The depth of two of these lakes in its northern sector is not much, thereby the water is palatable. Whereas the other is a larger lake with permanent, but salty water. This phenomena being a natural attraction in the Baluchestan region.have a positive affect on the human body

Oman Sea

Oman Sea, situated at the south of Iran, connects the Persian Gulf to the Indian Ocean. With an approximate area of 903,000 km², the Oman Sea is surrounded by Iran and Pakistan at the north, Deccan peninsula at the east and Arabia peninsula at the west.

Iran has got small ports at its shorelines with the Oman Sea like Chabahar, Gavater and Jask.

Since antiquity, the Strait of Hormoz and the Oman Sea have always been strategic waterways. Today, tens of gigantic oil tankers carry oil everyday from the countries in the region through this route to different parts of the world.

Iran - Sistan & Baluchestan - coast of Oman sea

پس از شکست تیم ایران در جام جهانی با برانکو ، ژنرال قلعه آبی به عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال کشورمان برگزیده شد.البته تا قبل از انتخاب وی صحبت هایی مبنی بر حضور دنیزلی ، تروسیه و … به گوش می رسید ، اما با سیاست جدید فدراسیون و سازمان تربیت بدنی یک مربی ایرانی در راس کادر فنی تیم ملی قرار گرفت.

قلعه نوعی که پس از سه سال حضور در استقلال و کسب قهرمانی لیگ برتر با این تیم محبوبیت بسیاری را در بین فوتبال دوستان به دست آورده است ، این شایستگی را داشت که سکان هدایت تیم ملی فوتبال را در دست گیرد.

البته شاید تفکرات وی چندان به روز نباشد ، اما به نظر می توان به وی اعتماد نمود.اما جمعه عصر لیست بازیکنان تیم ملی فوتبال کشورمان برای شرکت در تمرینات آملده سازی به منظور حضور در مسابقات مقدماتی جام ملت های آسیا اعلام شد که در این بین نامهای بزرگی همچون علی دایی ، فریدون زندی و … به چشم نمی خورد و در عوض شاهد چهره هایی مانند فرهاد مجیدی ، ایمان مبعلی و … هستیم.

اکنون تنها آرزوی هواداران فوتبال کشورمان پس از جام جهانی پیروزی در مقدماتی جام ملتهاست.

سرمربی :

شاید تمامی هواداران فوتبال کشورمان ، مقصر اصلی کسب تنایج ضعیف در جام جهانی را برانکو ایوانکوویچ سرمربی تیم ملی فوتبال ایران بدانند.

برانکو ایوانکوویچ ، در پی عدم راه یابی ایران به جام جهانی شرق دور) با مربی وقت خود ، میروسلاو بلازوویچ ( ، به عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال کشورمان انتخاب شد.

برانکو تا قبل از هدایت تیم ملی فوتبال ایران ، تنها سابقه مربی گری در چند تیم باشگاهی کشور خود و باشگاه هانوفر آلمان را داشت.اما حاصل کار چهار ساله وی در کشورمان ، قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در مسابقات آسیایی بوسان ، کسب مقام سوم در رقابت های جام ملتهای آسیا و صعود به جام جهانی 2006 آلمان بود که این نتایج چندان هم نامطلوب به نظر نمی رسید.

برانکو در سال های حضورش در ایران ، کاملا این مساله را آشکار نموده بود که بر روی حرف خویش پابرجاست و نبود مربی بدنساز ، نبود روانکاو و نبود دستیاران کارآمد و آنالیزورهای حرفه ای در تیم ملی به خوبی گواه این مدعاست .

پس از صعود تیم ملی فوتبال کشورمان به جام جهانی ، با تمامی انتقاداتی که از برانکو در مورد حضورش بر روی نیمکت تیم ملی می شد ، وی به عنوان سرمربی تیم در جام جهانی معرفی گردید.اما آیا برانکو در حد و اندازه های جام جهانی بود؟ آیا حضور برانکو بر روی نیمکت تیم تنها فیزیکی نبود؟ آیا نباید ما با یک مربی سرشناس تر و مطرح تر پا به این رقابت ها می گذاشتیم؟ آیا نباید سرمربی تیم آنقدر توانایی داشته باشد تا در مورد حضور یا عدم حضور یک بازیکن در ترکیب تصمیم گیری کند؟! آیا ... آیا ... !

فدراسیون :

عدم برنامه ریزی فدراسیون در نتیجه گیری تیم در این مسابقات کاملا محسوس بود.فدراسیون فوتبال کشورمان پس از شناختن رقبای خود در جام جهانی به یک خواب چهار _ پنج ماهه رفت تا قرعه کشی رقابت های مقدماتی جام ملتهای آسیا انجام شود!! پس از تعیین حریفان ایران در مقدماتی جام ملتها ، تازه مسولان فدراسیون به فکر برگزاری بازی های دوستانه برای آمادگی هرچه بیشتر تیم در جام جهانی افتادند!! آیا در این مدت امور بین الملل فدراسیون فوتبال ، رایزنی هایی برای انجام بازی های تدارکاتی با کشورهای دیگر داشت؟ تنها دیدار تیم ملی در سال قبل برای آمادگی در جام جهانی ، برابر تیم کاستاریکا بود که می توان قدرت این تیم را با نتایجی که در جام جهانی کسب کرده ، دانست! ( کاستاریکا با نه گل خورده در گروه خود چهارم شد ! )در دو دیدار ملی پوشان کشورمان در سال جدید ، می توان به بازی با تیم های کروواسی و بوسنی اشاره کرد.شاید تنها علت برگزاری دیدار تدارکاتی با تیم ملی کرواسی ، تشابه ملیت سرمربی تیم کشورمان با این تیم بود! آخرین بازی تدارکاتی تیم کشورمان هم برابر حریفی نه چندان قدرتمند به نام بوسنی و هرزگوین بود که از لحاظ بار فنی هیچ سودی برای ما نداشت! ( از لحاظ روحی خیلی مفید بود ، چون ایران با پنج گل از این تیم پذیرایی نمود! )

بازیکنان :

اصرار مکرر فدراسیون و کادر فنی تیم ملی فوتبال کشورمان بر روی تعدادی از افراد باعث شد تا بازیکنان نه چندان کارآمد به همراه تیم عازم آلمان شوند.

امثال جلال کاملی مفرد ، علی بداوی ، ایمان مبعلی و ... جای خود را به چه کسانی دادند؟ چرا باید به یک باره در آخرین لیست مدعوین تیم ملی سهراب بختیاری زاده ، رضا عنایتی ، امیر حسین صادقی ، مسعود شجاعی به چشم بخورند؟ آیا این بازیکنان هماهنگی لازم را با سایر ملی پوشان دیگر در مدت بیست روزه بدست می آوردند؟ آیا نباید به جای علی دایی ، از فرهاد مجیدی یا علی سامره دعوت می شد؟ آیا مربی تیم ملی تا به حال بازی مجیدی و سامره در لیگ امارات را فقط یک بار دیده بود؟ آیا علی کریمی باید آنقدر مغرور باشد که به دلخواه خود در ترکیب قرار نگیرد؟ آیا مگر کریمی از همین تیم ملی ، به بایرن نرسید ، پس چرا باید پس از تعویض اش از بازی ، حرکتی زشت و به دور از اخلاق انجام دهد؟ به نظر خودش نمایش خوبی در بازی با مکزیک و پرتغال داشت؟

شاید بتوان از بین تمامی لژیونرها ، مهدی مهدوی کیا را بهترین یار تیم نام برد که با دو پاس وی ، دو گل ایران در جام جهانی به ثمر رسید.آیا نباید به جای شماری از بازیکنان پیچ و مهره شده به نیمکت ، خداداد عزیزی را به تیم دعوت می کرد؟ مگر همین بازیکن نبود که در بازی های مقدماتی جام جهانی برابر قطر دو پاس گل را به برهانی و هاشمیان داد ؟ اگر او نبود ، آیا ما در جام جهانی حضور داشتیم؟

تمامی این سوالات ابهاماتی هستند که در آینده ای نزدیک مشخص می گردند

Introduction
Iran is faced with a litany of environmental problems, many of which the country is only beginning to tackle as the problems reach a crisis point. Although Iran established a Department of Environment in 1971, long-term environmental concerns often have been subjugated to shorter-term industrial production and political goals. Iranian environmental protection efforts in the 1970s focused on conservation, with the establishment of a number of national parks, national monuments, and wildlife refuges throughout the country.

Iran maintained this focus after the Islamic Revolution, enshrining environmental protection in the Constitution. Article 50 of the Constitution reads: "In the Islamic Republic of Iran protection of the environment, in which present and future generations should enjoy a transcendent social life, is regarded as a public duty. Therefore, economic and any other activity, which results in pollution or irremediable destruction of the environment is prohibited." However, 8 years of war with Iraq, international political isolation, and economic sanctions kept environmental goals on the back-burner in Iran, and conservation measures predominated in Iran's environmental policies.

Iran's failure to move beyond conservation policies towards a more sustainable development has manifested itself in a range of problems today. In addition to deforestation and desertification issues across much of Iran's arid territory, overfishing in lakes and rivers has caused a drop in fishing levels; industrial and urban waste water runoff has contaminated a number of rivers and coastal waters and threatened drinking water supplies; wetlands and reservoirs are increasingly being destroyed under the pretext of creating industrial and agricultural lands; and oil and chemical spills in the Persian Gulf and Caspian Sea continue to pollute the seas and harm aquatic life. The Caspian Sea region is faced with a number of environmental problems in the international rush to develop the Caspian's oil and gas.

Air Pollution
picture of cars and car pollution in Tehran

picture of cars and car pollution in Tehran

The biggest environmental problem Iran currently faces is air pollution, especially in the capital city of Tehran, but also in regional cities like Tabriz. About 1.5 million tons of pollutants are produced in Tehran annually, with carbon monoxide from car exhaust making up a large percentage of these pollutants. Most of Tehran's nearly 2 million cars are over 20 years old, with poor fuel efficiency and lacking catalytic converters and the ability to use lead-free gasoline. Many of these cars are domestically produced Paykans, manufactured by the Iran Khodro company. Leaky engines and cars spewing black smoke are a familiar sight contributing to the city's hazardous air pollution, as well as its infamous traffic snarls. In January 2002, President Khatami declared that "from now on, all the Iranian-made cars will be provided with favourable standards for fuel consumption." Khatami also pledged to move Iran towards lead-free gasoline in the near future.

Tehran's air pollution is made even worse by the city's geographic position. The city is hemmed in by the Alborz Mountains to the north, causing the increasing volume of pollutants to become trapped, hovering over Tehran when the wind is not strong enough to blow the pollution away. Tehran's high altitude, ranging between 3,300 and 5,000 feet, also makes fuel combustion inefficient, adding to the pollution problem. Finally, the city's "lungs" (i.e., its orchards, especially in northern Tehran) have largely been destroyed over the past 10-20 years by rampant development pressures. The combination of these natural and man-made factors is that Tehran is one of the most polluted cities in the world, ranking with Mexico City, Beijing, Cairo, Sao Paulo, Shanghai, Jakarta, and Bangkok.

The city's air pollution recently reached a crisis stage in December 1999, when high levels of carbon monoxide and other pollutants engulfed the capital for several weeks. With a cloud of smog hovering over Tehran, Iranian authorities shut down elementary schools and closed off the city center to motorists for several days. Iranian-state radio urged Tehran's residents to stay indoors, and many who did venture outdoors resorted to wearing face masks and breathing through wads of cloth. The polluted air was blamed for causing several deaths, as well as causing problems for people with asthma, heart, and skin conditions. Overall, approximately 4,000-5,000 Tehran residents are estimated to die every year from air pollution.

In response to record levels of air pollution (in Tehran especially, but also in other urban areas), Iranian authorities announced a number of short- and long-term steps. In the short-run, officials announced a plan to limit private cars in Tehran--vehicles with odd and even license plate numbers will only be allowed into Tehran on alternate days. However, a previous similar plan, whereby private cars were restricted entry into the city on weekdays using special passes, proved ineffective in reducing pollution levels. Additionally, Iran declared January 19th to be "National Clean Air Day," urging the country's residents not to use their cars on that day unless absolutely necessary.

According to the Green Party of Iran, the National Clean Air Day went largely unnoticed in Iran. The Green Party of Iran, which was recently founded in response to the country's deteriorating environmental conditions, said that most car owners in Iran ignored the call to switch off their engines for 3 minutes. Officials estimate that cars account for 75%-80% of Tehran's pollution.

Recognizing that the answer to the country's air pollution problems requires more than just simple gestures, Tehran's former mayor Morteza Alviri announced in December 1999 that the city would launch a 15-year, $2.2-billion project to fight air pollution. The plan, which includes steps to rehabilitate public transport and phase out old automobiles, is a compromise plan worked out by the World Bank, Japanese experts, and Iranian environmentalists. Details of the plan, which was approved by the Iranian cabinet, have not been released, but officials have stated that air pollution in Tehran will decrease by 16% with the plan's implementation. In March 2002, Iran's Department of the Environment and Japan's International Cooperation Agency (JAICA) agreed to cooperate in reducing Tehran's pollution levels. In the meantime, however, Iranians will continue to resort to face masks to protect themselves from air pollution.

In 2001, Iran launched a 10-year program to reduce air pollution by phasing out old motor vehicles and replacing them with newer, more fuel efficient, and cleaner ones.   In addition, a law to cut industrial pollution came into effect, calling for a mix of tax incentives and fines to achieve compliance. In January 2002, Iran's Department of the Environment director, Ma'sumeh Ebtekar, stated that diesel-fueled vehicles were responsible for a disproportionate share of Iran's air pollution, and that starting March 21, 2002, they would be issued license plate numbers only if they had engines operating on compressed natural gas. In May 2002, the Iranian Transport Association stated warned that unless pollution controls were improved on Iranian trucks, they would be denied entry to the European Union beginning in 2003.

Energy Consumption
Graph of Iran's energy consumption 1980-2000 A major factor behind the suffocating air pollution in Tehran and other Iranian cities is the dramatic rise in the country's energy consumption. From 1980-1998, Iran's total energy consumption ramped up from 1.6 quadrillion Btu (quads) in 1980 to 4.7 quads in 2000 -- nearly a  three-fold increase. Much of this energy is accounted for by gasoline consumption: Tehran's 2 million cars alone use 7 million liters (1.85 million gallons) of gasoline daily. With an abundance of oil in Iran, petroleum products are subsidized, and their cheap cost deprives producers of incentives to make them more fuel-efficient. In May 2002, Iran's deputy oil minister estimated that the government subsidizes gasoline consumption at a cost of several billion dollars per year

Overall, natural gas makes up about 50% of the energy consumed in Iran, with oil (48%) making up much of the rest and coal accounting for only 1%. Per capita energy consumption in 2000 was 73.8 million Btu, which is only one-fifth of the U.S. level of 351.1 million Btu, but is still on the increase. Iran's energy intensity--energy consumption per GDP dollar--at 39,265 Btu/$1995 remains above the level of most Western countries, but below many countries in the former Soviet Union and the Middle East. By way of comparion,   US energy intensity in 2000, for instance, was 10,919 Btu/$1995.

Carbon Emissions
Iran's energy-related carbon emissions have been on a steady climb for two decades. Since 1980, carbon emissions in Iran have risen by 240%, from 33.1 million metric tons emitted in 1980 to 80.8 million metric tons emitted in 2000. Graph of Iran's carbon emissions 1980-2000 With the growth in Iran's population has come an increasing number of cars, and automobile exhaust has contributed greatly to the fact that Iran now accounts for 1.3% of the world's total carbon emissions.

Iran's per capita carbon emissions are relatively low--at 1.3 metric tons of carbon emitted per person in 2000, Iran is significantly lower than corresponding figure for the United States (5.6) and other industrialized countries. This stems in part from the fact that Iran consumes very little carbon-intensive coal. However, the widespread use of leaded gasoline and the preponderance of cars lacking catalytic converters in Iran accounts for significant levels of carbon monoxide in urban areas. Although authorities have not released pollution statistics for 1999, in 1998, when several thousand schools were shut down, the carbon monoxide pollution in Tehran was more than six times the acceptable level set by the World Health Organization. Iran currently is converting from leaded to unleaded gasoline.

Photo of women protecting themselves against air pollution The country's carbon emissions likely will continue to rise until the roots of the problem are addressed. The Green Party of Iran asserts that a shortage of public transport, a rapidly increasing population, and the exorbitant price of new, cleaner cars are the reasons why large numbers of cars lacking pollution-abatement technology remain on the road, despite the health problems they cause. The Green Party argues that Iran needs to support several policy initiatives, including subsidizing the purchase of new, unleaded cars, enforcing emission controls from old cars (Iran is a non-Annex I country under the United Nations Framework Convention on Climate Change, nor is it a signatory to the Kyoto Protocol; therefore, it is not bound to reduce its carbon emissions under the convention), providing more public transportation facilities in line with population growth in Tehran, and increasing green spaces in the city.

Alternative Energy Sources
Iran's renewable energy consumption is low. With 9% of the world's oil reserves and 15% of its natural gas reserves (80% of which have not been developed), Iran has an abundant supply of fossil fuel resources, which tends to discourage the pursuit of alternative, renewable energy sources. Iran's 1997 renewable energy consumption--including hydropower, solar, wind, tide, geothermal, solid biomass and animal products, biomass gas and liquids, and industrial and municipal wastes--totaled 106 trillion Btu, a 6% increase over the previous year.

In an attempt to diversify its energy mix from a primarily oil-based economy, Iran is increasing its hydroelectric capacity. Several hydropower plants are currently in operation, and several more are under construction. In addition, Iran would like to increase its nuclear power usage in order eventually to meet 20% of the country's electricity demand, but international concerns about Iran's use of nuclear power for purposes other than electricity generation have limited the country's nuclear capacity.

Iran in the 21st Century
Rapid population growth over the past 20 years has been a significant factor contributing to Iran's environmental problems, and continued high population growth, combined with continued reliance on fossil fuels and increased car usage, likely will exacerbate these problems. The recent pollution crisis in Iran may serve as a significant catalyst for change, however, forcing Iran into action to protect the health of its citizens.

Iran will need to confront its environmental problems head-on if it is to prevent further pollution crises. In addition to phasing out leaded gasoline and requiring catalytic converters on automobiles, Iran may need to take a more long-term approach towards environmental protection in order to safeguard the health of Iran's cities and citizens. By further developing its gas fields, Iran can use more clean-burning natural gas rather than oil for its energy needs. Reducing Iran's reliance on oil and "petrodollars" will not only help to decrease pollution, but will also help Iran diversify its economy.

Although several of these initiatives will be difficult to achieve if Iran's diplomatic isolation continues, the victory of reform-minded candidates in recent Iranian parliamentary elections eventually may lead to a warming of relations beween Iran and the United States and other countries. Ironically, the pollution problem in Tehran may prove to be beneficial to Iran's environment in the long-run--the health crisis spotlighted the need to act to protect Iran's environment and helped foster support for green groups, while encouraging more public participation in environmental affairs.

:

The Flower Projectors:
In the middle of the Kahir-o-Tong Plain, 20 km from the village of Kahir along the Tong-Galak Road, some kilometers away from the Road, there are three small ‘flower-projecting’ hills, 10 to 20 meters high, two of which are similar to each other and were inactivated several years ago. The third one is an active volcano and a unique natural phenomenon and its likes are reported only to exist in three other parts of the world. It keeps projecting out cold gray flowers.

Fishing Piers:
There are several fishing piers in Chabahar, 3 of which, Tis, Ramin and Beris, are more attractive than the others. The Tis Pier is within the Free Zone, Ramin is 10 km and Beris 60 km away from Chabahar.
Watching the launches, the fishing boats and the fishermen with the various fish and lobsters they catch, which are the unique products of the region, can be a pleasant experience.

This section is copied form the web site of Chabahar Free Zone.

About Chabahar » Cultural & Social Characteristics

History:

The city of Chabahar does not have a long history. There is the fishing village of Tis in its neighborhood which dates from 2,500 BC, known in Alexander's Conquests as Tiz, gradually renamed as Tis. In addition, in his book Aqd al-Ala lel-Moaffaq, Afzal al-Din abu Hamedin wrote in 584 A.H. about the Tiz Port and the commerce and trade that went on in it. Tis was formerly an active commercial port, and was destroyed by the Mongols. There are still some ruins in the village. The Portuguese were the first colonial country to attack the Makran (Oman) Sea. The Portuguese forces under Albert Kirk gained control of Chabahar and Tis, staying there until 1031 A.H. The British and later the Portuguese in the 17 century (year 1616) AC (1026 A.H.) entered this region.

Population and Divisions of the Country:

The county of Chabahar has a population of 54,912 people, with an urban population of 34%. There are 3 cities in the county, i.e. Chabahar, Negur, Konarak, 4 districts, i.e. Konarak, Pelan and Dashtyari and 10 rural counties, i.e. Kahir, Zarabad, Jahlian, Kambel e Soleyman, Pir e Sohrab, Pelan, Talang, Negur, Sendmirthuban and Bahukalat. The native residents in the city of Chabahar are the Baluches. The Baluch people are characterized by their love of freedom, belligerence, bravery, hospitality, piety, diligence and hard work. Because of their special environmental conditions, these people are very resistant and patient. The Baluches are from the Aryan tribes who separated from northern Iranian regions and migrated to the south. This is supported by the close similarity of the Baluchi language to the Median language.

Weather:

The county of Chabahar has a warm humid weather in the summer and a temperate weather in the winter. The monsoon winds in the summer and the western winds in the winter bring about scattered rainfalls in this region. The monsoon winds from the Indian subcontinent (in the monsoon season) makes Chabahar the coolest southern port in the summer and the warmest part of Iran in the winter. It has an average maximum temperature of 34 ˚C and an average minimum temperature of 10.5 ˚C. It has the same latitude as Miami Port in Florida peninsula, USA, and weather conditions exactly similar to those in Miami Port.

Vegetation:

The environmental changes affect agriculture in the county of Chabahar. Most lands are potentially suitable for agriculture. However, because of lack of non-salty water and timely rainfall, agriculture is not of essential importance and most lands have remained useless while the agricultural products depend on the winter rainfall. Farmers construct earth dams around lands to reserve rainwater for cultivation purposes when the land water dries. However, because of its warm, humid weather, it has a potential for cultivating tropical fruits. Such fruits generally cannot be cultivated in other parts of Iran and this provides good conditions for tourists and guests from outside the region, esp. because of the big banana, coconut and citrus gardens, with beautiful views in the county.

:

The Flower Projectors:
In the middle of the Kahir-o-Tong Plain, 20 km from the village of Kahir along the Tong-Galak Road, some kilometers away from the Road, there are three small ‘flower-projecting’ hills, 10 to 20 meters high, two of which are similar to each other and were inactivated several years ago. The third one is an active volcano and a unique natural phenomenon and its likes are reported only to exist in three other parts of the world. It keeps projecting out cold gray flowers.

Fishing Piers:
There are several fishing piers in Chabahar, 3 of which, Tis, Ramin and Beris, are more attractive than the others. The Tis Pier is within the Free Zone, Ramin is 10 km and Beris 60 km away from Chabahar.
Watching the launches, the fishing boats and the fishermen with the various fish and lobsters they catch, which are the unique products of the region, can be a pleasant experience.

This section is copied form the web site of Chabahar Free Zone.

About Chabahar » Cultural & Social Characteristics

History:

The city of Chabahar does not have a long history. There is the fishing village of Tis in its neighborhood which dates from 2,500 BC, known in Alexander's Conquests as Tiz, gradually renamed as Tis. In addition, in his book Aqd al-Ala lel-Moaffaq, Afzal al-Din abu Hamedin wrote in 584 A.H. about the Tiz Port and the commerce and trade that went on in it. Tis was formerly an active commercial port, and was destroyed by the Mongols. There are still some ruins in the village. The Portuguese were the first colonial country to attack the Makran (Oman) Sea. The Portuguese forces under Albert Kirk gained control of Chabahar and Tis, staying there until 1031 A.H. The British and later the Portuguese in the 17 century (year 1616) AC (1026 A.H.) entered this region.

Population and Divisions of the Country:

The county of Chabahar has a population of 54,912 people, with an urban population of 34%. There are 3 cities in the county, i.e. Chabahar, Negur, Konarak, 4 districts, i.e. Konarak, Pelan and Dashtyari and 10 rural counties, i.e. Kahir, Zarabad, Jahlian, Kambel e Soleyman, Pir e Sohrab, Pelan, Talang, Negur, Sendmirthuban and Bahukalat. The native residents in the city of Chabahar are the Baluches. The Baluch people are characterized by their love of freedom, belligerence, bravery, hospitality, piety, diligence and hard work. Because of their special environmental conditions, these people are very resistant and patient. The Baluches are from the Aryan tribes who separated from northern Iranian regions and migrated to the south. This is supported by the close similarity of the Baluchi language to the Median language.

Weather:

The county of Chabahar has a warm humid weather in the summer and a temperate weather in the winter. The monsoon winds in the summer and the western winds in the winter bring about scattered rainfalls in this region. The monsoon winds from the Indian subcontinent (in the monsoon season) makes Chabahar the coolest southern port in the summer and the warmest part of Iran in the winter. It has an average maximum temperature of 34 ˚C and an average minimum temperature of 10.5 ˚C. It has the same latitude as Miami Port in Florida peninsula, USA, and weather conditions exactly similar to those in Miami Port.

Vegetation:

The environmental changes affect agriculture in the county of Chabahar. Most lands are potentially suitable for agriculture. However, because of lack of non-salty water and timely rainfall, agriculture is not of essential importance and most lands have remained useless while the agricultural products depend on the winter rainfall. Farmers construct earth dams around lands to reserve rainwater for cultivation purposes when the land water dries. However, because of its warm, humid weather, it has a potential for cultivating tropical fruits. Such fruits generally cannot be cultivated in other parts of Iran and this provides good conditions for tourists and guests from outside the region, esp. because of the big banana, coconut and citrus gardens, with beautiful views in the county.

درباره تپه های گل فشان بدانید که این تپه ها با پرتاب حباب های گل و لای از ژرفای زمین، چشم بیننده را خیره می کنند،مردم محلی از این گل و لای برای درمان بیماری ها بویژه بیماری های پوستی استفاده می کنند.

به عنوان یک ایرانی مخصوصا اگر اهل تجارت باشید، بندر یا جزیره چابهار را به عنوان محلی برای کسب و کار تجار و مخصوصا بازار خرید اجناس خارجی با قیمتی مناسب تر از پایتخت آلوده ایران می شناسید و قطعا با ویژگی های گردشگری آن کمتر آشنا هستید.

جزیره چابهار در قسمت جنوبی استان سیستان و بلوچستان در جوار دریای عمان واقع شده است. وسعت این جزیره 25هزارکیلومتر بوده که 130 کیلومتر آن مرز خاکی است.

از وجود این مرز خاکی در جزیره چابهار چندان خوشحال نباشید، چرا که با اتوبوس یا قطار و تغییر مسیرهای مختلف برای رسیدن به چابهار حداقل دو روز را در جاده خواهید بود. اگر از دسته مسافران کم طاقت هستید و تحمل پیمودن مسیرهای مختلف و طولانی را ندارید؛ بهتر است به جای مسافرت با اتوبوس یا قطار به فکر خرید بلیت هواپیما و پرواز مستقیم به چابهار باشید.

قبل از ورود به چابهار بهتر است بدانید، این بندر 230هزار نفر جمعیت دارد و از پنج بخش مرکزی، کنارک، پلان، دشتیاری و زرآباد تشکیل شده. سه شهر کنارک، ونگور و چابهار و الدهستان و 620 روستا نیز در این جزیره یا بندر قرار دارند.

بندر چابهار اگرچه در نگاه اول، ناحیه ای فاقد امکانات گردشگری به چشم می آید، اما اکوتوریسم طبیعی این جزیره و همچنین پیشینه تاریخی آن، از جاذبه هایی است که چشم هر بیننده را خیره می کند.

گل فشان ها، سواحل صخره ای زیبا، مساجدزیبای محلی، بافت سنتی و زندگی جذاب بلوچ ها با کپه های دست سازشان و همچنین قلعه پرتغالی ها از جمله مهمترین جاذبه های گردشگری چابهار به شمار می آیند.

برای دیدن کناره ها و سواحل زیبای طبیعی در چابهار توصیه می کنیم به قسمت جنوبی شهرستان چابهار بروید، چرا که در این قسمت پیشروی آب دریا و فرسایش سنگ های رسوبی چشم انداز زیبایی را به وجود آورده است. وقتتان را به گونه ای تنظیم کنید که طلوع یا غروب خورشید را در این سواحل ببینید.

برای دیدن تپه های گل فشان که اتفاقا پدیده ای کمیاب در سطح جهان به شمار می آید، باید به دو دشت کهیه و تنگ بروید.

درباره تپه های گل فشان بدانید که این تپه ها با پرتاب حباب های گل و لای از ژرفای زمین، چشم هر بیننده را خیره می کنند.

سه تپه گل فشان در فاصله دو دشت کهیه و تنگ در 20کیلومتری روستای کهیه و در مسیر جاده تنگ گالک در شمال غربی شهرستان چابهار قرار گرفته و میانگین ارتفاع آنها بین 10 تا۳۰متر است. از این تپه ها هر 30 تا 36 ثانیه یک بار گل و لای فشرده به همراه گاز خارج می شود.

برخی از مردم محلی از این گل و لای برای درمان بیماری ها بویژه بیماری های پوستی استفاده می کنند.

نام قلعه پرتغالی ها و حوادث تاریخی آن مطمئنا برای هر ایرانی نامی آشناست، اما اگر علاقه مندید که علاوه بر شنیده ها، این قلعه را از نزدیک ببینید، سری به روستای تیس از توابع بخش دشتیاری بزنید.

این روستا که در منطقه ای کوهپایه ای در پنج کیلومتری شمال غرب چابهار واقع شده و رودخانه لاوی از آن می گذرد، در میان کوه های شهباز، لاوی و بیلبند محصور شده است.

قلعه پرتغالی ها در این روستای زیبا قرار گرفته و به دلیل قدمت و نوع معماری خاصش تعداد بی شماری از گردشگران داخلی و خارجی را به خود جذب می کند. اگر به روستای تیس رفتید بدانید که این روستا از عمده ترین مراکز سوزن دوزی در چابهار است و زنان و دختران آن به طرزی زیبا و تحسین برانگیز صنایعی را تولید می کنند که ره آورد سفر هر گردشگر به خانه اش می شود.

برای دیدن انواع پرندگان و طبیعت زیبا، به شما که عازم چابهار هستید توصیه می کنیم دیدن روستای لیپار را به هیچ چیز دیگر ترجیح ندهید. در 15 کیلومتری شهر چابهار بعد از روستای (رمین) در مسیر جاده ای ساحل گواستر و در تنگه ای صخره ای، دره ای سرسبز و زیبا قرار دارد که از بالای آن، روستای لیپار در میان سبزه زارها خودنمایی می کند.

در میان دو کوه، این دره که فاصله چندانی هم ندارند، آب بندی ایجاد شده که آبهای سرگردان اطراف را در خود جمع کرده و به آبگیری به طول 14 کیلومتر با انواع بوته ها، درختچه ها و پرندگان تبدیل شده است.

در این آبگیر، انواع بوته ها و درختچه ها از نوع گز، کلیر و چش و پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، انواع حواصیل، باقرقره، تیهو، عقاب دشتی و خوتکا و همچنین طاووس کن یافت می شود.

جنگل های انبوه هم از دیگر جاذبه های اکوتوریستی در چابهار است که در ناحیه ساحلی خلیج گواتر قرار گرفته است. بد نیست که بدانید حرا درختچه ای است که در مرداب های نواحی گرم کرانه های عربستان، مصر و جنوب ایران می روید. از مشخصات بارز این درختچه، این است که روی درخت مادر رشد اولیه را طی کرده و سپس نهال جوان از درخت مادر جدا شده و به مرداب می افتد. برگ های حرا با دوام است و ظاهر بیضوی شکل و منتهی به یک خامه باریک دارد و تنها قسمت مورد استفاده آن، پوست شاخه است.

در حوزه حیات وحش نیز تمساح پوزه کوتاه برجسته ترین موجود منطقه چابهار است که به طور طبیعی و آزاد زندگی می کند.

زیستگاه اصلی این تمساح که به نام محلی گاندو خوانده می شود، حدود 380 هزار هکتار مساحت دارد که بخشی از آن در چابهار و بخش دیگر آن در شهرستان ایرانشهر واقع شده است.

تمساح پوزه کوتاه در برکه های راسک، باهوکلات و باتلاق های دلگان و کلانی زندگی می کند و تنها نوع تمساح ایران است که ارزش ملی و بین المللی دارد. طول این جانور تا چهار متر می رسد و قوی ترین عضو آن دمش است.

تقریبا با اکثر جاذبه های گردشگری چابهار آشنا شده اید و احتمالا اشتیاق زیادی برای دیدن این منطقه پیدا کرده اید.

چابهار هميشه زيباست

گروه شهرستانها : چابهار با متوسط دماي ۲۳ درجه در سال مي تواند پذيراي انبوه مسافراني باشد كه در فصل گرما كمتر به جنوب كشور سفر مي كنند. طبيعت بكر چابهار و مناظر طبيعي آن مثل ساحل صخره اي «تپه گل فشان» مي تواند صنعت اكوتوريسم را در اين منطقه هر چه بيشتر شكوفا كند. همچنين وجود آثار باستاني مانند «تلگرافخانه انگليسي ها»، قلعه پرتغالي ها و روستاي تاريخي «تسي» تصويري زيبا از منطقه اي داراي اكوتوريسم خاص همراه با جاذبه هاي تفريحي به وجود آورده كه مي توان با تبليغات مناسب گردشگران زيادي را به منطقه جذب كرد.
«محمدرضا ستوده» كارشناس امور گردشگري سازمان منطقه آزاد چابهار گفت: منطقه آزاد چابهار در دو نمايشگاه گردشگري تهران و مشهد كه در سال جاري برگزار شد با به نمايش گذاشتن جاذبه هاي مختلف گردشگري، صنايع دستي و موسيقي زنده مقام اول را كسب كرد. وي تأكيد كرد: ديگر زمان چاپ كاتالوگ و بروشور به پايان رسيده و تغيير در نوع تبليغات ما براي معرفي جاذبه هاي توريستي و داشته هاي فرهنگي و تاريخي ايران ضروري به نظر مي رسد

شهرستان چابهار جنوبى‌ترين شهرستان استان سيستان و بلوچستان است منطقه آزاد چابهار را در برگرفته است. اين محل براى اغلب مسافران مناظرى دلپذير و صاحبان سرمايه جذابيت‌هاى خاص تجارى و سرمايه‌گذارى‌هاى سودآورى را فراهم نموده است ساکنان اين شهرستان از قديم‌الايام، علاوه بر کشاورزى و عمل آوردن محصولات خاص حاره‌اي، به دليل شرايط آب و هوايى مطلوب، محصولات ساير مناطق سردسير کشور را نيز با موفقيت چشمگير پرورش داده همچنين به صيد انواع ماهى‌هاى دريايى و ميگو اشتغال دارند.

اين مردم به دليل هم‌جوارى با کشورهاى ديگر از جمله پاکستان، کشورهاى حوزهٔ خليج فارس به تجارت نيز اشتغال دارند، رفت و آمدهاى لنج‌هاى ماهيگيرى و کشتى‌هاى عظيم تجارى مناظرى زيبا و ديدنى را براى مسافران به‌وجود مى‌آورد بازار ماهى‌فروشان با گوناگونى رنگ‌ها و اشکال جالب ماهيان اقيانوسى بسيار چشم‌نواز و به خاطر ماندنى است. سواحل چابهار براى علاقه‌مندان ورزش ماهيگيرى جذابيت‌هاى فراوان دارد.

از روييدنى‌هاى جالب منطقهٔ چابهار مى‌توان به درخت انجير معابد و يا مکرزن اشاره نمود که تا چند صد متر مربع فضا را اشغال کرده و داراى تنه‌هاى متعدد است که از طريق فرو رفتن ريشه‌هاى هوايى در زمين ايجاد شده است

سواحل ماسه‌اى با ماسه‌هاى درخشان و صدف‌هاى ريز و درشت اقيانوسي، حرکت خرچنگ‌هاى ساحلى (و خانه‌هايشان که به شکل تپه‌ است) و مرغان ماهى‌خوار، نيز در جاى خود بسيار ديدنى و از جذابيت‌هاى چابهار است. از ديدنى‌هاى خاص اين منطقه تپه‌هاى گل‌فشان است که مى‌توان گفت کاملاً بى‌نظير است. در اين تپه‌ها (به دليل اکسيداسيون و ترکيب خاک با هوا در رطوبت ۱۰۰%) گل سرد از زمين مى‌جوشد و به پايين تپه روان مى‌شود. از ديدنى‌هاى اين مرز و بوم هرچه گوييم (مثال عاميانهٔ شنيدن کى بود مانند ديدن) خواهد بود. بايد اين مناطق را ديد و لمس کرد تا در خاطره‌ها به يادگار بماند

تپه گل‌فشان، چابهار

قلعه پرتغالی ها» در جنوب شرقي ترين نقطه كشور و در امتداد جاده ساحلي چابهار در استان سيستان و بلوچستان بر فراز تپه اي تاريخي بنا نهاده شده است. اين قلعه به دليل پيشينه تاريخي، فرهنگي و سياسي اش در دوران هاي مختلف تاريخي كشور مورد توجه بوده است. پرتغالي ها در زمان استقرارشان در بندر چابهار آن را بنا نهاده و بعدها در دوران قاجاريه مورد بازسازي قرار گرفت. برخي معتقدند قدمت تپه اي كه اين قلعه بر فراز آن بنا نهاده شده به دوران ماقبل تاريخ باز مي گردد كه اثبات اين فرضيه، گواه حضور فرهنگ هاي صيادي هزاره سوم پيش از ميلاد در اين منطقه است.

از ديگر بناهاي تاريخي در چابهار مي توان به مقبره «سيد محمد» مشهور به «سيد غلام رسول» كه همواره زيارتگاه مسلمانان هند و پاكستان بوده است، اشاره داشت.

همچنين مقبره سنگي روستاي تيس، ديوارهاي شهباز بند و ساختمان قديمي تلگراف خانه انگليس، از ديگر جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي اين شهر است.

محوطه باستاني «دمبكو» كه در 90 كيلومتري شمال چابهار جاخوش كرده و در بخش دشتياري، 5/2 كيلومتري آن طرف تر از شمال روستاي بلور مچي، در ناحيه باهوكلات قرار گرفته و دامنه خاوري اش از تدفين اجساد در اتاقك هاي سنگ چين درست شده است.

گورهايي كه اتاقك هاي سنگ چين آن، در ارتفاعات طبيعي و بدون استفاده از ملات بنايي شكل گرفته و تاريخ آن به دوره «پارتي ها» _ اولين اقوامي كه در ايران سكونت گزيدند _ رقم زده شده است.

طلوع و غروب خورشيد در بندر چابهار همراه با نور كشتي ها در شب، موقعيت نعل اسبي اش در اقيانوس هند، ساحل صخره اي با منظره برخورد موج بر صخره هاي پر ارتفاع كه گاهي ارتفاع موج به 5 متر مي رسد، انواع خرچنگ ها و لاك پشت هايي كه روي صخره همبازي موج اند و نسيم روح بخش كنار ساحل همه و همه جلوه نابي از طبيعت شاعرانه چابهار را به تصوير مي كشند.

اسكله هاي بزرگ «تيس» و «رمين» و فعاليت كشتي ها و قايق هاي صيادي صيادان بلوچ و صيد انواع ماهي از مناظر خاطره انگيز براي گردشگران است. در شمال غرب اين بندر و در 20 كيلومتري روستاي كهير، در مسير جاده تنك _ گالك، پديده، گل افشان كه فقط سه نمونه از آن در سراسر جهان گزارش شده است با تراوش گل سرد طوسي رنگ به اطراف تپه اي به وجود آورده كه نظر هر بيننده اي را جلب مي كند.

پوشش گياهي زيتون، توچ، كرچك، كتاني، بيدام، لول، خربزه درختي، هندي، كنار، كهور، خرما، استبرق، انجير معابد، حرا، نارگيل و موز، در سراسر منطقه به چشم مي خورد و زيستگاه بسيار مناسبي را براي تمساح پوزه كوتاه (گاندو) كه از نادرترين انواع تمساح در جهان محسوب مي شود و در كنار رودخانه سرباز و باهوكلات زندگي مي كند به وجود آورده است.

همچنين تالار ليپار را نبايد از قلم انداخت. در 15 كيلومتري شهر چابهار، در مسير جاده ساحلي چابهار _ گواتر، تنگه اي صخره اي مشرف بر دره كه از اوج آن روستاي ليپار به چشم مي زند، ميان دو كوه نه چندان از هم دور، آب بندي به وجود آورده كه آبهاي سرگردان اطراف را در «تالاب ليپار» به بزرگي 13 كيلومتر جمع مي كرده و اكنون به علت خشكسالي تنها مناظر زيباي اطراف آن كه از بوته ها و درختچه ها تشكيل شده بر جاي مانده است.

ليپار در دوران پر آبي به ميهمان نوازي از پرندگاني چون، چنگر، فلامينگو، حواصيل هاي سفيد و خاكستري، طاووسك، باقرقره، تيهو، جيرفتي، عقاب دشتي، خوتكا و دلينجه مي پرداخت و اكنون خالي از سكنه، به نظر مي رسد.

بندر چابهار در چند سال اخير پيشرفت چشمگيري از نظر اقتصادي داشته و مجاورتش با درياي عمان و راهيابي به اقيانوس هند، چابهار را به عنوان بندري استراتژيك راهروي مهم ارتباطي معرفي مي كند.

بيشتر مردم چابهار، بلوچ و اهل سنت هستند و اقتصادشان مبتني بر صيادي و كشاورزي است. البته در دهه اخير با حضور سرمايه گذاران در منطقه، صنعت، بازرگاني و خدمات توريستي از جمله مشاغل عمده چابهار به حساب مي آيد.

كنارك، شهر ساحلي مجاور چابهار با ساحل تيس و آلاچيق هاي زيبا و سينماي روباز تفرجگاه مردمان بومي و توريست ها است و بندري فعال در امر صيادي دارد.

بلوچ ها، نژادي آرياي هستند كه در روزگار كهن در شمال اروپا و آسيا زندگي مي كردند.

بعدها يعني حدود 4 هزار سال قبل از ميلاد، از اين سرزمين ها كوچ كرده و هر دسته به جانبي رهسپار و در آنجا اقامت گزيدند. قامتي بلند و كشيده، سر و صورتي پهن و پرومو، جمجمه اي بزرگ، بيني كشيده و چشماني درشت از صفات طبيعي عشاير بلوچ است.

آنان معتقدند چشمه هاي آبي در بلوچستان وجود دارد كه مي توان به وسيله آنها فرد گناهكار از بي گناه را تشخيص داد. آنان به جن اعتقاد بسياري دارند و بيماري هايي چون جنون، ديوانگي و اعصاب و روان را نتيجه حلول جن در تن بيمار مي دانند و روزهاي زوج را ميمون و مبارك و سه شنبه ها نحس ترين روز هفته برايشان محسوب مي شود.