مقاله لاک پشت های دریایی ( چابهار ) - سواحل ایرانی دریای عمان

Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences Bull. Env. Pharmacol. Life Sci., Vol 3 [Special Issue V] 2014: 81-86 ©2014 Academy for Environment and Life Sciences, India Online ISSN 2277-1808 Journal’s URL:http://www.bepls.com CODEN: BEPLAD Global Impact Factor 0.533 Universal Impact Factor 0.9804 - ORIGINAL ARTICLE

Identification and Prioritizing Important Nesting Sites of Green Turtle in Iranian Beaches of Oman Sea during 2008-2010

عنوان مقاله : شناسایی و اولویت بندی سایت های مهم تخمگذاری لاک پشت های سبز در سواحل ایرانی دریای عمان بر اساس فعالیت لانه گزینی در سال های 2010-2008 و ارائه راهکارهای حفاظتی

Maria Mohammadizadeh1, Nasir Soltanpour2*

 1 Department of Environmental Management, Islamic Azad University, Bandar Abbas Branch, Bandar Abbas, Iran

2 Chabahar Provincial office, Department of the Environment (DOE), Chabahar, Iran E-mail:[e-mail]

 ABSTRACT

 Iranian beaches of Oman Sea from its most eastern place (Govatr bay) to most western point (Strait of Hormuz) were studied during 2008–2010. There are vast areas used by marine turtles especially green turtles (Chelonia mydas) with different sizes and ages for nesting and laying egg in this region. Field surveys were performed in all sandy beaches located in studied range from early spring to late autumn. 16 probability nesting sites (including all sandy beaches of the region) have been investigated to recognize important nesting sites. To determine important sites of green turtles’ nesting, two- person work groups of local people were formed. Then they received training about observation and recording required data. Each work team patrolled at least two times along sandy beach during night (after sun set to early morning) and recorded required data. Because of vast dispersion in nesting sites and long path of coastline number of laid nests and crawl marks without nesting were counted and to prevent from recording repeated data, previous turtles crawl marks were eliminated. The results obtained from field surveys showed that only in 10 of 16 recognized sites, green turtles’ nesting occurred and in those areas 406 nests were recorded. All nesting sites were located in open beaches and near human residences (villages). Easy access to site has harmful effect on green turtle egg laying. In open beaches, because of long distances between nesting sites and lack of enough time to transfer the eggs to hatchery sites, eggs protection in the nest is suggested that is provided by fencing the place. To prevent eggs from being hunted by wild animals as dog, birds and jackal using covered fencing with local materials is suggested. Nesting sites protection of green turtle in this region needs addition managerial and training practices.

 Keywords: Green turtle, Nesting sites,Conservation, Oman sea

آثار زيست‌محيطي اوراق كردن كشتي‌ها

 

آثار زيست‌محيطي اوراق كردن كشتي‌ها

مهم‌ترين آلاينده‌هاي حاصل از اين مواد و تركيبات باقيمانده از كشتي كه حين و بعد از عمليات اوراق كردن كشتي بشدت باعث الودگي دريا، رودخانه و ساحل مي‌شوند و شيلات و كشاورزي محلي را تقريبا ناممكن مي‌كند، شامل فلزات سنگيني مانند جيوه، سرب، آرسنيك و كروم، آلاينده‌هاي آلي پايدار شامل هيدروكربن‌هاي چند حلقه‌اي آروماتيك، بي‌فنيل‌هاي چند كلره، تركيبات تري‌ بوتيلتي و ديوكسين‌هاست. همچنين مواد نفتي، بيوسيدها، دود و گازهاي سمي نيز از ديگر آلاينده‌هاي خطرناك است. همچنين ورود ارگانيسم‌هاي دريايي از نقاط مختلف جهان توسط آب توازن كشتي‌ها نيز نوعي آلاينده بيولوژيكي محسوب مي‌شود كه تعادل اكولوژيكي بوم سازگان ساحلي را به خطر مي‌اندازد. مطالعات صلح سبز جهاني، تجمع بالاي مواد نفتي و انواع مواد سمي در آب و رسوبات ناشي از كشتي‌هاي فرسوده را ثابت كرده است. به طوري كه نمونه‌هاي خاك برداشت شده، مقادير زيادي از مواد سمي از قبيل فلزات سنگين، بي فنيل‌هاي چند كلره و تري بوتيلتين‌ها را نشان مي‌دهد.

بسياري از آلاينده‌ها تا چندين سال در بستر و رسوبات ساحلي باقي مي‌مانند و باعث از هم گسستگي زنجيره‌هاي شبكه غذايي اكوسيستم ساحلي مي‌شوند، به طوري كه حتي اگر فعاليت كارخانه‌هاي اوراق كردن كشتي در سواحل متوقف شوند، تمركز و تجمع بالاي برخي آلاينده‌ها مانند تري بوتيلتين در رسوبات دريايي و بنابر اين شبكه غذايي در 10 تا 20 سال آينده باقي خواهد ماند. نواحي ساحلي به عنوان بستر فعاليت‌هاي اين صنعت، به لحاظ تنوع بالاي زيستي جانوري و گياهي و گوناگوني فرم‌هاي مختلف هيدرولوژيك مانند خورها، مصب‌ها، خليج‌ها، مناطق جزر و مدي، پهنه‌هاي گلي و تالاب‌هاي ساحلي از ارزش‌هاي اكولوژيكي بسياري برخوردار هستند و از آنجايي كه ساحل مرز بين خشكي و دريا محسوب مي‌شود به عنوان يك اكوتون از حساسيت زيادي برخوردار است و در برابر انواع آلودگي‌ها و تعرض‌ها بسيار آسيب‌پذير و شكننده است به طوري كه آلودگي‌هاي ناشي از آلاينده‌ها و پسماندهاي صنعت اوراق كردن كشتي باعث مرگ و مير آبزيان مختلف ازجمله انواع بارناكل (چسبنده‌ها)، جلبك‌ها و علف‌هاي دريايي، لارو صدف‌هاي دو كفه‌اي و آبسنگ‌هاي مرجاني مي‌شود و آسيب‌هاي جدي به ماهي‌ها، خرچنگ‌ها و ميگوها وارد مي‌كند و منجر به تخريب زيستگاه‌هاي پرندگان دريايي، آبزي و كنار آبزي و محل‌هاي تخمگذاري لاك پشتان دريايي مي‌شود، همين طور حيات رويشگاه‌هاي ساحلي را به مخاطره مي‌اندازد و زندگي تمام زيستمندان ساحلي را بشدت تهديد مي‌كند.

مديريت زيست‌محيطي، يك ضرورت

بنابر اين با توجه به اين مهم كه سالانه تعداد كشتي‌هايي كه بايستي اسكراپ شوند، افزايش مي‌يابند و تخمين زده مي‌شود بين 2000 تا 3000 كشتي در سال اوراق و از رده خارج خواهند شد بيشترين خطر، سواحل كشورهاي آسيايي فقير را تهديد مي‌كند كه آن نيز به دليل پايين بودن سطح استانداردهاي بهداشت، ايمني و محيط زيست و همين طور فشار جمعيت و كاهش اشتغال و دستمزد ناچيز كارگران در كشورهاي آسيايي فقيرتر است. از اين‌رو، اين زباله‌هاي سمي شناور بايد اساسا در سواحل كشورهاي سازنده اين شناورها اوراق شوند كه به دليل افزايش سطح استانداردهاي ايمني، بهداشت و محيط زيست و وضع قوانين و ضوابط سخت در كشورهاي پيشرفته، اين صنعت آلوده همچون ديگر زباله‌هاي ارسالي از سوي آنها، متوجه مناطق فقيرتر جهان ازجمله آسياست. از اين‌رو به نظر مي‌رسد تنها راه‌حل پيشگيرانه در كوتاه‌مدت در چنين كشورهايي، ارزيابي اثرات زيست‌محيطي صنعت اوراق كردن كشتي، قبل از استقرار اين صنعت در ساحل باشد كه بايستي براساس برنامه مديريت محيط زيست در سواحل با توجه به توان و ظرفيت اكولوژيكي ساحل، مكان‌يابي و راه‌اندازي شود تا آلودگي و تخريب محيط زيست ساحلي به حداقل ممكن كاهش يابد.

با توجه به شناسايي حدود 50 كشتي در جهان كه بايستي بزودي اسكراپ و اوراق شوند، توده‌هاي عظيمي از زباله‌هاي سمي، سواحل برخي از كشورهاي آسيايي و حتي ايران را تهديد مي‌كند كه بايد بسرعت با اتكا به مستندات قانوني مرتبط از ورود اين صنعت به سواحل ايران جلوگيري به عمل آورد.

مسعود ابوابی

اسكراپ در واقع به مجموعه عملياتى اطلاق مى شود كه جهت تراشيدن بدنه كشتى و اوراق نمودن آن به كار مى رود. گرچه اين نوع عمليات ريشه در تاريخ كشتى سازى دارد اما از دهه 40ميلادى به واسطه افزايش تقاضا جهت مصرف آهن و فولاد و توسعه صنعت بازيافت به عنوان يك صنعت شكل گرفت و از همان زمان آثار و تبعات زيست محيطى آن نمايان گرديد. ورود انواع آلايند ه ها همانند نفت، آزبست، پى سى بى، ديو اكسين ها و انواع مخاطرات بهداشتى و حتى مرگ ومير انسانى گريبان اين صنعت را گرفت و همين امر باعث شد تا عنوان ”صنعت كثيف“ به اين نوع عمليات اطلاق شده و در دنيا به اين نام شناخته شود. آنچه مسلم است تأثير اين صنعت بر روى مناطق جزر و مدى و فوق جزر و مدى است. مناطق ذكر شده در دنيا به عنوان بانك زيستى محسوب مى شوند در نتيجه تأثير منفى آن باعث شد تا در سواحلى همچون هند، پاكستان و ديگر مناطق جنوب شرق آسيا در نتيجه اين صنعت آسيب جدى به محيط زيست دريايى وارد شود. اين مسئله ابتدا توسط غربي ها مورد مطالعه قرار گرفت و آنان به واسطه مسائل زيست محيطى، بهداشتى و ماليات زياد، اين صنعت را به سمت كشورهاى آسيايى سوق دادند. به طورى كه از آمريكا به انگليس سپس اسپانيا، تركيه و در نهايت تايلند، چين، هند و پاكستان سوق نمود. به طوري كه در حال حاضر كشور چين 45 درصد اسكراپ دنيا را در دست دارد و 95 درصد اسكراپ دنيا در آسيا انجام مى گردد. افزايش تقاضا براى آهن و فولاد، دستمزد پائين، نبود استاندارهاى زيست محيطى، نبود باورهاى زيست محيطى، فقر و... از جمله عوامل حضور اين صنعت در آسيا است و از سویی درآمد سالانه ۵/۱ میلیارد دلاری این صنعت بدون آنكه براي محيط زيست هزينه هايي صورت گيرد، باعث شد. تا صاحبان و شركت ها با تمايل فراوان به آن اقدام كنند. در پى حركت اين صنعت به سمت غرب آسيا در سا ل هاى اخير نيز چندين كشتى در سواحل خليج فارس اسكراپ گرديد كه عمده آنها در سواحل استان هرمزگان بود و در بسيارى از موارد منجر به ايجاد آلودگى در محيط زيست دريايى شد. با توجه به حساسيت اكوسيستم خليج فارس و نبود آئين نام ه هاى مشخص در خصوص اين صنعت، كشتى هاى به جا مانده از جنگ در دهانه اروند و ديگر نقاط و خروج كشتى هاى 25 سال ساخت و تك جداره از خطوط كشتيرانى (بر اساس قوانين (IMO ) و عدم وجود صنايع مجهز و تحت  استاندارد به نظر مى رسد كه در آينده نزديك ضمن افزايش تقاضا براى اسكراپ محيط زيست دريايى، خليج فارس و دریای عمان تحت مخاطره قرار گيرد.

مخاطرات انسانى ناشى از اسكراپ

آنچه كه باعث شد تا اين صنعت "كثيف" ناميده شود شرايط نامناسب كار (ساعات كار طولانى، تعداد شيفت هاى كار كم، كمى دستمزد، ناامنى محل كار و مرگ و مير انسانى، انفجار در محل كار، كار در محيط هاى تاريك، آتش سوزى و...) و ايجاد آلودگى هاى زيست محيطى بود. برآوردها در كشور هند و بنگلادش نشان مى دهد به طور متوسط سالانه در طول عمليات اسكراپ حدود 400 نفر جان خود را از دست داده و شش هزار نفر به طور جدى آسيب مى بينند و برخى آمارها نيز حاكى از مرگ يك كارگر در هفته و مجروح شدن روزانه كارگران در كشور بنگلادش است. قرار گرفتن در مقابل تركيبات سمى خطرناك همچون تركيبات آلاينده پايدار، آزبست، افتادن از بلندى (در برخى موارد ارتفاع به حدود 70 متر نيزمى رسد)، كار در گرماى طاقت فرسا و محيط هاى آلوده به گازها و بخارهاي ناشى از مواد نفتى، برخورد با اجسام تيز، انفجار و... ازجمله عوامل مرگ ومير كارگران بوده اند. عدم نظارت مناسب بر فعاليت صاحبان كارگاه ها و صنايع از سوى متوليان حقوق كارگران و پائين بودن فرهنگ ايمنى در محيط كار نيز به عنوان ديگر عوامل مديريتى در مخاطرات محسوب می شود

آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از اسكراپ كشتي ها

كشتي هاي اقيانوس پيما در واقع همانند يك شهر كوچك بوده كه حاوي انواع آلاينده ها و پسماندها مي باشد. آلاينده هاي بوجود آمده شامل: موارد ي است كه در اثر عمليات اسكراپ كشتي به وجود آمده يا آن دسته از فعاليت هايي كه در اثر استقرار افراد و صنعت در محل مي باشد. در حال حاضر تمامي فرآيند اسكراپ در محيط هاي باز ساحلي (مناطق جزر و مد و فوق جزر و مدي) صورت مي گيرد كه از جمله حساس ترين مناطق زيستي در محيط هاي دريايي محسوب مي شوند و اين امر نيز در مناطقي كه داراي بستر گلي و شيب ملايم است اتفاق افتاده و آن هم به دليل عدم تأثير انرژي ناشي از امواج و آرامش نسبى دريا جهت انجام فعاليت است. با توجه به نبود صنايع استاندارد، اوراق كشتي در استان و حتي در سواحل جنوبي كشور، در نواحي جزر و مدي و يا محيط هاي دريايي انجام مي گيرد و با توجه به اين كه اين فعاليت نوپا محسوب مي شود عمده كارگران و برشكاران از تجارب، آموزش هاي مهارتي، بهداشتي و زيست محيطي برخوردار نبوده و لذا دائماً در تماس با مخاطرات ناشي از كار و آلاينده هايي همچون نفت، آزبست( انفجار و يا سقوط روبرو هستند. با توجه به آنچه درباره مواد آلاينده ناشى از اوراق نمودن كشتى ها آورده شد، تنوع اثرات در نتيجه عمليات اسكراپ دور از انتظار نيست. اثرات به صورت حاد (در نتيجه تماس با مقادير زياد در مدت زمان كوتاه) و مزمن (در نتيجه تماس با مقادير كم و زمان طولانى) نمايان مي شود. به محيط و (POPs) ورود آلاينده هاى آلى پايدار يا تماس با انسان قابليت تجمع در بافت هاى چربى را داشته و در اثر بزرگ نمايى زيستى و انتقال به سطوح بالاتر اكولوژيك و بالاخص انسان باعث بروز بيمارى ها و ناهنجارى ها از جمله سرطان در انسان و آبزيان مى گردد. از جمله اين گونه تركيبات بوده كه معمولا PCB در محيط هاى اسكراپ ديده مى شود. اين تركيبات عامل سرطان كبد بوده و كاهش مقاومت، ناتواني توليد مثل و تخريب سيستم عصبى را به همراه دارد. دى اكسين ها از ديگر موارد قابل طرح بوده كه به طور عمده در اثر سوزانيدن مواد نفتى، پلاستيك، پى.وى .سى و رنگ ها كه در اثر جوشكارى و يا آتش سوزى به وجود مى آيند سرطان زا بوده و به واسطه اثر افزايشى كه با پى .وى .سى داشته عامل بيمارى هاى مهلك مى باشد هيدروكربن هاى حلقوى آرماتيك از جمله (PAH) آلودگى هايى است كه قطعاً از اين صنعت حادث مي شود. تاكنون 250 نوع از اين مواد شناخته كه در اثر اسكراپ وارد محيط زيست دريايى شده اند. مهم ترين انواع شناحته شده آنها شامل: نفتالين، بنزوپيرين، فلروآنتين و فنانترين است كه بر اثر سوزاندن و تبخير مواد نفتى وارد محيط مى شود. تركيبات قيد شده قابليت حمل توسط گرد و غبار و تجمع در رسوبات ساحل و دريايى را داشته و مى تواند در بافت موجودات زنده تجمع كرده و انتقال يابند. سرطان، اختلال در اندام زايى و توليدمثل، جهش زايى و اختلال در عملكرد آنزيم ها از جمله اثرات مخرب تركيبات ذكر شده است. بر اساس مطالعات به طور معمول در يك كشتى اقيانوس پيما حدود 1000 تن ضايعات نفتى درون مخازن، لوله هاى انتقال سوخت، موتورخانه و... وجود دارد. از ديگر تركيبات خطرناكى كه مى توان به آن اشاره نمود ترى بوتيل تين TBT است كه در محوطه عمليات اسكراب ) ديده مى شوند. اين تركيبات در مغز و كبد قابليت تجمع داشته و با ايجاد مسموميت هاى حاد باعث تغييرات جنسى، تغييرات در اندام ها و مرگ در انسان و آبزيان مى شوند.

آزبست

آزبست ها شامل شش نوع تركيب  با عناوين, : Actinolite, Amosite Chryosite, Crociddite, Tremolit Anthophyllite است. اين مواد در مقابل تجزيه شيميايى و بيولوژيك و حرارت مقاوم بوده و در نتيجه طى مدت هاى زياد در طبيعت ماندگار مى باشد. آزبست شديدا سرطان زا بوده و در صورت تنفس فيلامنت هاى آن و ايجاد جراحت در بافت هاى اندام هاى تنفسى منجر به سرطان ريه خواهد شد. ورود الياف هايى با طول كمتر از پنج ميكرومتر به دستگاه تنفسى قابل تشخيص نبوده و جراحات آن تا بروز بيمارى به صورت حاد قابل تشخيص نيست. آثار آزبست بر روى آبزيان نيز به صورت تخريب بافت آبششى در آنهاست كه در نهايت عملكرد سيستم آبششى را مختل مىكند. آزبست قابليت حمل توسط باد را داشته و در نتيجه در مكان ها اسكراپ تا شعاع هاى طولانى پراكنده مى شود.

خطرات بيولوژيك

انتشار بيمارى ها واگير در اثر تماس با مواد آلوده، انتشار بيمارى هاى عفونى در اثر نيش حشراتى همچون مالاريا، بيمارى هايى همچون ورود موش، حشرات موزى، بندپايان ،tb ، هپاتيت خطرناك، آبزيان و گونه هاى جانورى غيربومى به سرزمين اصلى از جمله مخاطرات زيست محيطى و بهداشتى ورود يك كشتى براى اسكراپ به سرزمين اصلى است.

شهرام فداکار

 

 

 

محیط زیست دریایی

 

دریاها، زیستگاه بسیاری از جانوران و موجودات هستند. در اعماق دریاها هزاران گونه گیاهان دریایی حضور دارند و میلیون ها قطعه ماهی در آب ها زندگی می كنند. حضور تعداد زیادی از گونه ها، لزوم حفاظت از دریاها را بیش از پیش برجسته می كند. بدون تردید اصلی ترین عامل آلودگی دریاها و در كل همه آلودگی ها انسان ها هستند. عدم دقت در عبور نفت كش های عظیم و غول پیكر از دریاها و همچنین نشست كوچكترین ماده ای به آب، صدمات جبران ناپذیری به دریاها وارد می كند. به علت روان بودن آب و توانایی نفوذ در همه سطوح یك آلودگی كوچك ممكن است كیلومترها دور رفته و گسترش یابد. همچنین ممكن است در این مسیر هزاران گونه گیاهی و جانوری در آب را نیز آلوده و یا حتی نابود كند.

چنانچه به هنگام عبور نفت كش ها اقدامات حفاظتی و پیشگیرانه ای نظیر كنترل مخزن سوخت و فرسوده نبودن نفت كش در نظر گرفته شود مطمئناً خطرات احتمالی آلودگی های آب بشدت كاهش می یابد. در اتحادیه اروپا كشتی های فرسوده اجازه فعالیت در آب راه ها را ندارند و پس از سپری شدن مدت زمان استاندارد عمر كشتی، از رده خارج می شوند. تجهیزات الكترونیكی پیشرفته نظیر سیستم موقعیت یاب جهانی (GPS) نیز به یافتن محل دقیق كشتی در صورت بروز سانحه كمك می كند. همچنین وسایل هشداردهنده نیز كوچكترین اختلال را گزارش می دهند.

نفت كش ها و كشتی های حامل مواد سمی درمواقع نامساعد بودن هوا اجازه حركت ندارند و در برخی كشورها در چنین شرایطی اجازه سوختگیری نیز داده نمی شود. عبور مواد سمی از روی سطح دریاها همواره خطرات فراوانی به دنبال داشته است. تركیب مواد سمی با آب ممكن است به ایجاد ماده سمی به مراتب قوی تری منجر شود؛ و آنگاه فاجعه ای زیست محیطی و غیرقابل كنترل را شاهد باشیم. آلودگی آب همچون سایر آلودگی ها قابل پیشگیری است اما كنترل و مقابله با آن هزینه های زیادی را به دنبال دارد و تقریباً غیرقابل جبران است.

قوانین و معاهدات بین المللی زیادی درباره حمل ونقل دریایی به تصویب رسیده است. این معاهدات هر اندازه سختگیرانه تر باشد منافع بیشتری برای محیط زیست در بردارد. بسیاری از این معاهدات و كنوانسیون ها جنبه اجرایی و عملیاتی پیدا نكرده است. كارشكنی برخی كشورها بخصوص آمریكا در ممانعت از اجرای برخی قوانین باعث بی اعتبار شدن این معاهدات بین المللی شده است. نشت مواد زاید به رودخانه ها نیز از جمله دلایل آلودگی آب ها است. در كنار رودخانه ها، به دلیل حضور و سكونت افراد و موجودات زنده تأثیرات آلودگی بر آنها نیز بیشتر است. استفاده از این آب های آلوده علاوه بر بیماری های پوستی، بیماری های خطرناك و كشنده گوارشی را نیز به دنبال دارد.

در بسیاری از موارد دیده شده كه كارخانه ها فاضلاب های صنعتی خود را كه حاوی مقادیر زیادی مواد سمی هستند به رودخانه ها می ریزند، و این علاوه بر ایجاد آلودگی باعث اختلال در اكوسیستم و تغییر در چرخه طبیعی می شود. استفاده از فیلترهای مخصوص كه مواد سمی را جذب و مانع انتشار آنها می شود از جمله راه های مؤثر كاهش آلودگی ها است. آنچه مسلم است آن كه نمی شود، تنها با تصویب چند معاهده و كنوانسیون بین المللی انتظار داشته باشیم كه آلودگی ها به حداقل ممكن برسد؛ بلكه باید اقدامات مؤثر عملی جهت مقابله هر چه بیشتر با گسترش روزافزون آلودگی ها انجام داد تا دیگر شاهد بروز آلودگی های زیست محیطی بخصوص آلودگی آب ها نباشیم

منبع : روزنامه ایران

مرجان ها

مرجان شاخ گوزنی ( الک  / Elkhorn coral / Acropora palmata

---

 

سلسه Animalia :

 

شاخه Cnidaria :                                                               

رده Anthozoa :

راسته : Scleractinia

خانواده Acroporidae :

جنس Acropora :

نام علمی یکی از گونه های شناخته شده Acropora palmat :

نام عمومی: Elkhorn coral (  مرجان شاخ گوزنی

" الک Elk " نوعی گوزن شمالی می باشد.

زیستگاه اصلی : دریای کارائیب

وضعیت بدنی:  این گونه از مرجان در واقع مجموعه ای متشکل از شاخه های بزرگ و زیاد است. همانطور که از نامش پیداست، ظاهرش به شاخ های " گوزن الک Elk " تشبیه شده، اما به شاخ های " گوزن موس moose " شبیه تر است تا شاخ های " گوزن الک Elk ". این مرجان ها را می توان در رنگ های متنوعی از قهوه ای تا قهوه ای مایل به زرد دید. این تنوع رنگ بخاطر یک گونه جلبک همزی با مرجان به نام Zooxanthellae است که درون بافت ها و نسوج مجموعه های شاخ گوزنی زندگی می کند. این جلبک همچنین قادر به زدودن زوائد از مرجان شاخ گوزنی است. مجموعه های مرجان های شاخ گوزنی با سرعتی باور نکردنی رشد می کنند. آنها سالیانه به طور متوسط حدود 5 تا 10 سانیتمتر بر طول شاخه هایشان افزوده می شود.

اندازه:  عموما" هر شاخه تا دو متر بلندی پیدا خواهد کرد اما هر مجموعه در نهایت می تواند تا نزدیک 4 متر از فضای اطرافش را پوشش دهد. قطر شاخه های این گونه در نقطه شروع رشد می تواند به کلفتی بدن یک انسان باشد.

وضعیت زندگی:  مرجان های شاخ گوزنی در آب های کم عمق زندگی می کنند. شاخه های بزرگ مرجان شاخ گوزنی، خود محیطی امن است برای سایر گونه هایی که در تپه های دریایی زندگی می کنند مثل " لابسترها lobsters " ، " طوطی ماهیان parrot-fishes " و سایر ماهیان تپه های دریایی.

تولید مثل:  چنین ثبت شده که اکثر مرجان های شاخ گوزنی به شکل غیر جنسی تکثیر می شوند. به این صورت که شاخه ای از مجموعه مرجان شکسته و جدا می شود و آنگاه به بستری مناسب می چسبد تا مجموعه ای جدید را تشکیل دهد. 50 درصد مجموعه های مرجان های شاخ گوزنی به همین شکل غیر جنسی در آب های دریای کارائیب تکثیر شده اند اما این مرجان می تواند به شکل جنسی نیز تکثیر شود و این اتفاق تنها یکبار در سال آن هم در ماه آگوست یا سپتامبر رخ می دهد و آن زمانی است که مجموعه مرجان های شاخ گوزنی، میلیون ها " گامت gamete " یا سلول جنسی قابل تکثیر را بوسیله انتشار تخم ار خود رها می کنند.

طول عمر:  در 10 الی 12 سالگی به حداکثر اندازه خود می رسد. یک مجموعه ممکن است تا قرن ها زندگی کند اما یک پولیپ مرجانی معمولا" بین دو تا سه سال عمر می کند.

در شرایط مناسب این مرجان شاخه‌ای شکل می‌تواند در هر سال 10 سانتیمتر (10 اینچ) رشد کند که سریعترین رشد بین گونه‌های این جانور است . مرجانهای شاخ گوزنی در آبهای کم عمق زندگی می‌کنند و نوک شاخهای آنها در مسیر جریان موجها قرار می‌گیرند . این مرجان هم مثل دیگر مرجانهای شاخه‌ای شکل ٬ دو گونه پولیپ دارد . یکی بخش اصلی هر شاخه را تشکیل می‌دهد و دیگری به عنوان شاخه‌ کوچک از کنار شاخه‌ کوچک درمی‌آید.

برگرفته از:

http://en.wikipedia.org/wiki/Acropora_palmata

http://coralpedia.bio.warwick.ac.uk/en/corals/acropora_palmata.html

http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Acropora_palmata

 

آغاز فصل تخمگذاري لاك پشت سبز در سواحل چابهار

 

آغاز فصل تخمگذاري لاك پشت سبز در سواحل چابهار

در اوايل پاييز پديده زيبا وهيجان انگيز به خشكي آمدن لاك پشت هاي سبز وتخمگذاري آنها در سواحل چابهار دوستداران محيط زيت را به سمت خود فرا مي خواند .

 

 

لاك پشت سبز از خانواده لاك پشت هاي دريايي ساكن خليج فارس ودرياي عمان است كه زندگي كاملا دريايي دارد وطول آن 110سانتي متر ووزن حدود 200كيلوگرم دارد ،زيستگاه اصلي آن اقيانوس اطلس ،آرام شرقي وهند بوده ،اين لاك پشت ها كاملا گياهخوار هستندواز گياهان آبي وجلبك ها تغذيه مي كنند اما جوانترها گاهي خرچنگ ها ،ماهيان ژله اي ،حلزون هاواسفنج ها را هم مي خورند،بسته به جثه جنس ماده معمولا بين 70تا 130 تخم گذاشته كه بعد از 45تا 75 روز الك پشت هاي كوچك به دنيا مي آيند ،تخمگذاري در شب انجام مي شود ونوزادان هم شب هنگام متولد مي شوند .لاك پشت هاي سبز مثل لاك پشت هاي دريايي در سواحل چابهار (بريس،پسابندر ،ومين وتنك )بر روي سواحل شني وماسه هاي نرم با شيب ملايم تخمگذاي نموده ،در خليج هاي كوچك ومناطق واجد علفهاي دريايي وجنگلهاي مانگرو ،(خليج گواتر ،خليج چابهار ،خور گالك و....) به تغذيه مي پردازند، لاك پشتهاي دريايي در سطح جهان بدليل بهره برداري بيش از حد و پايين بودن نرخ زنده ماني بچه لاك پشتها (حدود 2.درصد) از جانوران در معرض خطر انقراض محسوب مي گردند و  امروزه مناطق تخمگذاري آنها تقريباً از سرزمين اصلي برچيده شده و محدود به سواحل شني جزاير خصوصاً جزاير مسكوني گرديده است.لاك پشتان دريايي ايران همگي از جمله جانوران ذكر شده در فهرست (    CITES   ) مي باشند و صيد و فروش جانور و اجزاي آن از لحاظ قانوني ممنوع است و حفاظت از مناطق تخمگذاري آنها از وظايف سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد كه همگي از نواحي حساس ساحلي محسوب مي گردند.

فعاليت هاي صيد و صيادي خصوصاً صيد بوسيله قايق هاي صيادي در اطراف اسكله ها و سواحل چابهار در اين فصل تهديدي جدي جهت ادامه حيات اين گونه هاي نادر محسوب شده به طوري كه لاك پشتهايي كه در اين فصل ( توليد مثل ) براي تخمگذاري به سمت سواحل شني چابهار حركت مي كنند در تورهاي ماهيگيري صيادان گرفتار شده و به راحتي از چرخه حيات خارج مي گردند.

لاك پشتهاي دريايي در قرن 18 و 19 جمعيت هاي بزرگي بالغ بر ميليون ها عدد را در درياها تشكيل مي دادند. ولي در چند دهه گذشته عوامل مختلف از جمله صيد و شكار، تخريب غير قانوني ماسه هاي سواحل جهت كارهاي ساختماني قدرت بقاي كمتري دارند، بطوري كه در حالب حاضر تنها جميعت انگشت شماري از آنها از سيل خطرات متعدد در امان مانده اند كه اين جميعت هم بشدت در كاهش هستند.

اداره حفاظت محيط زيست چابهار به منظور حفاظت و حمايت از اين جانوران و ارتقاء فرهنگ حفاظت از محيط زيست دريايي اقدام به برگزاري كارگاههاي آموزشي مختلف در محل اسكله ها ي چابهار براي صيادان محلي نموده است

عمليات ميداني گارد حفاظت محيط زيست دريايي چابهار به منظور يررسي نواحي تخمگذاري و شناسايي گونه هاي اين خزنده با همكاري كارشناسان سازمان حفاظت محيط زيست در سواحي شني همزمان با فصل تخمگذاري لاك پشت سبز در منطقه ساحلي آغاز شده است.

 

مرجان های دریایی

شايد از نظر زيبايي وبديعي هيچ محيط طبيعي ديگري در جهان قابل مقايسه با مناطق مرجاني نباشد.
هزاران موجود كوچك وبزرگ با رنگهاي الوان و متنوع وبسيار شگفت انگيز چنان منظره بديع و شگفت آوري را درمقابل چشمان بيننده بوجود مي آورند كه توصيف آن مگر از طريق تماشا و ديدن امكان ندارد و راز اين زيبايي زماني بيشتر مي شود كه پرده اي از آب نيلگون و شفاف دريا آن را از چشم نامحرمان مي پوشاند
مرجان(coral)
مرجان كه در راسته جانوران شناسائي شده جانوري است گل مانند ، با بازواني گسترده همچون گلبرگها و حفره اي در ميان آنها بعنوان دهانه ، معمولا دسته جمعي زندگي نموده و غالبا نيز يك پايه آهكي از خود ترشح مي نمايند.


مرجانها به دو دسته كلي تقسيم ميشوند:
مرجانهايي كه از خود آهك ترشح نموده و به اصطلاح سفت بوده (hard coral) و ايجاد آبسنگ(reef) مي نمايد و دسته ديگر مرجان هايي كه آهكي نبوده و اصطلاحا نرم(soft coral) ناميده مي شوند.
عمده مرجانهاي موجود در خليج فارس و دریای عمان از نوع آبسنگي بوده و بدين جهت بيشتر از اين ديد مورد بررسي قرار مي گيرند. وجود همين آبسنگهاي مرجاني است كه جلوه طبيعت زيباي ديگري به جزاير ايراني خليج فارس و دریای عمان بخشيده است.


گسترش و انواع مرجانها

مرجانها معمولا در تمام نواحي درياي اطراف جزاير يافت مي شوند ولي پراكنش انواع سخت يا آبسنگ ساز صرفا" محدود به مناطق كم عمق جزاير و به وسعت صدها كيلومتر مربع مي باشد.
گسترش آبسنگهاي مرجاني از طريق عمق در اطراف جزاير بوده و عمق زندگي آنها از 50 تا 70 متر بيشتر نبوده و عمدتا در اعماق 25 متري و يا كمتر بسر مي برند. علت اين امر نياز مرجانهاي آبسنگ ساز به نور مي باشدچون وجود نور كافي جهت عمل فتوسنتز براي باكتري هاي همزيست (زوگزانته ها) كه در درون بافت هاي مرجاني زندگي مي كنند، ضروري است. بدون نور كافي ، ميزان فتوسنتز كمتر و در نتيجه قدرت مرجانها براي ترشح كربنات كلسيم و نهايتا ايجاد آبسنگ كاهش مي يابد.
آبسنگها در واقع توده هاي كربنات كلسيم (آهك) هستند كه عمدتا توسط مرجانهاي آبسنگ ساز يا هرماتايپيك و تا حدي نيز توسط ديگر موجودات از قبيل جلبكهاي آهكي ايجاد مي شوند.
ديگر مرجانها همانطور كه قبلا نيز گفته شد آهك ترشح ننموده و به عنوان مرجانهاي غير آهك ساز يا آهرماتايپيك ناميده مي شوند. تفاوت بين اين دو گروه در اين است كه درون بافت هاي بدن مرجان آبسنگ ساز نوعي سلول گياهي كوچك همزيست به نام زئوگزانت وجود دارد.


مرجانها از نظر درجه حرارت
از نظر درجه حرارت، تقريبا تمامي آبسنگهاي مرجاني در آبهاي دريايي با حرارت كمتر از 20 درجه يافت مي شوندولي هيچ گونه آبسنگي در آبي كه حرارت متوسط سالانه آن كمتر از 18 درجه باشد تشكيل نمي شود. مناسب ترين درجه حرارت براي تشكيل آبسنگهاي مناطقي با حرارت ميانگين سالانه 23 تا 25 درجه است. بعضي از آبسنگهاي مرجاني قادر به تحمل حرارت هاي 36 تا 40 درجه سانتيگراد هم مي باشندكه از آن جمله آبسنگهاي واقع در جنوب خليج فارس در سواحل عربستان، بحرين و قطر مي باشد.


مرجانها و رابطه آنها با شوري آب دريا
شوري از ديگر عوامل محدود كننده توسعه آبسنگهاي مرجاني محسوب مي گردد. مرجانهاي آبسنگ ساز قادر به تحمل شوري پايين تر از محدوده عادي آب درياها(32 تا 35 در هزار) نبوده و بدين جهت در مناطقي كه داراي ورودي آب شيرين رودخانه است يافت نمي شونددرحاليكه در مناطقي از خليج فارس كه شوري آن تا 42 گرم در ليتر نيز مي رسد بخوبي رشد مي نمايند.


ساختار مرجانها مرجانها جزو جانوران محسوب مي شوند. از نظر رده بندي مرجانها متعلق به شاخه گزنه سازان(caldaria) مي باشند كه خود به سه رده زير تقسيم مي شوند:
الف) رده گل زيان(Antozoa): شامل مرجانها، شقايق دريايي(sea anemone) و قلم هاي دريايي (sea pen) است. تمام گونه هاي اين رده كف چسب بوده و شبيه به گل مي باشند. داراي بازوان(تنتاكول)تو خالي بوده و از جانوران كوچك مانند زئوپلانكتون ها پس از بي حس كردن آنها توسط سلولهاي گزنده تغذيه مي نمايند.
شكل مرجانهاي بادبزني(gorgonian) كه راسته اي از اين رده محسوب مي شوند شبيه به برگ بوده و مجموعه اي است از هزارها پليپ كه به صورت دسته جمعي زندگي مي كنند. مرجانهاي نرم مجموعه اي از پليپ هاي بدون اسكلت هستند كه در درون آب به صورت يك انگشت طويل با جريانها و امواج به حركت در مي آيند.
ب) رده آبسانان(Hydrozoa): مانند مدوزها(Medusae) كه تماما" دريايي هستند و به صورت دست جمعي زندگي مي كنند. بعضي داراي سلول هاي گزنده بوده و در صورت تماس با بدن ايجاد خراش يا سوزش مي نمايند.
ج) رده فنجان زيان(scyphozod): كه عروس هاي دريايي متعلق به اين گروه مي باشند. اين موجودات بصورت انفرادي زندگي كرده و گزنده مي باشند. بدين خاطر غواصان معمولا به هنگامي كه در زير آب غواصي مي نمايند، مواظبند تا بدنشان با عروس هاي دريايي برخورد ننمايدو به همين خاطر در مناطق و يا فواصل زاد و ولد كه تعداد آنان بسيار زياد است از لباس غواصي استفاده مي نمايند.


زيست شناسي مرجان
مرجان يا پليپ در درون يك حفره كوچك گلداني شكل كه مرجانگاه(Corellite) ناميده مي شود زندگي مي نمايد. هر فنجان يا مرجانگاه داراي يك رديف پره هاي سخت شعاعي است كه از قائده ايجاد مي شوند. شكل و الگوي اين پره ها متفاوت بوده لذا در رده بندي گونه اي از آنان استفاده مي شود. 

هر پليپ داراي سه لايه است كه شامل لايه پوشش خارجي(اپيدرمين) و لايه مياني از جنس فيبر(Mesogt rodermis) در وسط پليپ دهان قرار داشته كه بازوان ياتنتاكولها با سلول هاي گزنده(نماتوسيت) خود در اطراف آن قرار دارند و جانور به كمك آنها غذاي خود را كه عمدتا پلانكتون هاي جانوري است، به دام مي اندازد. تك سلولي هاي همزيست زوكزانتله، كه در حقيقت جزو گروه دو تاژكان(دينوفلاژلد) هستند. در بين سلولهاي لايه دروني بسر مي برند.
تكثير و ازدياد كلني هاي مرجاني بصورت غيرجنسي و جوانه زدن پوليپ ها است. ولي ايجاد اجتماعات جديد بصورت جنسي و ايجاد نوزاداني بنام پلانولا(planula) است كه پس از گذراندن مرحله شناوري، در جايي ثابت مي شوند و

ايجاد يك زندگي دست جمعي مي نمايند 

 

مرجان های چابهار

ادامه نوشته